Iedereen krijgt tijdens het leven met lijden te maken. In het boeddhisme spreken we van ‘dukkha’. Lijden of dukkha bestaat uit meer dan fysieke pijn ondergaan. Dukkha kan bestaan uit zowel fysieke- als uit mentale-, sociale- of spirituele pijn, maar ook uit onbevredigende ervaringen, onvervulde verlangens, ongemak, disstress en nog veel meer. De hele wereld is en wordt wel eens een tranendal genoemd omdat er zoveel mensen zijn die lijden. Het antwoord van Boeddha op al dat lijden kennen we als de ‘VIER EDELE WAARHEDEN
Dharmapelgrim
Over Antropologie 39 – Gezondheid en ziekte
Het zal je niet verbazen dat er ook een “Medische antropologie” bestaat. Deze tak houdt zich bezig met gezondheid en ziekte van mensen. Ik zeg met nadruk ‘van mensen’ want duidelijk mag zijn dat medisch-antropologen niet echt geïnteresseerd zijn in de gezondheid van planten, dieren of zelfs de hele aarde. Persoonlijk vind ik dat jammer, want als de aarde ziek is, lijkt mij dat voor alle mensen die daarop leven best wel een probleem. En in sommige culturen zien ze dat ook zo. Gelukkig zijn er dan weer antropologen die … enzovoorts. Je snapt het wel.
Over Antropologie 38 – Maskerade en cosplay
Een maskerade is een spel, waarbij het masker centraal staat. Bij een cosplay is dat het kostuum. Het gebruiken van een masker of kostuum heeft als doel een rol tot uitdrukking te brengen van iemand wiens persoonlijkheid niet per se overeen hoeft te komen met die van jezelf. Er zijn allerlei maskers, en de meeste zijn niets anders dan het eigen gezicht dat op een of andere manier wat anders laat zien dan wat er in werkelijkheid is.
Over Antropologie 37 – Schouwtoneel en pijpkaneel
Misschien heeft de Nederlandse dichter Joost van den Vondel kennisgenomen van de door William Shakespeare geschreven komedie ‘As you like it’, want tegenwoordig schrijven wij de uitspraak “De wereld is een schouwtoneel, elk speelt zijn rol en krijgt zijn deel” aan Joost toe, terwijl William eerder in zijn stuk schreef “De hele wereld is een schouwtoneel en alle mensen zijn slechts spelers”. Een paar eeuwen later parodieerde iemand deze zin in “De wereld is een pijpkaneel, elk zuigt eraan en krijgt zijn deel”. Wat betekent dit allemaal?
Over Antropologie 36 –Taal
Taal is universeel. De meeste mensen beheersen minstens één, soms meer dan twaalf talen. Beheers je vier of vijf talen? Dan ben je een polyglot. Beheers je er meer? Dan mag je jezelf een Hyperglot noemen. Onder beheersen moet je dan wel verstaan: spreken, lezen en schrijven. Je bent geen polyglot wanneer je alleen in meer dan één taal kunt tellen of een simpele bestelling kunt doen in een restaurant, nee: je moet een gesprek kunnen voeren, een boek kunnen lezen enzovoorts.
Over Antropologie 35 – Wat je zegt ben je zelf
De antropologie houdt zich ook met taal bezig. Er bestaat zelfs een gespecialiseerde tak van de antropologie van: linguïstische antropologie. Hoe beleven mensen talen, niet alleen de taal die zij zelf spreken, maar ook vreemde talen. En daar zijn er nogal wat van: een kleine zevenduizend! De grootste talen, die met de meeste ‘sprekers’ dus, zijn in volgorde van grootte: Chinees (Mandarijn); Spaans; Engels; Arabisch; Hindi; Bengali; Russisch; Japans; en Punjabi. Dus niet het Nederlands! Dat is een leuk taaltje, maar je kunt het met de beste wil van de wereld geen wereldtaal noemen.
