Watson onderhoudt haar lezers met veel anekdotes en persoonlijke ervaringen. Het is alsof je met haar aan tafel zit, of op een terras. Bovendien vestigt ze de aandacht op een aantal belangrijke onderwerpen, waarover het laatste woord nog zeker niet is gezegd. Of ze daarbij altijd gelijk heeft kan de lezer zelf beoordelen, want ze doet vaak een beroep op de alledaagse ervaring. Haar voortdurende verwijzing naar neurologisch en psychologisch onderzoek overtuigt me minder, omdat ze daarbij wel erg de krentjes uit de pap vist. Als ze echt van Socrates had geleerd, dan had ze het voor en tegen juist tegen elkaar uitgespeeld en zo de lezer kunnen laten meedenken.
Een kritiek op het digitale kapitalisme
Het bezwaar dat Guardiola heeft tegen protocollen is niet veel anders dan het bezwaar dat velen hebben tegen bureaucratie in het algemeen. De protocollen gaan een eigen leven leiden, los van datgene wat ze moeten regelen (bladzijde 116) en ze hebben de neiging om zich te vermenigvuldigen. Het effect lijkt nog wel het meest schadelijk als ze gecombineerd worden met kapitalisme, waarbij men door middel van vage regels een soort zelfregulering probeert te laten ontstaan, zoals bij de verplichte Europese aanbestedingen. In Nederland kennen we daar inmiddels ook voorbeelden van, zoals de toeslagenaffaire en de schadevergoeding van de aardbevingen die de gaswinning in Groningen heeft veroorzaakt.
AI – Amerikaans kapitalisme en techniek – De volmaakte misdaad: moord op de werkelijkheid
Er wordt een geheel nieuwe wereld gemaakt door de zogenaamde “sociale media” of maatschappelijke doorgeefkanalen zoals Facebook, Twitter, Tiktok en Instagram. Daar uiten mensen hun angsten, frustraties en dromen alsof het onomstotelijke feiten zijn, waardoor andere deelnemers zich dan weer laten meeslepen en weer nieuwe uitingen van angsten, frustraties en dromen terugsturen. Vooral veel jonge gebruikers worden hierdoor beïnvloed en dit maakt hen ongelukkig.
De kunst van het helder denken
De computer is zover doorontwikkeld dat hij in vele opzichten de taken van kantoormedewerkers beter en sneller uitvoert dan de mens: efficiënter, nauwkeuriger en zonder fouten. Kunnen wij mensen, met ons gebrekkige geheugen en onze neiging tot vergeten, werkelijk opboksen tegen zulke concurrentie? Omdat de computer onze eigen uitvinding is, voelen we er soms een zekere sympathie voor. We bewonderen zijn precisie en betrouwbaarheid. Waarmee het op informatieverwerking aankomt, is de computer simpelweg een tegenstander. Een vijand. Hoe we die vijand kunnen verslaan, is een vraag die we serieus onder ogen moeten zien. Want wat feitenkennis en zijn geheugen betreft, is de computer ons al lang voorbijgestreefd
Emergentie en leegte
Veel mensen denken dat een computer kan denken. Ze denken zelfs dat een computer dit beter kan dan een mens. Een computer kan immers toch ook beter schaken en bridgen? Toch knaagt er iets. Is een voorwaarde voor denken niet dat je leeft? Een computer stopt als je de stekker uit het stopcontact haalt. Hij is dus een ding dat niet denkt, net zoals een lamp of een bloempot. Als je de stekker er weer in doet, doet hij na een tijdje weer. Je kunt hem ook openmaken en onderdelen vervangen. Bij een mens lukt dat niet. Een mens kan uit zichzelf van gedachten veranderen, een computer kan niets uit zichzelf. Waar zit de geest in de computer? Een korte beschouwing over de hedendaagse Deus ex machina.
De verduistering van de politiek
Het boek beschrijft de groei van dit netwerk van reactionaire en antidemocratische stromingen, dat in het begin van de 21e eeuw in de Verenigde Staten is ontstaan uit libertijnen, conservatieven en revivalisten. De eersten willen de regering afschaffen, de tweede willen de veranderingen in de maatschappij ongedaan maken en de laatsten willen terug naar oude tijden. De beide laatste groeperingen worden vaak gemotiveerd door zeer fanatieke christelijke geloofsopvattingen.
