Koan 27 – Niet de geest, niet de boeddha, niet de dingen
‘Is er een leer die nog nooit verkondigd is?’ vroeg een monnik.
‘Die is er’, antwoordde meester Nanquan.
‘Wat is de leer die niemand ooit heeft onderwezen?’
‘Het is niet de geest, het is niet de boeddha, het zijn niet de dingen.’
27.1
Monnik: Het is niet de geest, het is niet de boeddha, het zijn niet de dingen.
Meester: Is het wel een het?
Monnik: Hoe kan je van iets dat geen het is, zeggen dat het niet de geest, niet de boeddha en niet de dingen is?
Meester: Is het wel een iets?
Monnik: Hoe kan je iets zeggen van niet iets?
Meester: Is het wel niet iets?
Monnik: Hoe kan je iets zeggen van niets?
Meester: Is het wel niets?
Monnik: Hoe kan je iets zeggen?
Meester: Waarover?
Monnik: Moeten we dan maar zwijgen?
Meester: Waarvan?
Monnik: Dan weet ik het ook niet meer.
Meester: Hèhè.
27.2
Monnik: Niet de geest, niet de boeddha, niet de dingen.
Meester: En ook niet ‘niet de geest, niet de boeddha, niet de dingen’.
Monnik: Dus niet de geest, niet de boeddha, niet de dingen en ook niet niet de geest, niet niet de boeddha, niet niet de dingen?
Meester: En ook niet ‘niet de geest, niet de boeddha, niet de dingen en ook niet niet de geest, niet niet de boeddha, niet niet de dingen’.
Monnik: En dat ook niet, zeker.
Meester: Nou, zeker…
27.3
Niet de geest, niet de boeddha, niet de dingen
Niet de geest én de boeddha én de dingen
Niet de geest noch de boeddha noch de dingen
Niet iets hogers, niet iets diepers
Niet iets anders, niet het niets
Maar de dans ontsprongen
27.4
Monnik: Is er een leer die nog nooit verkondigd is?
Meester: Jazeker.
Monnik: Wat is de leer die nog nooit verkondigd is?
Meester: De lege leer.
Monnik: Waarom heeft niemand die ooit verkondigd?
Meester: Omdat hij leeg is.
27.5
Monnik: Waarom verkondigt u uw leer niet?
Meester: Wat valt eraan te verkondigen?
Monnik: Dat hij leeg is?
Meester: Zou mijn leer leeg zijn als ik dat dacht?
Monnik: Dat er niets te verkondigen valt, bedoel ik.
Meester: Zou mijn leer leeg zijn als ik dat dacht?
Monnik: Maar u bent toch van mening dat we niets weten?
Meester: Zou mijn leer leeg zijn als ik dat dacht?
Monnik: Bedoelt u dat we toch iets kunnen weten?
Meester: Zou mijn leer leeg zijn als ik dat dacht?
Monnik: Bedoelt u dat we niet eens weten of we niets weten?
Meester: Zou mijn leer leeg zijn als ik dat dacht?
Monnik: Ik snap er niets van.
Meester: Daarom verkondig ik mijn lege leer niet.
Monnik: Op die manier.
Meester: Bovendien is hij niet van mij.
Monnik: Ook dat nog.
Meester: Bovendien is het geen leer.
Monnik: De lege leer is geen leer?
Meester: Nou jij weer.
Monnik: Wat is het dan wel?
Meester: Zand in de raderen van het verstand.
27.6
Monnik: Hoe heet een student van de lege leer?
Meester: Een lege leerling.
Monnik: Hoe wordt een lege leerling een lege leraar?
Meester: Door zelfs de lege leer achter zich te laten.
Monnik: Wat als je zelfs de lege leer achter je hebt gelaten?
Meester: Ja, wat niet.
Monnik: Ik bedoel, hoe is het om een lege leraar te zijn?
Meester: Lege leraren bestaan niet.
Monnik: Maar u zei toch net…
Meester: Behalve voor lege leerlingen.
Monnik: Wat als je zelfs het lege leraarschap achter je hebt gelaten?
Meester: Wat leeg is kan je niet achterlaten.
Monnik: Wat kan je er dan wel mee?
Meester: Je kan het doorzien.
Monnik: Wat als je het lege leraarschap hebt doorzien?
Meester: Dan ben je daar ook weer van verlost.
27.7
Meester Nitwit zegt:
Heb je geen leer dan moet je nog veel leren, heb je er een dan moet je nog veel afleren.
Heb je een leer dan ben je nog niet uitgeleerd, heb je er geen dan ben je nog niet geleerd.
Als je denkt dat je iets van mij kan leren sla je de plank mis, als je denkt dat je niets van mij kan leren heb je een plank voor je kop.
Als je in de leer gelooft kijk je door een plank waar geen gat is, als je denkt dat de leer leeg is kijk je door een gat waar geen plank is.
27.8
Monnik: Steeds als ik u iets vraag, raadpleegt u uw lege boek.
Meester: Wat is de vraag?
Monnik: Wat betekent het lege boek voor u?
