Een eerste vraag waar ik lang mee zat was: waarom zou ik mezelf eigenlijk een ‘boeddhistische’ psychotherapeut noemen? Een cliënt vraagt zich toch niet af welk soort therapie hij krijgt, hij wil gewoon iets doen aan zijn probleem? Maar een andere vraag waar ik ook al lang mee zat was: hoe gaat het verder met mijn cliënt nadat we aan zelfinzicht hebben gewerkt? Wanneer hij weer ‘gewoon’ moet overleven in een maatschappij met een immens vacuüm als het over zingeving gaat? Mijn conclusie is dat psychotherapie niet ‘neutraal’ is omdat onze samenleving het ook niet is. Onze levensbenadering wordt voortdurend in de richting geduwd van een technologische, materialistische, individualistische en zelfs concurrentiële visie.
lijden
Ksaf – Koele beschrijvingen en droge lijstjes
Toen ik voor het eerst boeddhistische teksten las, had ik vooral moeite met het schijnbare fatalisme in gortdroge beweringen zoals ‘het leven is lijden’. Tot ik inzag: het is nuchter gezien toch zo? Het leven is vaak best moeilijk. Dat kon ik pas toegeven toen ik ‘lijden’ leerde vervangen door ‘stress’, het loutere feit dat we allen problemen en ongemakken ondervinden. Dat klonk al veel gewoner. Ook de schijnbaar strenge boeddhistische houding tegenover begeerte vond ik eerst erg veroordelend. Vooral een koele omschrijving als die van onze verderfelijke ‘dorst’ naar genot. Tot ik begeerte en genot leerde vervangen door gewoon ’zich hechten aan.’ We kleven tenslotte vast aan onze behoeften en onze opvattingen.
Hoe bewust is mijn ethisch handelen?
Boeddha definieerde de drie vormen van lijden als drie obstakels voor geluk. Hebzucht, afkeer en onwetendheid noemde hij bovendien ook ‘vergif voor zowel het verstand als het lichaam.’ Die drie obstakels vormen een ketting en versterken mekaar.
Taigu – Het lijden in de wereld
Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.
Guy – dhammazaadjes – De vijf overdenkingen
De Boeddha reikt ons vijf overdenkingen aan om angst voor lijden (P. dukkha) te leren herkennen, erkennen en gelijkmoedig te omarmen.
Priest in de BAK, de politiek van het nirvān̥a
Waarom blijven we alle heil verwachten van een politiek systeem en niet van onze medemens en onszelf? Het antwoord is dat we maar heel moeilijk afkomen van onze neiging tot metafysica, onze neiging tot geloof in “iets hogers”, iets dat we nooit hebben gezien en dat we niet kunnen omschrijven, maar dat voor ons de rommel die wel zelf maken zou moeten opruimen. Dit is een menselijke zwakte. Het lijkt makkelijker dan stoppen met rommel te maken. Zo geloven we in marktwerking of in het vrije individu, in anarchisme of solidariteit omdat we niet begrijpen dat onze gedachten hun eigen weg gaan en bovendien beïnvloed worden door de omstandigheden. We denken dat er een systeem is dat ons tegen dit toeval kan beschermen.
Guy – Dhammazaadjes – Uit niet-zelf vloeit wijsheid en mededogen voort
Op boosheid kan je geen beoefening bouwen. Wanneer je, zoals Avalokiteshvara, bereid bent om te kijken met je hart, wordt het lijden in al zijn facetten duidelijk zichtbaar. En bereidheid om te kijken met liefdevolle vriendelijkheid (P. metta) is bereidheid om die pijn ook onder ogen te zien en te trachten ze te lenigen. Net zoals Avalokiteshvara zijn elf gezichten en zijn duizend armen mededogend ontvouwt.
Twee waarheden? Alweer
In het boeddhisme gaat het niet over wat mag en niet mag, maar stelt zich de vraag: hoe veroorzaken we lijden en welzijn? En het eenvoudige antwoord is dat we lijden veroorzaken vanuit de illusie dat we gelukkig gaan worden door onze behoeften te bevredigen. Dat is al heel ons leven tegengesproken. Behoeftebevrediging, hoe belangrijk ook voor onze overleving, is altijd tijdelijk en maakt ons nooit definitief gelukkig. Er is altijd meteen de volgende behoefte. Het is eindeloos.