Het leven versus het kapitaal
In dit boek gaat het om het leven. Het gaat, tussen de bedrijven door althans, om het leven als dansen, vertellen, oogsten, nadenken en handelen. Het gaat om natuurlijke verbanden die het fundament van ons leven vormen: zeeën, bossen, wolken, bodems en de lucht die we inademen. Maar het gaat voornamelijk om het leven in een specifiek opzicht: de bevrijding van kapitalistische heerschappij. Deze bevrijding is geen overdreven pretentie, maar een dringende opgave. Want het kapitalisme vernietigt het leven.
De dao van het vertalen
In de Noordzee is er een vis die Kun heet en een omvang heeft van ik weet niet hoeveel duizend li. Hij verandert in een vogel die Peng heet. Peng heeft een rug van ik weet niet hoeveel duizend li. Wanneer hij zich opheft en wegvliegt, lijken zijn vleugels op wolken die de hemel bedekken. Bij woelige zee en hevige storm trekt deze vogel naar de Zuidzee. De Zuidzee is een natuurlijke vijver.
Priest in de BAK, de politiek van het nirvān̥a
Waarom blijven we alle heil verwachten van een politiek systeem en niet van onze medemens en onszelf? Het antwoord is dat we maar heel moeilijk afkomen van onze neiging tot metafysica, onze neiging tot geloof in “iets hogers”, iets dat we nooit hebben gezien en dat we niet kunnen omschrijven, maar dat voor ons de rommel die wel zelf maken zou moeten opruimen. Dit is een menselijke zwakte. Het lijkt makkelijker dan stoppen met rommel te maken. Zo geloven we in marktwerking of in het vrije individu, in anarchisme of solidariteit omdat we niet begrijpen dat onze gedachten hun eigen weg gaan en bovendien beïnvloed worden door de omstandigheden. We denken dat er een systeem is dat ons tegen dit toeval kan beschermen.
De echte Jezus is niet opgestaan
Wie was Jezus? Was hij een wijsheidsleraar, een gezant van God, of een messias, een redder der mensheid die een nieuwe wereld zonder leed en kwaad zou stichten? De meningen zijn verdeeld, maar de meerderheid van gemakzuchtige gelovigen neigen te kiezen voor het laatste. Bovendien hebben theologen in de loop van de eeuwen deze laatste opvatting met veel zorg uitgebouwd tot een bastion van onbegrijpelijkheid. Geen wonder, met God weet je het immers maar nooit?
Geen land van grote woorden oftewel de bepoldering van de “ware vrijheid”.
Ronald van Raak (1969), bekend geworden als kamerlid voor de SP en thans hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit, heeft in een boeiend boek de “Nederlandse denktraditie” in kaart proberen te brengen. Het is een lovenswaardige poging geworden, waaraan waarschijnlijk in deze tijden van eng nationalisme een grote behoefte bestaat. Het was ooit heel gewoon om je als Nederlander intensief met Sartre of Nietzsche bezig te houden, maar sinds het optreden van enkele politici, dat enthousiast werd gesteund door de vaderlandse media, wordt dit nu bijna gezien als landverraad. De massa schreeuwt om normen en waarden van eigen bodem, hoe miezerig en pover ze ook mogen zijn.
De weg naar de hemel is geplaveid met goede voornemens
Ja, beste lezer, ik weet dat het spreekwoord iets anders zegt: de weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens, maar volgens de schrijvers van het boek “De stoïcijnse school” begint de weg naar het grote geluk toch echt met goede voornemens. Dit is een mooie boodschap voor het nieuwe jaar. Niettemin stemmen de schrijvers, Michiel Buis en Dennis de Gruijter, toch in met het oorspronkelijke spreekwoord als daarmee bedoeld wordt dat de weg niet moet worden beperkt tot goede voornemens. Om een gelukkig leven te leiden moet men zich bezighouden met zichzelf, zoals Socrates al zijn leerlingen op het hart drukte. Dit betekent dat men goede voornemens moet omzetten in praktisch gedrag, dat wordt ondersteund door een veeleisend trainingsprogramma. In onze tijd van eenzaamheid en individuele verantwoordelijkheid is zo’n trainingsprogramma weer aantrekkelijk geworden. Een uurtje zingen in de kerk is niet meer genoeg.