Meester: Even in mijn lege boek kijken.
Monnik: Dat bedoel ik nou.
Meester: Het is een plek om mijn antwoorden achter te laten.
Monnik: Wat gebeurt er met die antwoorden?
Meester: Die verdwijnen zonder een spoor na te laten.
Monnik: Waar is dat goed voor?
Meester: Even in mijn lege boek kijken.
Monnik: Steeds als ik u iets vraag, raadpleegt u uw lege boek.
27.9
Monnik: Wat staat er eigenlijk in uw lege boek?
Meester: Niets natuurlijk.
Monnik: Waarom kijkt u er dan steeds in?
Meester: Even in mijn lege boek kijken…
Monnik: En?
Meester: Dat staat er ook niet in.
Monnik: Is het om iedere situatie blanco tegemoet te treden?
Meester: Even in mijn lege boek kijken…
Monnik: En?
Meester: Dat staat er ook niet in.
Monnik: Doen we er goed aan iedere situatie blanco tegemoet te treden?
Meester: Even in mijn lege boek kijken…
Monnik: Dat staat er zeker ook niet in.
Meester: Hoe raad je het.
Monnik: Ik zou graag iedere situatie blanco tegemoet treden.
Meester: Denk je dat dat kan?
Monnik: Wou u beweren van niet?
Meester: En wat zeg ik dan?
Monnik: Even in mijn lege boek kijken.
Meester: Ga je gang.
27.10
Monnik: Wat betekent het lege boek voor u?
Meester: Niets.
Monnik: Waarom niet?
Meester: Het is maar een gimmick.
Monnik: Hoelang blijft u het nog gebruiken?
Meester: Tot jouw innerlijke boek leeg is.
Monnik: Kan u lang wachten.
Meester: Jij bent het die ergens op wacht.
Monnik: U wil toch zeker…
Meester: Ik wil helemaal niets.
Monnik: Dat zou ik ook wel willen.
Meester: Je kan wel zoveel willen.
Monnik: Maar u gelooft toch…
Meester: Ik geloof helemaal niets.
Monnik: Behalve dat u niets gelooft, zeker.
Meester: Dat al helemaal niet.
Monnik: U gelooft toch in de lege leer?
Meester: Geloof jij dan in de lege leer?
Monnik: Waar zijn we anders mee bezig?
Meester: Ik ben nergens mee bezig.
Monnik: Waarom praat u dan met mij?
Meester: Omdat jij met mij praat.
Monnik: U wil mij toch veranderen?
Meester: Jij wil jou veranderen.
Monnik: Van u hoef ik niet te veranderen?
Meester: Van mij hoef je niet te veranderen.
Monnik: Van u mag ik dezelfde blijven?
Meester: Van mij hoef je niet dezelfde te blijven.
Monnik: U maakt me helemaal gek.
Meester: Vandaar dat lege boek.
27.11
Monnik: Als iemand de lege leer aanvalt, hoe moet ik die dan verdedigen?
Meester: De lege leer kan je niet aanvallen.
Monnik: Wel op haar leegte.
Meester: De lege leer kan je niet verdedigen.
Monnik: Wat als iemand me verwijt dat ik de lege leer aanhang?
Meester: De lege leer kan je niet aanhangen.
Monnik: En als iemand me verwijt dat ik hem niet afwijs?
Meester: De lege leer kan je niet afwijzen.
Monnik: Hoe leg je zoiets uit?
Meester: De lege leer kan je niet uitleggen.
Monnik: Wat is dan de oplossing?
Meester: Wat is dan het probleem?
27.12
Monnik: Als u een eigen klooster mocht stichten, hoe zou u het dan noemen?
Meester: De lege orde.
Monnik: Wat zou er boven de kloosterpoort staan?
Meester: De lege boodschap.
Monnik: Wat zou u onderrichten?
Meester: De lege leer.
Monnik: Welke lectuur zou u voorschrijven?
Meester: Het lege geschrift.
Monnik: Welke eed zouden de monniken afleggen?
Meester: De lege gelofte.
Monnik: Met welke zegen zou u de dag openen?
Meester: Zalig zijn de armen van geest.
Monnik: U zegt gewoon waar het op staat.
Meester: En laat dat zalig ook maar weg.
Monnik: En die armen van geest?
Meester: Laat maar weg.
Monnik: En die lege gelofte?
Meester: Laat maar weg.
Monnik: En dat lege geschrift?
Meester: Laat maar weg.
Monnik: En die lege leer?
Meester: Laat maar weg.
Monnik: En die lege boodschap?
Meester: Laat maar weg.
Monnik: En die lege orde?
Meester: Laat maar weg.
Monnik: En dat klooster?
Meester: Laat maar weg.
Monnik: U zou alles weglaten.
Meester: Ook het weglaten.
Monnik: Zo blijft er niets over.
Meester: Zelfs niet niets.
Monnik: Zo blijft er zelfs niet niets over?
Meester: Bij wijze van spreken.
27.13
Monnik: Waar komt de lege leer volgens u het beste tot uitdrukking?
Meester: Buiten gehoorsafstand.