De conventionele werkelijkheid
Recent wierp iemand een interessante vraag op: Is vergankelijkheid absolute werkelijkheid of relatieve werkelijkheid? De vraag is interessant niet omwille van het antwoord, maar vanwege de impliciete assumpties. In het westerse boeddhisme leeft op vele plaatsen het idee dat de absolute werkelijkheid de enige echte werkelijkheid is, en dat de relatieve werkelijkheid illusie is. Dus, is zo’n essentieel boeddhistisch begrip als vergankelijkheid dan illusie?
Edel – Sila
De ceremonie van toevlucht nemen bestaat in haar eenvoudigste vorm uit twee delen. Het eerste is de Tisarana: het toevlucht nemen tot de Boeddha, de Dharma en de Sangha. Daarop volgt de transmissie van de sila.
De natuurlijke gang van het leven I
De dood kan op een zaterdag zomaar komen en dan ben je er niet meer. Zoals je op een zaterdag ook zomaar ter wereld kan komen.
‘Iets in mij wilde de stilte in’
Zondag 7 september was het tien jaar geleden dat Bieke Vandekerckhove is overleden of overgegaan. Ze was 46 jaar. Bieke was 19 toen ze hoorde dat ze ALS had. Ze kreeg te horen dat ze hooguit nog vijf jaar zou leven, maar tegen alle verwachtingen in leefde ze nog 25 jaar in toenemende afhankelijkheid van de zorg van anderen. Na de diagnose belandde ze in een ernstige depressie; periodes van wanhoop en woede wisselden elkaar af met periodes van diep verdriet. Alles had zijn glans verloren, niets was meer wat het was. Bieke ging lezen, las alles wat los en vast zat, waaronder ‘Het verstoorde leven’ van Etty Hillesum. Een vriend vroeg haar mee naar de abdij van Westvleteren. Ze ontdekte de psalmen en de stilte van de zenmeditatie. “Eigenlijk was ik dood nog voor ik zou sterven. Toen gebeurde er iets dat ik nog altijd niet kan vatten. Iets in mij, wat kan ik niet benoemen, wilde de stilte in, ik begreep niet waarom.”
De reiziger
Niet de mens is de reiziger, maar wel het boeddhisme. Het heeft zich steeds aangepast aan de gewoontes en culturen van landen waar het opgang maakte, en dit zonder evenwel zijn kernleer te verliezen, laat staan te verloochenen.
De Corporate Compassion Cycle
Het is hartverwarmend om te zien dat jonge mensen – de volgende generatie ondernemers en managers – zo gemotiveerd zijn om hun aanstaande loopbaan dienstbaar en duurzaam in te vullen, en niet alleen ter meerdere glorie van hun eigen portemonnee.
Illusie is een bron van leed, vreugde en wijsheid
Over de voor- en nadelen van het doorzien van de illusie.
Bhikkhu Bodhi – Honger en klimaatverandering
Bhikkhu Bodhi: ‘Toen we begonnen met BGR, was ons doel mensen helpen die getroffen zijn door armoede, rampen en sociale verwaarlozing. Al gauw beseften we dat dit te vaag was en onpraktisch. Zelfs grote, gerenommeerde humanitaire organisaties zoals CARE en Oxfam hebben duidelijker omschreven doelen. Als kleine boeddhistische organisatie konden wij niet alle problemen van de wereld aanpakken zonder dat onze energie zou verdwijnen.’
Geen dood, geen vrees (17) – Leven voorbij geboorte en dood
Ze was ongelukkig, kwijnde weg. Het was vreselijk om mee te maken. Onze zoon, Tom, was geweldig als mantelzorger maar ging er net als ik bijna aan onderdoor. Ik was depressief, met Tom ging het niet goed, het was een vreselijke tijd voor ons alle drie.
