Tijdens het voetballen gebeurt soms iets bijzonders. We gaan volledig op in het spel. De omgeving verdwijnt naar de achtergrond. Er is alleen nog de bal, het team en de beweging van het spel. We zien waar de ander staat, spelen over, anticiperen en reageren. Zonder daar voortdurend over na te denken.
We noemen dat flow. Op zulke momenten zijn we nauwelijks met onszelf bezig. We spelen, en juist daardoor ontstaat verbondenheid.
Tweespraak Rob van Boven en Luuk Mur
Rob van Boven (1951) is psycholoog en psychotherapeut met belangstelling voor het boeddhisme. Luuk Mur ( 1952) is psycholoog en lid van de Dzogchen Community Nederland. Beide mannen gaan over boeddhistisch gerelateerde zaken in gesprek in Tweespraak.
Begrenzen zonder te beheersen
Een jeugdbeschermer mag grenzen stellen. Hij kan bepalen hoe overleg plaatsvindt, afspraken maken en aangeven wat volgens hem noodzakelijk is voor de veiligheid van het kind. Maar hij behoort niet te bepalen wat een ouder moet voelen, denken of vinden.
Zijn belangrijkste professionele instrument blijft uiteindelijk zijn eigen gedrag.
Als twijfel gevaarlijk voelt
We beschikken over het vermogen om te denken, analyseren, voorspellen en ordenen. Ik noem dat de Strateeg. Zolang die Strateeg vrij kan onderzoeken, kan hij ook van gedachten veranderen. Maar wanneer onzekerheid ons houvast bedreigt, kunnen diezelfde vermogens zich vernauwen. De Strateeg wordt Overlever.
Waarom leven we zo vaak vanuit de overlever?
De overlever is niet slecht, hij probeert te beschermen.
Wanneer politiek een gesloten geloof wordt
Natuurlijk bestaan racistische opvattingen en antidemocratische bewegingen. Maar juist dan is zorgvuldig kijken belangrijk.
Want zodra ons oordeel over een idee verandert in zekerheid over wie de ander is, verdwijnt de nieuwsgierigheid.
Als ons verhaal de werkelijkheid wordt
We denken meestal dat we eerst de werkelijkheid waarnemen en er daarna betekenis aan geven. Maar zo eenvoudig werkt het niet. Eerdere ervaringen, verwachtingen en angsten beïnvloeden al waar we onze aandacht op richten, wat we opmerken en wat buiten beeld blijft.
Waarom boosheid soms veiliger voelt dan angst
In onze vorige column schreven we over mensen voor wie kwetsbaarheid verboden terrein is geworden.
Niet omdat angst, verdriet of verlangen op zichzelf gevaarlijk zijn, maar omdat deze gevoelens ooit verbonden raakten met eenzaamheid of machteloosheid.
Als kwetsbaarheid verboden wordt
Mensen doen soms merkwaardige dingen om maar niet te hoeven voelen wat er werkelijk in hen omgaat. Angst, verdriet, pijn, schaamte, machteloosheid, verlangen – soms worden gevoelens niet alleen voor anderen verborgen, maar zelfs voor onszelf.
AI – Als de afgezant steeds machtiger wordt
Wie de werkelijkheid analyseert, deelt haar in. Dat helpt ons om patronen te herkennen, problemen op te lossen en soms te voorspellen wat er zal gebeuren. Maar wat meetbaar en voorspelbaar wordt, nodigt ook uit tot sturen en beheersen.
Daar komt macht in beeld.
Kan AI wijs worden?
Als wij AI willen leren wat wijs handelen is, welke wijsheid leren we haar dan? Die van de mensen die de modellen bouwen? Die van de dominante cultuur? Die van politici, wetenschappers of bedrijven?
Wat noemen we eigenlijk intelligentie?
Toen wij psychologie studeerden, leerden we een bijna provocerende definitie: intelligentie is datgene wat een intelligentietest meet. Daar zat ook een waarschuwing in. Wat we meten, valt niet vanzelfsprekend samen met wat intelligentie werkelijk is.
Als AI ons voorbijgroeit
De roep om controle is begrijpelijk. Krachtige AI-systemen vragen om wetten, grenzen en toezicht. Het zou onverantwoord zijn ze zonder beperkingen te ontwikkelen. Dat de mens zelf geen volmaakte bewaker is, ontslaat hem niet van die verantwoordelijkheid.
