Deel 7 van het 8-delige dwaalgesprek ‘Gouden bergen, gebakken licht’ over verlichting, geluk, levenskunst, lijden en niet-weten.
Noor: Volgens non-dualisten bestaat je lichaam alleen in gedachten.
Hans: Hun leer bestaat ook alleen in gedachten.
Noor: Als ze gelijk hebben bestaat lichamelijke pijn ook alleen in gedachten.
Hans: Wat maakt het uit als je crepeert van de pijn.
Noor: Mensen die verlicht zijn zeggen dan, er is wel pijn maar die is niet van mij.
Hans: Kan best wezen, zeer doet het evenzeer. Pijn is pijn, of je je er nu mee identificeert of van distantieert. Adyashanti heeft naar eigen zeggen zoveel pijn dat hij een posttraumatische stressstoornis (PTSS) heeft opgelopen en geen les meer kan geven. Nou jij weer.
Noor: De non-dualistische goeroe en kettingroker Sri Nisargadatta Maharaj had aan het eind van zijn leven keelkanker in een vergevorderd stadium. Hij zei: ‘Hier is verschrikkelijk veel pijn, daar niet.’
Hans: Maar hij was niet alleen daar hè, anders had hij nooit geweten hoe het hier is.
Noor: Daar zit wat in.
Hans: Wat heb je eraan om met één been aan gene zijde te staan, in de non-dualiteit, in het absolute, in het bewustzijn, in het ene, in de leegte, in de bron of hoe het ook mag heten, gesteld dat er zoiets is, als je met je andere been, natuurlijke net het zere, nog steeds aan deze zijde staat, in de dualiteit, in het relatieve, in de wereld, in het vele, in de stroom of hoe het ook mag heten, gesteld dat er zoiets is. Zie eerst maar eens met beide benen aan gene zijde te komen voor je begint te jubelen.
Noor: Sta jij als agnost met één been aan gene zijde?
Hans: Ik heb het verschil met deze zijde nooit begrepen.
Noor: Bedoel je dat deze zijde al gene zijde is?
Hans: Eerst maar eens vaststellen of er wel twee zijden zijn.
Noor: Vorm is leegte, zeggen ze in zen. Samsara is nirwana. Het relatieve is het absolute.
Hans: Ik heb geen idee waar je het over hebt. Vorm is vorm, lijkt mij, en die leegte moet ik nog zien. Samsara is een nachtmerrie, nirwana een dagdroom, welke is het echtst? Zou je niet eerst onderzoeken of er wel zoiets is als het relatieve en het absolute voordat je je druk maakt over hun verband?
Noor: Alles is één, toch?
Hans: Ik heb geen idee.
Noor: Dat is niet iets om trots op te zijn, hoor.
Hans: Het is niet iets om je voor te schamen, hoor.
Noor: Niet-weten is net zo goed een idee.
Hans: Een leeg idee dan toch.
Noor: Het idee dat je niets weet en niets kunt weten.
Hans: Dat je niets weet en niets kunt weten is een onbewijsbare antieke filosofie, scepticisme geheten.
Noor: Is niet-weten een kunst? Is het levenskunst?
Hans: Vergeet het maar. Niet weten is een onvermogen, geen kunst aan. Je weet al niet, maar weet dat niet, want je wilt het niet weten. Tot je het eindelijk ziet, als je dat mag meemaken. En probeer dan nog maar eens weg te kijken.