Situatie in Gaza escaleert verder: 116 doden op zaterdag
Terwijl de vredesbesprekingen om een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas tot stand te brengen zijn vastgelopen, is de situatie ter plaatse alleen maar wanhopiger geworden. Op zaterdag bleven Israëlische luchtaanvallen en artilleriebeschietingen het gebied bestoken, waarbij huizen, distributiecentra voor hulp en zelfs tenten met ontheemde gezinnen werden getroffen.
Moeten boeddhisten sociaal activisten zijn?
Wat is er veranderd waardoor het beeld van het boeddhisme verschoof van passiviteit en pessimisme naar dat van energiek sociaal activisme? Dat is een lang verhaal. Historici en boeddhistische geleerden benadrukken allemaal dat ‘het boeddhisme’ niet één enkele traditie is, maar vele vormen kent, en dat politiek, cultuur, handel en kolonialisme allemaal een rol hebben gespeeld.
Politiek zonder hart 6 – De toeslagenaffaire is niet voorbij – ze heet nu jeugdbeschermingaffaire
In de jeugdbescherming worden kinderen nog steeds zonder voldoende grond onder toezicht geplaatst, en zelfs uit huis gehaald. Ouders worden niet gehoord. Rapporten bevatten halve waarheden, suggestieve formuleringen en missen context. En opnieuw zwijgt de politiek. Of zegt: “We mogen ons niet mengen in lopende procedures.” Alsof we dat excuus niet eerder hebben gehoord.
B’eter: kerstpompoen versimpeld tot doordeweekse maaltijd
In het Engels kwam ik de volgende uitdrukking tegen: “dress up, dress down”, wat zoiets betekent als chiquer maken of juist het tegenovergestelde. Zo kun je een eenvoudig jurkje opwaarderen met een mooi sieraad of een net jasje, met gympen of een oud fleecevest wordt datzelfde jurkje meer doordeweeks. Dit kwam ik tegen omdat ik me interesseer in minimalisme: met weinig kleding toekunnen en er toch elke dag leuk uitzien. Met andere woorden, je hoeft niet voor een bijzondere gelegenheid nieuwe kleding te kopen, je kunt ook ‘winkelen in eigen kledingkast’ en kiezen voor een bijzondere kledingcombinatie. Dat is natuurlijk veel beter voor het milieu, want de kledingindustrie is een bron van groot lijden en destructie van klimaat, Moeder Aarde en levende wezens. Ik bedacht dat je zoiets ook met recepten kunt doen. Je kunt kiezen voor meer of minder bijzondere ingrediënten, zoals bruine bonen vervangen door chique bonen, of andersom, en je kunt een gerecht afmaken met vers citroensap, een toefje verse kruiden, of een paar druppels truffelolie. Of deze juist weglaten.
Paus Leo XIV – ‘help ook elkaar om bruggen te bouwen – met dialoog, met ontmoeting’
We moeten samen zoeken hoe we een missionaire Kerk kunnen zijn, een Kerk die bruggen bouwt (en) dialoog voert, altijd open om (mensen) te ontvangen, zoals op dit plein, met open armen – iedereen, iedereen die onze naastenliefde, onze aanwezigheid, dialoog en liefde nodig heeft,’ zei de nieuwe paus.
Wakker worden uit het maakbaarheidsverhaal
Er huist in ieder van ons een overlever. Een waakzame binnenstem die zegt: “Blijf alert. Blijf in controle. Laat je niet verrassen. Denk vooruit. Hou rekening met straks.” Die stem heeft ons ooit geholpen pijn en gevaar te vermijden. Maar ze leeft vaak in een geloofsvergissing: het hardnekkige idee dat het leven beheersbaar is, voorspelbaar, maakbaar — en dat er een veilig script bestaat om te volgen.
De aarde is mijn getuige
Meer dan zeven jaar was Siddhārtha Gautama in de leer geweest bij leraren en yogi’s, toen hij met een aantal vrienden besloot om de eigen weg in te slaan en de ascese te beoefenen. Omdat hij nog maar een paar rijstkorrels per dag at, leidde dit tot een levensgevaarlijke situatie. Hij was broodmager geworden en […]
