• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Twaalfde jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Ramo de Boer
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Columns » Zen in tijden van corona

Zen in tijden van corona

23 november 2020 door Edel Maex

Virologen wisten al lang dat het er zat aan te komen. We waren op het nippertje ontsnapt aan SARS en MERS en de vogelgriep. Toen het bericht kwam dat er in Wuhan een nieuwe virale uitbraak was, dacht iedereen dat het ook deze keer wel snel zou overwaaien. Helaas.

Er is niets nieuws onder de zon. De mensheid heeft in de loop der geschiedenis steeds gekampt met epidemies. Wanneer de bevolkingsdichtheid te hoog wordt, krijgen kiemen de kans zich te verspreiden. Voeg daar de mogelijkheid aan toe om ons snel en in grote drommen over lange afstanden te verplaatsen, zelfs van continent naar continent.

We sputteren tegen. ‘Dit kunnen ze ons toch niet aandoen!’ Politici doen alsof ze met het virus kunnen onderhandelen en zoeken compromissen. Juristen spannen rechtszaken aan tegen de noodzakelijke maatregelen om de verspreiding van het virus in te dijken.

Maar met een virus valt niet te praten. Het is zelfs geen levend wezen. Het is een puur mathematisch gegeven: hoe groot is de statistische kans van overdracht?

Dat is heel confronterend. Maar het is niets nieuws. Het confronteert ons met onze vergankelijkheid, met onze kwetsbaarheid. Erger nog, het confronteert ons met onze illusie van onkwetsbaarheid.

Dagelijks worden mensen hiermee geconfronteerd. Ik heb het niet over corona. Er liggen altijd mensen op intensieve zorgen. Er worden altijd mensen beademd. Er zijn altijd mensen die in isolatie moeten. Er sterven altijd mensen aan ziektes waarvan ze het bestaan niet hadden kunnen vermoeden.

We proberen te leven alsof het niet zo is, alsof het ons niet zal overkomen. Meestal slagen we er lange tijd in om het ver van ons bed te houden. Tot het onszelf of onze dierbaren raakt.

Het enige verschil in de epidemie is dat het op een of andere manier ons allemaal raakt. De ene erger dan de andere, dat is zeker. Niet iedereen wordt ziek of verliest een dierbare. Maar de noodzakelijke social distancing raakt ons allemaal. We kunnen niet langer doen alsof, of moeilijk toch.

Het coronavirus confronteert ons met iets wat we altijd al wisten: dat het leven onzeker is. Kunnen we daarmee leven? Het antwoord is vanzelfsprekend: ja. De mensheid heeft er zolang ze bestaat mee geleefd. Maar misschien niet altijd met evenveel mededogen en wijsheid.

Onlangs stelde iemand mij de vraag: Wat is een spiritueel mens? Zelf vermijd ik doorgaans het woord spiritueel, omwille van alle misverstanden die het kan oproepen. Maar ik begreep de vraag wel.

Mijn antwoord was, bij gebrek aan een beter woord: een spiritueel mens is voor mij iemand die wijs weet om te gaan met onze behoefte aan zekerheid en het feit dat niets zeker is.

Het is een middenweg tussen twee valkuilen. De eerste valkuil is zinloosheid. Wat voor zin heeft het nog als we toch allemaal moeten sterven? Waarom zouden we ons uitsloven als het toch slecht afloopt? Waarom zouden we iets opbouwen als het toch vergaat? Waarom zouden we ons aan iemand hechten als we uiteindelijk toch zullen moeten afscheid nemen?

Ik heb zoveel mensen ontmoet die leven met een uitzichtloos gevoel van zinloosheid. Het is slopend. Het zuigt alle energie uit ons leven. Waarom zouden we nog?

De andere valkuil is valse zekerheid. Het komt allemaal wel goed. Een of andere hogere macht zal ons redden. In dit leven of in een volgend. We verzinnen zekerheden waar er geen zijn. En hoe meer de feiten die zekerheid tegenspreken, hoe krampachtiger we ons vastklampen aan de illusie van zekerheid.

Een theoloog zei mij ooit, in een pleidooi voor religie, dat mensen nu eenmaal behoefte hadden aan illusies. Ik herinner me dat die zin bij mij aankwam als een persoonlijke belediging, ook al ging het helemaal niet over mij persoonlijk.

Voor mij betekende religie of spiritualiteit, bij gebrek aan betere woorden, de bereidheid om de onbestendigheid van de werkelijkheid onder ogen te zien. Zonder franje, zonder illusie, zonder wanhoop.

Dat is waar zen over gaat. Je mag het ook mindfulness noemen en iemand anders zal weer andere woorden hebben. Iedere cultuur, ieder tijdsgewricht heeft zijn woorden. Het maakt mij niet uit hoe je het noemt. Het maakt mij niet uit of je er de woorden god of boeddha of wetenschap voor gebruikt.