Over Antropologie 34 – Mythen, legendes en sagen
Fabels, legenden, mythen, sagen en sprookjes zijn fictieve verhalen. Allemaal! Ze bevatten meestal één of meer bovennatuurlijke elementen, bijzondere en onverklaarbare gebeurtenissen, vreemde personen en/of beesten, buitengewone voorwerpen en mensen of dieren met eigenschappen die hen boven normale lieden en dieren verheffen. Meer dan eens overlappen de genres elkaar en is het lastig duidelijk onderscheid te maken, maar toch
Over Antropologie 33 – Antropomorfisme
Het onzichtbare zichtbaar en onkenbare kenbaar maken. Dat kom je vooral in religies tegen. God wordt afgebeeld als een oude wijze man met een baard. Het kwaad wordt een rood mannetje met horens op zijn kop en bokkepootjes onder zijn gat. Engelen krijgen als antropomorfisch beeld een schattig babylijfje met vleugeltjes dan wel een mooi queer lijf met een harnas aan. Om maar wat te noemen. Al dat soort afbeeldingen zijn zo algemeen bekend geworden, dat menigeen ze verslijt voor ECHT. De zielen van overleden mensen worden soms afgebeeld als transparante minimensen, skeletten of pratende lichtbolletjes. Alles kan, zolang het maar ‘menselijk’ blijft!
Over Antropologie 32 – Sjamanen
De naam ‘sjamaan’ vindt zijn oorsprong in Siberië, maar heeft zich inmiddels over de hele wereld verspreid en iedere cultuur heeft zo een eigen visie op – en benadering van sjamanen. Je vindt ze in het Amazonegebied, Noord-Amerika, Afrika, Nieuw-Zeeland en ook in Nederland. De meeste sjamanen zijn mannen, maar er zijn ook vrouwen. In het traditioneel joods-christelijke, overwegend rationele westen hebben sjamanen veelal een negatieve bijklank. Vroeger werden ze weleens weggezet als boodschappers van de duivel, en kregen de dames doorgaans namen als heks, toverkol of kruidenvrouwtje.
Over Antropologie 31 – Bricolage
Bricolage en syncretisme zijn begrippen die verwijzen naar het mixen van verschillende culturele en/of religieuze elementen tot iets nieuws. Antropologen gebruiken bij voorkeur de term ‘bricolage’ en theologen hebben het liever over ‘syncretisme’. Het verschil zit hem in methode, intentie en context. Nederlandse woorden zijn: broddelwerk, knutselpraktijken, reli-shoppen, cultuur-hoppen en ga zo maar door. Je kunt ook stellen dat bricolage meer slaat op ‘op gevoel doe-het-zelven’ en syncretisme meer op ‘geleid in- en aanpassen’.
Over Antropologie 30 – Animisme
Veel antropologen beschouwen het animisme als de oerbron van alle religies. Mensen die het animisme aanhangen, gaan ervan uit dat niet alleen mensen een geest hebben maar dat werkelijk alles begeesterd is. Dat wil zeggen: ook dieren, planten, insecten, bergen, waterstromen, rotsblokken, planten en zelfs teddyberen. In IJsland vindt men het normaal dat de wegenbouwer een weg om een rotsblok heen aanlegt (inplaats van dat ding op te blazen), omdat aangenomen wordt dat een of andere geest het rotsblok bewoond. Animisme gaat verder dan het vermenselijken van natuurlijke manifestaties.
Over Antropologie 29 – Geneeskunde
Overal ter wereld speelden en spelen (nog steeds) vrouwen een andere rol in religies dan mannen. De belangrijkste reden daarvoor is waarschijnlijk dat vrouwen andere eigenschappen hebben dan mannen. Mannen zaaien zaad in vrouwenlichamen en vrouwen baren kinderen. Mannen zijn doorgaans bonkiger, gespierder en fysiek krachtiger dan vrouwen, terwijl vrouwen van nature wat ronder, zachter en ontvankelijker zijn dan mannen. En zo kun je nog wel even doorgaan.
