Deel 2 van een 8-delig dwaalgesprek over verlichting, geluk, levenskunst, lijden en niet-weten.
Hans: Waarom hebben wij dit gesprek? Wat hoop je dat ik zeg?
Noor: Dat er gouden bergen zijn natuurlijk. Of jaag ik schimmen na?
Hans: Ik kan niet zeggen dat er gouden bergen zijn of dat ze er niet zijn. Dat moet je voor jezelf uitmaken. Tenzij je een ander wilt napraten.
Noor: Heb jij het voor jezelf uitgemaakt?
Hans: Ja, ik ben eruit.
Noor: En?
Hans: Ik kan niet zeggen dat er gouden bergen zijn of dat ze er niet zijn.
Noor: Dat zei je al.
Hans: Ik ken de berg niet van het dal maar jodelen kan ik overal.
Noor: Pardon?
Hans: Jodelahiti!
Noor: Je weet niet of er gouden bergen zijn en je blijft er nog vrolijk onder ook?
Hans: Agnose is mijn gouden berg.
Noor: Mij lijkt het meer een gouden put.
Hans: Al was het een roestig blik.
Noor: Jij liever dan ik.
Hans: Wat is jouw gouden berg?
Noor: Een einde aan het lijden. Bodhisattva worden. Boeddha worden. Nirwana.
Hans: Welja, doe meteen de Mount Everest maar.
Noor: Ik zet hoog in. Transcendentie is wat ik zoek. Het overstijgen van het aardse.
Hans: Hoe hoger je vliegt, hoe dieper je valt.
Noor: Sommige advaitaleraren zien niet-weten als onvoorwaardelijke liefde, dat spreekt me ook wel aan. Kun jij je daarin vinden?
Hans: Ik ken die gedachtegang. Je weet het niet, dus je oordeelt niet, dus je bent keuzeloos gewaar, zonder voorwaarden te stellen. Alles mag er zijn van het Bewustzijn dat wij zijn en dat is onvoorwaardelijke liefde. Zoiets?
Noor: Mooi toch?
Hans: Mij te mooi. Wat is er in hemelsnaam liefdevol aan onvoorwaardelijke afstandelijkheid? En dan die verborgen aannames allemaal.
Noor: Welke verborgen aannames?
Hans: Dat iemand die niet weet niet meer oordeelt, dat wie niet oordeelt geen keuzes maakt, dat voor iemand die niet kiest alles er mag zijn, dat er zoiets is als Bewustzijn, dat jij dat bent, dat Bewustzijn onvoorwaardelijke liefde is omdat het nooit wegkijkt. Ik zou dat alles geen niet-weten noemen, jij?
Noor: Hoe zou jij het noemen?
Hans: Een verhaal.
Noor: Een mooi verhaal over onvoorwaardelijke liefde.
Hans: Onvoorwaardelijke liefde vol verborgen voorwaarden.
Noor: Welke verborgen voorwaarden?
Hans: Mag je ineens nergens meer over oordelen, moet je ineens keuzeloos zijn, mag je geen voorwaarden meer stellen, moet alles er mogen zijn. Als dat al liefde is, dan voorwaardelijke.
Noor: Voor jou is niet-weten geen onvoorwaardelijke liefde?
Hans: Schei toch uit. Niet-weten betekent gewoon dat je het allemaal niet meer weet. Is dat nou zo moeilijk?
Noor: Geen nirwana, geen onvoorwaardelijke liefde. Wat nog meer niet?
Hans: Je vraagt naar de via negativa. Zeggen wat iets is door te zeggen wat iets niet is. Daar is geen einde aan.
Noor: Je kunt allicht een beginnetje maken.
Hans: Dat is waar we mee begonnen zijn, een opsomming van gouden bergen.
Noor: Niet-weten is geen…
Hans: Niet-weten is geen vriendelijkheid, geen mededogen, geen mildheid, geen tederheid, geen intimiteit, geen nederigheid, geen bescheidenheid, geen groot vertrouwen, geen laatste grond, geen onschuld, geen spontaniteit, geen authenticiteit, geen openheid, geen vrijheid, geen overgave, geen genade, geen blik op de onbemiddelde werkelijkheid, geen zelfverwerkelijking, geen hemel, geen nirwana, geen bevrijdend inzicht, geen hoogste waarheid, geen eeuwige wijsheid, geen wijsheid voorbij alle wijsheid.
Noor: Sommige leraren beweren dat niet-weten…
Hans: Een bewering over niet-weten is het einde van niet-weten. Een misplaatste poging om een blanco bladzijde om te werken tot een verhaal met een moraal.
Noor: Niet-weten is einde verhaal.
Hans: Dat is nog steeds een verhaal.