Het komt erop neer om temidden van de werkelijkheid waarin we leven, waarin we ons engageren, waarin we onze verantwoordelijkheid opnemen, om daar middenin te gaan zitten en even te stoppen. Om even niet te weten, zonder zekerheden, zonder overtuigingen.

Die openheid is niet alleen wijsheid. Het is de bron van alle mededogen. We verliezen ons mededogen maar als we ons afsluiten. Wijsheid en mededogen zijn onlosmakelijk verbonden. Als we het weten afleggen en bereid zijn om te kijken wordt zichtbaar wat nodig is. Wijsheid en mededogen roepen op tot handelen.

Categorie: Columns, Edel Maex, Geluk, Gezondheid, Zen Tags: corona, isolatie, mededogen, MERS, onzekerheid, SARS, virus, vogelgriep, wijsheid, zen

Lees ook:

  1. NU’91 pleit voor aanscherping testbeleid voor zorgorganisaties en zorgprofessionals
  2. Het jaar 2020 – dag 113 – corona
  3. De lessen van corona
  4. Geveld door de vogelgriep – negenjarige Brandgans op het strand

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Edel Maex

is psychiater, zenbeoefenaar en auteur. Leven in de maalstroom 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door
  • Locaties
  • Overzicht op kaart

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

14 sep
Tao en geluk; vijf bijeenkomsten
14 sep 23
22 sep
Retraite: natuur en meditatie
22 sep 23
24 sep
Meditatiedag: handleiding voor creatieve meditatie
24 sep 23
24 sep
Theme Sunday with Ven. Amy: Dealing with Difficult People
24 sep 23
24 sep
De Vier Zegels van het boeddhisme
24 sep 23
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    De taal van het lijden  (deel 1 van 3)

    gastauteur - 20 september 2023

    De taal welke zich op verschillende momenten in ons leven aan ons openbaart, meestal in de vorm van verlies, pijn en verdriet, het diep begrijpen ervan, te leren het lijden te omarmen, er ruimte voor te creëren, zodat het uiteindelijk los kan komen.  Leren één te worden met de ontvouwing van het leven en het ontdekken, blootleggen en hervinden van deze nobele waarheid. Hoewel dit vaak een erg zware taak lijkt, en voor velen van ons te moeilijk om zelfs maar over na te denken, ligt er binnen dit proces van herkennen en het omarmen van lijden, een ontvouwen van kalmte, vreugde, vrede en harmonie met onszelf en de wereld om ons heen. Elke keer dat we dichter bij deze ontvouwing komen, tillen we een klein stukje van de sluier op die ons ware wezen omhult.

    Taigu – Tibetaans bijgeloof op gespannen voet met anatman

    Taigu - 19 september 2023

    Het geloof dat Tibetaanse boeddhisten vertegenwoordigen in de zielsverhuizing van de dertiende naar de veertiende Dalai Lama, en bij diens overlijden naar de vijftiende, onderstreept nog eens de ondoorzichtige magie waarvan het Tibetaanse boeddhisme is doortrokken. Je zou het een scepticus niet kwalijk kunnen nemen, wanneer deze de conclusie trekt dat bij de overgang van de ene op de andere Dalai Lama een loopje wordt genomen met het leerstuk van anatman, een van de klassieke hoekstenen van het boeddhisme.

    Ardan, van zenleraar tot brugwachter – ‘Je opent de brug en je sluit ‘m weer. Bijna zen.’

    Ardan - 11 september 2023

    'Ik wil mezelf niet opzadelen met titels. En bovendien zei me de titel 'zenleraar' niet zoveel. Was ik nu anders geworden? Kon ik nu beter mensen begeleiden dan daarvoor? Het klopte voor mij niet. Datgene wat mij het meest gebracht had, namelijk die vrije vrouw/man zonder titel liep nu met een titel rond. En dat beviel me niks.'

    Pseudo-Cicero, pseudo-troost?

    Erik Hoogcarspel - 11 september 2023

    Cicero voert in zijn epistel aan dat we niet overmatig moeten rouwen om de dood van een geliefde, omdat er bij de dood voor de geliefde zelf weinig verloren gaat. Het leven is nu eenmaal niets dan ellende. Als je de pech hebt geboren te zijn geworden, kun je maar beter gauw dood zijn. Je hoeft ook niet oud te worden om te slagen in het leven.

    Wat loert daar in de duisternis?

    Kees Moerbeek - 10 september 2023

    Eeuwenlang zwierven ze in de bergen, de bossen, de velden, in de rivieren en langs de kust en joegen de Japanners de stuipen op het lijf of belaagden ze. Ze zijn ook nu niet weg te denken, de yokai.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Open Monumentendag 2023 – Levend erfgoed
    • Ardan
    • Is bewustzijn een soort stof, of is stof een soort bewustzijn?
    • De virtuele denkster 442
    • Het denken (1) – Boeddhisme is gezond verstand

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.