Dan wordt het verhaal rauw. Honger. Schaamte. Een bodem. Je ziet hem bijna zitten: tussen de dieren, met lege handen, de geur van stal in zijn kleren, en het besef dat hij niet alleen zijn geld is kwijtgeraakt, maar ook zijn gezicht. En dan die ene zin die alles kantelt: hij kwam tot zichzelf. Niet: hij kreeg een morele ingeving. Maar: er gaat een licht aan. Alsof er in hem iets wakker wordt dat al die tijd bedolven lag onder allerlei gedachten. Een eenvoudige helderheid die zegt: dit werkt niet meer. Dit ben ik niet. Mijn vrijheid is leeg geworden.
Columns
Boeken – de berg afdalen
Al te vaak worden meditatie en maatschappelijke betrokkenheid gezien als tegenpolen. Edel Maex laat juist zien dat ze elkaar verdiepen en versterken. Zijn boek is tegelijk een warm pleidooi voor contemplatieve verstilling én een kritiek op een spiritualiteit die zich verheven waant boven het dagelijkse leven. Authentieke zenbeoefening toont zich niet in meditatieve bravoure, maar in kleine gebaren, onverwachte ontmoetingen en stille keuzes.
Geweld doet iets met ons en de ander
Elsbeth Wolf: ‘We denken dat de oorzaak van woede buiten ons ligt; uiterlijke omstandigheden zijn slechts aanleiding. Die zaadjes van woede zijn ooit in onze vroege jeugd in ons geplant toen we afhankelijk waren, weerloos en onvoldoende werden beschermd. De oorzaak van woede ligt in ons. Gevoelens van verdriet, pijn en angst zijn ontstaan door eerdere ervaringen van psychisch geweld, zoals: het afgewezen zijn, niet gewenst zijn geweest, niet gezien of gehoord zijn als kind, door seksueel misbruik, discriminatie, seksisme en vernedering, buitengesloten worden, er niet bij mogen horen, niet mee mogen doen. Het slaat diepe, diepe wonden in ons. Zowel psychisch als fysiek geweld leiden tot opeenhopingen van woede in ons opslagbewustzijn. Zodra die woede wordt getriggerd door iets van buitenaf, komt het tot een explosie. Als we geen zelfbeheersing hebben of de discipline om dit tijdig te stoppen, komt er een keten van geweld op gang.’
Henk – Spiritueel materialisme
In een piepklein winkeltje, met een eigenaar die naar schatting 1.50 meter was, gebogen, verschrompeld, en met een gerimpelde, tandeloze gelaatsuitdrukking alsof hij al het menselijk lijden op zijn schouders had genomen, vond ik mijn beeldje. ‘Special offer!’ vermeldde het kaartje in kinderlijk aandoend handschrift, dat erbij hoorde. Ik raadpleegde de lama die ons begeleidde en hij vond het een prachtig beeldje, maar ik weet achteraf nog dat hij zacht zei: “Enlightenment can be found only within yourself. Not in a statue.’
Het jaar 2026 – dag 61 – illusie
Bewegen en stilstaan, soms een illusie.
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
Over Antropologie 18 – Achternamen
Het is in Nederland sinds de Napoleontische tijd tot vrij recent gebruikelijk geweest dat de man zijn achternaam gaf aan het gezin waarvan hij het hoofd was. Lees deze zin nog maar eens. Uit de zin kun je afleiden dat vóór de Napoleontische tijd (dus voor begin 19de eeuw) niet iedereen automatisch de naam van hun vader (de man) kregen. Dat kon natuurlijk wel, maar het was mogelijk dat men gedurende het leven van naam veranderde. Heette Piet eerst Mulder (omdat zijn pa een molenaar was), later heette Piet ineens ‘van de Brug’, omdat hij vlakbij de enigste brug van een dorp woonde en iedereen Piet kende als die vent ‘van de Brug’.
Henk – Dilemma
Soms kun je als beoefenaar van boeddhisme en dzogchen voor van die dilemma’s geplaatst worden.
Zo ontdekte ik laatst een rode vlek op mijn voormalige perzikhuidje, ter hoogte van mijn rechterschouder. Ongeveer in het midden een donkere, knopachtige uitwas, die als je goed keek ook pootjes bleek te hebben.
Jawel, een teek.
25 september 1945 Doornroosje ontwaakt op het Binnenhof
Het boek Terug naar het Binnenhof van politiek historicus Carla Hoetink gaat over de problematische terugkeer van de Tweede Kamer van 1937 in de periode 1945-1946. Haar kiezersmandaat was in 1941 verlopen, maar het Tijdelijke en latere Voorlopige Staten-Generaal ‘ontwaakte als Doornroosje’ en heroverde haar grondwettelijke rechten. Dit artikel geeft een schets van de inhoud van dit belangrijke en prachtig uitgegeven jubileumboek.
Guy – dhammazaadjes – Structuren
Structuren zijn menselijke constructies die de vergankelijkheid van de dingen maskeren. Zij begrenzen de ruimte. Structuren zijn muren die de dhammanuvatti beletten te ontsnappen uit zijn ‘ik’-gevangenis. Het zijn wolken die tegenhouden dat de beoefenaar de zon ziet. Het zijn dikke gordijnen die beletten dat het licht binnenkomt.
