Waarom raakt een kunstwerk ons? Wat maakt het betekenisvol, verwarrend of juist onthullend? In Denkwerk bespreken Wendy Janssen en Onno Zijlstra moderne en hedendaagse kunstwerken, telkens in samenhang met een filosofisch perspectief op kunst.
Boekbespreking
Boeken – de gelukscode
Hoe word je gelukkig? Gedragswetenschapper Astrid Groenewegen maakt in dit fascinerende boek duidelijk dat we ons niet op onszelf, maar op onze omgeving moeten focussen. Binnen vier concrete contexten – nieuwsgierigheid, flow, vaardigheid en connectie – kan geluk vanzelf ontstaan.
Boeken – op die ene dag
Parijs, 1944. Een stad in angst. Voor Eugène, een Joodse jongen, wordt het gevaar elke dag groter. Wanneer hij en zijn vader door de nazi’s worden opgepakt, lijkt hun lot bezegeld. Ze worden in een overvolle trein gezet – bestemming: Auschwitz.
Boeken – voelen, ruiken, proeven
Hoe zou het zijn om aan een tennisbal te likken? Waarschijnlijk heb je er nooit eerder aan gedacht, maar nu kun je het beeld vast niet meer uit je hoofd zetten? Precies in dat grensgebied tussen afkeer en nieuwsgierigheid schuilt de magie van een drietal vergeten zintuigen: voelen, ruiken en proeven. Het zijn zintuigen die vaak ten onrechte als minderwaardig worden gezien, terwijl deze sensaties ons juist het meest met de wereld verbinden.
Boeken – De slak is langzaam maar nooit laat
Heb je weleens beseft wat een wonder de aarde, die zowel de hitte van de zon als de stortregen verwelkomt, eigenlijk is? De wormen die na een regenbui over de grond kruipen, de slakken op hun trage, bedachtzame tocht, het ritme van wakker worden bij zonsopkomst en terugkeren naar je beschutte plek bij het vallen van de avond – heb je er ooit aan gedacht dat dat allemaal wonderen zijn?
Vijf Kleuren Zen
Een gemis dat ik niet kon benoemen. Wat ik miste was zeker niet de God waarin ik ooit geloofd had, en niet de wetten en waarheden. Iets van wat ik miste vond ik terug in poëzie en in muziek, maar ik kon er geen vinger op leggen. Ik zocht en vond niet.
Tot ik in mijn zoektocht op een dag in een zengroep kwam aangewaaid, in Leuven bij Ton Lathouwers. Daar vond ik terug wat ik al die tijd gemist had. Ik had er nog steeds geen woorden voor, maar wel een praktijk: de meditatie.
Boeken – Gaslighting ontmaskerd
In onze huidige maatschappij komt er steeds meer aandacht voor de geraffineerde vorm van manipulatie die in de psychologie gaslighting wordt genoemd. Zo werd het begrip genoemd in de ‘Voice of Holland’-zaak en bij de toeslagenaffaire.
De weg naar de hemel is geplaveid met goede voornemens
Ja, beste lezer, ik weet dat het spreekwoord iets anders zegt: de weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens, maar volgens de schrijvers van het boek “De stoïcijnse school” begint de weg naar het grote geluk toch echt met goede voornemens. Dit is een mooie boodschap voor het nieuwe jaar. Niettemin stemmen de schrijvers, Michiel Buis en Dennis de Gruijter, toch in met het oorspronkelijke spreekwoord als daarmee bedoeld wordt dat de weg niet moet worden beperkt tot goede voornemens. Om een gelukkig leven te leiden moet men zich bezighouden met zichzelf, zoals Socrates al zijn leerlingen op het hart drukte. Dit betekent dat men goede voornemens moet omzetten in praktisch gedrag, dat wordt ondersteund door een veeleisend trainingsprogramma. In onze tijd van eenzaamheid en individuele verantwoordelijkheid is zo’n trainingsprogramma weer aantrekkelijk geworden. Een uurtje zingen in de kerk is niet meer genoeg.
Boeken – goed doen
Een economisch systeem dat puur gebaseerd is op winstbejag heeft de mensheid lange tijd vooruit geholpen – zo luidde de heersende doctrine. Maar gezien de diverse wereldwijde crises is dit niet meer het geval. Markus Gabriel maakt duidelijk: alleen een ethisch kapitalisme, dat financiële winst fundamenteel verbindt met moreel positieve waarden, zal onze aarde, ons welzijn en ook onze liberale, democratische staatsvorm kunnen veiligstellen.
Boeken – Meister Eckhart – filosofisch leven
Eckhart von Hochheim, geboren rond 1260, wordt tegenwoordig beschouwd als de belangrijkste vertegenwoordiger van de Duitse mystiek onder de naam van Meister Eckhart. Thomas Polednitschek presenteert Meister Eckhart als een ‘filosofisch beoefenaar’ wiens kennis van het leven ook vandaag nog oriëntatie biedt voor een wijs en goed leven.
Boeken – De tijd duurt één mens lang
Geschreven vanuit de beleving van iedere levensfase, laat Van Ingen zien hoe zelfinzicht groeit en hoe een mens uiteindelijk met zichzelf kan samenvallen.
Boeken – Het Kralingse Bos. Portret van een boschpark
In 2024 verscheen het boek ‘Het Kralingse Bos. Portret van een boschpark. In dit boek van de auteurs Marius Huender en Dik Vuik maakt de lezer kennis met het oude landschap, de ontstaansgeschiedenis maar ook over het bos in oorlogstijden, de ontwikkeling van het boschpark en de visie op de toekomst.
