Koan 33 – Geen geest, geen Boeddha
Wat is Boeddha? vroeg een monnik.
Geen geest, geen Boeddha, antwoordde meester Mazu.

33.1
Monnik: Zen onderscheidt twee soorten ziekten.
Meester: Wat is de eerste ziekte?
Monnik: Denken dat de waarheid buiten jou te vinden is.
Meester: Hoe bedenk je het.
Monnik: Daarom zei meester Mazu, ‘De geest zelf is Boeddha.’
Meester: Wat is de tweede ziekte?
Monnik: Denken dat de geest de waarheid is.
Meester: Had Mazu zijn mond maar moeten houden.
Monnik: Daarom zei hij later, ‘Geen geest, geen Boeddha.’
Meester: De kiem van een reeks nieuwe zenziekten.
Monnik: Hoeveel zenziekten zijn er volgens u?
Meester: Op dit moment eenentwintig.
Monnik: Wat is de derde ziekte?
Meester: Denken dat er maar twee ziekten zijn.
Monnik: En de vierde?
Meester: Denken dat je een geest hebt.
Monnik: En de vijfde?
Meester: Denken dat je geen geest hebt.
Monnik: En de zesde?
Meester: Denken dat je een geest bent.
Monnik: En de zevende?
Meester: Denken dat je geen geest bent.
Monnik: En de achtste?
Meester: Denken dat er maar één geest is.
Monnik: En de negende?
Meester: Denken dat er vele geesten zijn.
Monnik: En de tiende?
Meester: Denken dat je een boeddha bent.
Monnik: En de elfde?
Meester: Denken dat je geen boeddha bent.
Monnik: En de twaalfde?
Meester: Denken dat de waarheid zowel buiten als in jezelf is te vinden.
Monnik: En de dertiende?
Meester: Denken dat de waarheid noch buiten noch in jezelf is te vinden.
Monnik: En de veertiende?
Meester: Denken dat er een buiten en een binnen is.
Monnik: En de vijftiende?
Meester: Denken dat er geen buiten of binnen is.
Monnik: En de zestiende?
Meester: Denken dat er een waarheid is.
Monnik: En de zeventiende?
Meester: Denken dat er geen waarheid is.
Monnik: En de achttiende?
Meester: Denken dat er ziekten zijn.
Monnik: En de negentiende?
Meester: Denken dat er geen ziekten zijn.
Monnik: Ik weet er ook een.
Meester: Ja, het is besmettelijk.
Monnik: De twintigste ziekte is denken.
Meester: Zou je denken?
Monnik: Er zijn net zoveel ziekten als gedachten.
Meester: En dat is eenentwintig.
33.2
Monnik: Wat is Boeddha?
Meester: Dat verschilt per persoon.
Monnik: Wat is Boeddha voor u?
Meester: Loslaten.
Monnik: Wat loslaten?
Meester: Ja, wat niet.
Monnik: Bijvoorbeeld?
Meester: Het boeddhisme.
Monnik: Wat is Boeddha voor mij?
Meester: Vasthouden.
Monnik: Wat vasthouden?
Meester: Ja, wat niet.
Monnik: Bijvoorbeeld?
Meester: Het boeddhisme.
33.3
Monnik: Hoe kunnen we de Boeddha de grootste eer bewijzen?
Meester: Door hem te doden.
Monnik: Ik zou u hierom moeten doden.
Meester: Je kan me geen grotere eer bewijzen.
Monnik: Hoe kunnen we de dharma de grootste eer bewijzen?
Meester: Door haar onophoudelijk te betwijfelen.
Monnik: Ik begin steeds meer aan u te twijfelen.
Meester: Je kan me geen grotere eer bewijzen.
Monnik: Hoe kunnen we de sangha de grootste eer bewijzen?
Meester: Door ons onafhankelijk op te stellen.
Monnik: Ik zou u hierom de rug moeten toekeren.
Meester: Je kan me geen grotere eer bewijzen.
33.4
Monnik: Wat is Boeddha?
Meester: Wedden dat jij me dat nu gaat vertellen?
Monnik: Boeddha is de verlichtingsleer, de verlichting zelf en de verlichte.
Meester: Het kan niet op.
Monnik: Ik verwijs naar de drielichamentheorie, de trikaya.
Meester: En maar tellen.
Monnik: Wou u ontkennen dat Boeddha de verlichtingsleer is?
Meester: Wou jij beweren dat je verlichting kan leren?
Monnik: Is Boeddha verlichting?
Meester: Draagt een pantoffeldier pantoffels?
Monnik: Is Boeddha de verlichte?
Meester: Is de verlichte?
Monnik: Doelt u op de leegte?
Meester: Waarvan?
Monnik: Van de drie lichamen natuurlijk.
Meester: Wat dacht je van je hoofd?
Monnik: Daarom stel ik zoveel vragen.
Meester: Je stelt alleen maar antwoorden.
Monnik: Wat is Boeddha?
33.5
Monnik: Wat is Boeddha?
Meester: Wat een vraag.
Monnik: Geest is Boeddha, las ik ergens.
Meester: Zal best.
Monnik: Geest is niet-Boeddha, las ik ergens anders.
Meester: Welja.
Monnik: Niet-geest is Boeddha, las ik weer ergens anders.
Meester: Wat mensen al niet verzinnen.
Monnik: Niet-geest is niet-Boeddha, las ik nog ergens anders.
Meester: Je bent er maar druk mee.
Monnik: Wat is Boeddha nu echt?
Meester: Dat zou je toch onderhand wel duidelijk moeten zijn.
Monnik: Wat dan?
Meester: Boeddha is een boek.
Monnik: En wat staat erin?
Meester: Soetra’s en shastra’s, talrijker dan de doden in de Ganges.
Monnik: Boeddha is een boek?
Meester: En jij leest het.
Monnik: En u?
Meester: En ik heb het uit.