Henk – Mijmeringen over vertrouwen
Niet-vertrouwen is ook vertrouwen, op dezelfde manier waarop geloven hetzelfde is als niet-geloven. En zijn hetzelfde is als niet-zijn.
B’eter – Bun cha: Vietnamese maaltijdsalade met pittige tofublokjes
Een tijd terug schreef ik al over mijn retraite in de Plum Village traditie (Thich Nhat Hanh) en over mijn hunkering naar Vietnamees eten. Toen mijn partner onlangs op reis ging besloot ik daarom om veertien dagen lang thuis te koken en te eten geïnspireerd op de Plum Village traditie. Mijn dochter en ik togen naar de winkel en kochten een grote berg verse groenten en fruit, en in de toko haalde ik typisch Vietnamese ingrediënten als hoisin saus, sriracha saus, sesamolie en citroengras.
Gesprekjes: Heeft een hond boeddhanatuur
Dichte mist in de avondschemering. Ik zie twee donkere gestalten opdoemen: een grote midden op het fietspad en een kleinere die van links naar rechts gaat. Het blijken een vrouw met een hond te zijn. Mijn hondje (Flory) zwabbert voor mij aan een lange lijn eveneens van links naar rechts, van het ene pisplekje naar het andere. De vrouw en ik houden tegenover elkaar stil, terwijl de honden tussen ons in om elkaar heen draaien en elkaar onder de staart besnuffelen.
Henk – schuldgevoel
Vaak voel ik mij schuldig. Over gedachten, gevoelens, over dingen die ik doe of gedaan heb. Zoals: laatst liep ik naar een plaatselijke supermarkt, toen een jonge vrouw in een volstrekt doorzichtige lange jurk die ze tegen de hitte van de laatste tijd aangetrokken had, de weg overstak. Wat ze daaronder aanhad weet ik niet, want dat lag vermoedelijk thuis. De zon bescheen alles nadrukkelijk, dus ook die doorzichtigheid. De innerlijke restanten van mijn snel verouderende mannelijkheid meldden zich snuffelend en ik voelde Begeerte.
Het jaar 2026 – dag 58 – verdacht
Een korte cursus antiterrorisme.
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
Onleesbaar spiegelschrift
Pas als je vergeten bent
Wat je onthouden moet
Vult het zichzelf in
Dan is je thuis
Geen herinnering
Vrijdag Zindag – grip op machteloosheid
Kunstmatige intelligentie wordt als nieuwe remedie ingezet voor het falend kapitalisme. De ingebouwde bankencrisis, de klimaatschade, en de onbeheersbaarheid van deze techniek kondigen de volgende mislukking van deze betekenistoekenning aan. A-I kaapt onze zingeving.
Henk – Goed en Kwaad
In mijn achtertuin had ik geheel eigenhandig een kuilgrot uitgegraven. Nadat ik me in een bordeauxrood gewaad had gewikkeld, en een kussen van gedroogd gras tegen pijnlijke gluteus maximussen had neergelegd ging ik zitten. Vooraf sprak ik de gelofte uit dat ik niet meer zou opstaan vóórdat ik ‘Het’ bereikt had.
Het jaar 2026 – dag 57 – witman
Je best doen om een gelijke te worden maar dat dat toch niet lukt.
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
Muizenissen
Ik beloof alle levende wezens te redden…
Tsja, en hoe doe je dat dan, alle levende wezens. Je eet geen vlees meer, loop alleen nog maar gympen, kijkt de hele index na op elk pak in de supermarkt, afijn je doet je best. Help, heb ik ineens een muis in huis, dat lijkt mij niet zo fris, dus ik roep: ‘Lief muisje, ga eens buiten spelen.’ En vraag niet hoe het kan: ik zie haar door de open tuindeur naar buiten lopen. Maar toen ze uitgespeeld was, kwam ze om een stukje kaas zeuren. Niet dat ik haar gezien heb, maar de kaas wel die ik op het aanrecht had laten liggen Er zaten gaten in die anders waren dan ik gewend was.
Henk – De Staat
De essentie van De Staat, zoals ik hem voor het gemak maar even noem, is niet dat er iets aantoonbaars, grijpbaars, meetbaars, onderscheidbaars, leesbaars of zelfs maar aanwijsbaars is, hoe hard er ook geschud wordt.
Het jaar 2026 – dag 56 – haarlemmerolie
Het boeddhisme is niet voor een gat te vangen.
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
Guy – dhammazaadjes – Observeer zonder hoofd boven je hoofd
Dhamma is spontaan. Het is de natuurwet. De eeuwige wet. Dhammo sanantano. Dhamma staat voor ruimte. Dhamma is duidelijk. Eenvoudig. Zonder poespas. Zonder begoocheling. Zonder eigendunk. Zonder geveinsde vastigheid.
Peter – miluka
Het raam van mijn woonkamer gunt me uitzicht op de helblauwe zomerlucht. Het is mijn panorama en mijn vakantiegevoel. Ik ben al 13 jaar niet meer op reis geweest, maar ik mis niets.
Henk – katerlijden
‘Als een braaf dzogchenbeoefenaar probeerde ik mijn ernstig verstoorde staat van zijn zichzelf te laten bevrijden en niet al mijn gedachten te volgen die stormenderhand opkwamen. Te vergeefs. Ik had er gewoon zwaar de pest in.’
