Wat maakt dat we de zenweg gaan en hoe vind je die weg? Bij iedereen verloopt dat proces anders. Er zijn mensen die geluk hebben en de weg al vrij vroeg in hun leven vinden, anderen zijn jaren zoekende. Bij mij heeft het lang geduurd! En als je de weg gevonden hebt, hoe ga je dan om met de valkuilen en paradoxen die onherroepelijk opdoemen. Hoe blijf je zitten met een beginnersmind? Tussen de regels door vertel ik hoe het mij is vergaan.
Ton Lathouwers
Een toevluchtritueel
Toen we eind jaren ’80, samen met Ton Lathouwers, zijn leraar Ashin Jinarakkhita in Indonesië bezochten, kregen we de opdracht mee om het boeddhisme een vorm te geven die hier bij ons in het Westen past. Ook al vatte ik daar toen de draagwijdte niet van, het is voor mij altijd een leidraad gebleven.
Boeddhistische doeners en denkers – de serie 76
Ik weet, ik begin pas. Ik heb geen verwachtingen. Ik beoefen. Maar ik wens dat ik altijd de geest van een beginneer mag behouden.
De fonkelende edelsteen in je hand
Jouw wezen is het lichaam van de Boeddha. ‘De fonkelende edelsteen ligt in je hand’ is een bekend zen- gezegde. Het symboliseert dat je ware natuur er altijd al is. Hakuin vat het kernachtig samen. Die eerste regel “Alle levende wezens zijn van nature Boeddha’s” is geen poëtische overdrijving, maar het is een stelling, een axioma. Als we dat als ‘waar’ aannemen, dan volgt daaruit dat onze beoefening geen ‘worden’ is, maar gaat het om het ‘herkennen’ van onze ware natuur. Want we zijn al Boeddha’s en in de handeling komt de expressie van onze ware natuur vanzelf tot uitdrukking.
Niemand kan eruit vallen
Elsbeth Wolf: ‘De paasviering is de expressie van de redding uit de onderwereld: je kunt er niet uitvallen. Het was een persoonlijke ervaring, die Ton zijn leven lang uit bleef dragen. Hij deed dat ook toen hij een keer meeging naar de gevangenis, waar ik in die tijd als geestelijk verzorger werkzaam was. Ik had hem gevraagd een teisho te houden. Er was veel reclame gemaakt en de stilteruimte puilde uit. Iedereen wilde die man weleens met eigen ogen zien en horen. De mannen hielden niet op vragen te stellen, er werd geluisterd, ze voelden zich gezien, er was aandacht, balsem voor de ziel.’
Taigu – Een onbehulpzaam, simplistisch schema
‘Het’ boeddhisme is net zo’n diffuus begrip als ‘het’ christendom. Wanneer je zulke woorden uitspreekt of opschrijft, heb je het over een wirwar van tradities, stromingen, (bij)geloof en gebruiken uit de eeuwen der eeuwen. Over de geschiedenis van boeddhisme weten we bij gebrek aan betrouwbare bovendien aanzienlijk minder dan over die van het christendom.
Vijf Kleuren Zen
Een gemis dat ik niet kon benoemen. Wat ik miste was zeker niet de God waarin ik ooit geloofd had, en niet de wetten en waarheden. Iets van wat ik miste vond ik terug in poëzie en in muziek, maar ik kon er geen vinger op leggen. Ik zocht en vond niet.
Tot ik in mijn zoektocht op een dag in een zengroep kwam aangewaaid, in Leuven bij Ton Lathouwers. Daar vond ik terug wat ik al die tijd gemist had. Ik had er nog steeds geen woorden voor, maar wel een praktijk: de meditatie.
Onderricht en beoefening door samen te werken
Spirit holder Frank De Waele Roshi over Zen Peacemakers, in een interview met Diana Vernooij. Frank De Waele: ‘Ik wil ook graag samenwerken met mensen die Bearing Witness retraites organiseren. Van oudsher waren die op de straat en op Auschwitz gericht. Wij hebben het de afgelopen tijd doorgetrokken naar andere plekken: Ruanda, Bosnië, Lampedusa. Dit jaar ging de retraite in Ierland over de structurele verdrukking van ongehuwde moeders en hun kinderen van de afgelopen eeuw.’
‘Zij heeft mijn merg’; vrouwen in het oude China
Vandaag staat het leven van vrouwen, nonnen en zenmeesters, uit het oude China centraal en in het verlengde daarvan gaat het over gender. In alle tijden en alle culturen wereldwijd zijn vrouwen buiten de annalen van de geschiedschrijving gehouden. Dat geldt voor alle disciplines, niet alleen voor religie, maar ook voor de kunsten, componisten, schilders, en wetenschappen. Tekst Elsbeth Wolf.
‘Wat je niet weet is het enige dat je weet’
Sinds mensenheugenis is de eindejaarperiode een tijd van bezinning. De zon is op haar diepste punt gekomen. Bij de volgende equinox[1], bij de midwinter zonnewende begint ze weer in de richting van de evenaar te klimmen. De komende drie weken zitten we in de donkerste tijd van het jaar en we verlangen naar het moment dat de zon weer iedere dag iets langer onze dagen gaat verlichten. Van oudsher werden rond de equinox in alle culturen van Noord Europa lichtfeesten gevierd. Die lichtfeesten markeerden het verlangen naar een nieuwe lente en het nieuwe licht. Het kerstfeest is ook een feest van het licht; de datum correspondeert met de datum van de zonnewende op de antieke Romeinse kalender. De kerstboom is feitelijk een erfenis uit die tijd. Hij groeide uit tot het symbool van het kerstfeest, een overblijfsel uit de voorchristelijke tijd. In onze tijd is de kerststal uit de meeste huizen verdwenen, maar er zijn steeds grotere kerstbomen voor in de plaats gekomen. Tekst Elsbeth Wolf.
‘Iets in mij wilde de stilte in’
Zondag 7 september was het tien jaar geleden dat Bieke Vandekerckhove is overleden of overgegaan. Ze was 46 jaar. Bieke was 19 toen ze hoorde dat ze ALS had. Ze kreeg te horen dat ze hooguit nog vijf jaar zou leven, maar tegen alle verwachtingen in leefde ze nog 25 jaar in toenemende afhankelijkheid van de zorg van anderen. Na de diagnose belandde ze in een ernstige depressie; periodes van wanhoop en woede wisselden elkaar af met periodes van diep verdriet. Alles had zijn glans verloren, niets was meer wat het was. Bieke ging lezen, las alles wat los en vast zat, waaronder ‘Het verstoorde leven’ van Etty Hillesum. Een vriend vroeg haar mee naar de abdij van Westvleteren. Ze ontdekte de psalmen en de stilte van de zenmeditatie. “Eigenlijk was ik dood nog voor ik zou sterven. Toen gebeurde er iets dat ik nog altijd niet kan vatten. Iets in mij, wat kan ik niet benoemen, wilde de stilte in, ik begreep niet waarom.”
CD met soetra’s – ingaan tot het hart dat luistert
In de traditie van Maha Karuna Ch’an spelen het zingen van sutra’s een belangrijke rol. Het resultaat is de prachtige cd “Ingaan tot het hart dat luistert“, uitgegeven in eigen beheer in 2003.
