Ubuntu herinnert ons eraan dat wij geen losse eenheden zijn. Wij ontstaan aan elkaar. Wij worden zichtbaar in de blik van de ander. Maar Ubuntu betekent niet dat de groep belangrijker is dan de persoon. Een ongezonde gemeenschap zegt: pas je aan, dan mag je erbij horen. Een gezonde gemeenschap zegt: kom tevoorschijn, dan leren wij elkaar werkelijk kennen.
Het kind dat zei: het gaat wel – Over de prijs van te vroeg sterk worden
Sommige kinderen leren vroeg dat zij “sterk” moeten zijn. Niet omdat iemand dat letterlijk zegt. Vaak wordt het juist nooit gezegd. Maar het hangt in de lucht. Er is verdriet in huis. Spanning. Ziekte misschien. Een ouder die het moeilijk heeft. Een broer of zus die veel aandacht vraagt. Aan tafel wordt wel gegeten, maar niet alles mag worden gezegd.
Geboren in een verhaal dat al begonnen was
Sommige kinderen worden geboren in een verhaal dat al begonnen is.
Dat klinkt vreemd, want ieder kind komt nieuw ter wereld. Toch ligt er soms al iets klaar. Een verwachting. Een verdriet. Een gemis. Een opdracht die niemand hardop uitspreekt, maar die wel voelbaar is.
De mens als middel
In de praktijk staat niet de mens centraal, maar het systeem. Niet het leven, maar de functie. Niet wie iemand is, maar waarvoor hij bruikbaar is. De mens mag op papier nog het doel zijn, in werkelijkheid wordt hij steeds vaker behandeld als middel.
Wanneer goede woorden machtstaal worden
Er is iets vreemds aan de hand in onze samenleving.
Juist in kringen waar veel gesproken wordt over openheid, ontwikkeling en vooruitgang, kan ongemerkt een gesloten wereld ontstaan.
Wanneer het contact steeds dunner wordt
In een café, op een camping, in een ontmoetingsplek. Mensen zitten bij elkaar, praten, lachen misschien. En toch kan er ongemerkt iets verschuiven. De sfeer wordt minder open — alsof de ruimte enger wordt.
Wanneer systemen het overnemen (5)
Er zijn momenten waarop je voelt: zo kan het niet langer. Niet omdat het systeem vastloopt—integendeel, alles lijkt te werken. Er wordt vergaderd, afgestemd en besloten. Juist daarin schuilt iets ongemakkelijks: alsof de vorm overeind is gebleven, maar de ziel eruit verdwenen is.
Wanneer een samenleving in de overlevingsstand raakt (4)
We leven in een samenleving waarin veel gebeurt. Er wordt georganiseerd, gemeten en besloten, en toch ervaren veel mensen dat er iets ontbreekt. Iets eenvoudigs en tegelijk wezenlijks: ruimte voor ontmoeting, ruimte om te voelen wat er speelt, om te luisteren zonder meteen te reageren, om bij de ander te blijven, ook als het schuurt.
Wanneer er vanbinnen weer ruimte ontstaat (3)
In de vorige column schreven we over de overlever: het deel in ons dat bescherming organiseert zodra het leven te spannend, te pijnlijk of te onveilig voelt. Die overlever is niet onze vijand. Meestal is hij ontstaan uit noodzaak. Hij probeerde ons overeind te houden op momenten waarop we niet beschermd werden en we als […]
Wanneer bescherming de leiding neemt (2)
De overlever ontstaat niet zomaar.
Hij groeit vaak uit ervaringen waarin het leven even te groot werd voor wie we toen waren.
Misschien was er spanning thuis.
Misschien voelde je je niet echt gezien.
Misschien moest je al vroeg sterk zijn.
Of leerde je dat het veiliger was om je gevoelens in te houden.
Er is niets mis met jou — je bent onderweg (1)
We kennen het allemaal: die innerlijke stemmen.
De ene stem verlangt naar avontuur.
Een andere zegt: ja, maar dat durf ik niet; dat is veel te onzeker.
Een derde besluit uiteindelijk toch maar thuis te blijven.
Soms lijkt het alsof er vanbinnen een complete vergadering gaande is.
De verloren zoon: een stap naar binnen
Dan wordt het verhaal rauw. Honger. Schaamte. Een bodem. Je ziet hem bijna zitten: tussen de dieren, met lege handen, de geur van stal in zijn kleren, en het besef dat hij niet alleen zijn geld is kwijtgeraakt, maar ook zijn gezicht. En dan die ene zin die alles kantelt: hij kwam tot zichzelf. Niet: hij kreeg een morele ingeving. Maar: er gaat een licht aan. Alsof er in hem iets wakker wordt dat al die tijd bedolven lag onder allerlei gedachten. Een eenvoudige helderheid die zegt: dit werkt niet meer. Dit ben ik niet. Mijn vrijheid is leeg geworden.
