In het boeddhisme wordt vaak gesproken over wakker worden. Dat klinkt soms groot, bijna verheven. Maar wakker worden is niet opstijgen boven het gewone leven. Het is afdalen in wat we werkelijk voelen en helder zien wat ons gevangen houdt.
overlever
Waarom deze artikelen ook over boeddhisme gaan
Soms vraagt iemand: wat heeft jullie interne gezinsmodel eigenlijk met boeddhisme te maken?
Een begrijpelijke vraag. Want in onze columns gaat het niet steeds over meditatie, karma, verlichting of de Boeddha. Het gaat over kinderen die geboren worden in een verhaal dat al begonnen is. Over het kind dat zegt: het gaat wel. Over Ubuntu: ik ben omdat wij zijn.
Wij gebruiken geen boeddhistische vaktaal. Wat wij proberen, is een boeddhistische beweging in onze eigen taal te verstaan.
Ik ben omdat wij zijn
Ubuntu herinnert ons eraan dat wij geen losse eenheden zijn. Wij ontstaan aan elkaar. Wij worden zichtbaar in de blik van de ander. Maar Ubuntu betekent niet dat de groep belangrijker is dan de persoon. Een ongezonde gemeenschap zegt: pas je aan, dan mag je erbij horen. Een gezonde gemeenschap zegt: kom tevoorschijn, dan leren wij elkaar werkelijk kennen.
Geboren in een verhaal dat al begonnen was
Sommige kinderen worden geboren in een verhaal dat al begonnen is.
Dat klinkt vreemd, want ieder kind komt nieuw ter wereld. Toch ligt er soms al iets klaar. Een verwachting. Een verdriet. Een gemis. Een opdracht die niemand hardop uitspreekt, maar die wel voelbaar is.
Wanneer het contact steeds dunner wordt
In een café, op een camping, in een ontmoetingsplek. Mensen zitten bij elkaar, praten, lachen misschien. En toch kan er ongemerkt iets verschuiven. De sfeer wordt minder open — alsof de ruimte enger wordt.
Wanneer systemen het overnemen (5)
Er zijn momenten waarop je voelt: zo kan het niet langer. Niet omdat het systeem vastloopt—integendeel, alles lijkt te werken. Er wordt vergaderd, afgestemd en besloten. Juist daarin schuilt iets ongemakkelijks: alsof de vorm overeind is gebleven, maar de ziel eruit verdwenen is.
Wanneer bescherming de leiding neemt (2)
De overlever ontstaat niet zomaar.
Hij groeit vaak uit ervaringen waarin het leven even te groot werd voor wie we toen waren.
Misschien was er spanning thuis.
Misschien voelde je je niet echt gezien.
Misschien moest je al vroeg sterk zijn.
Of leerde je dat het veiliger was om je gevoelens in te houden.
Er zit een barst in alles — over Leonard Cohen, gebrokenheid en heel worden
Leonard Cohen zong het bijna terloops:
“There is a crack in everything, that’s how the light gets in.”
Die zin wordt vaak geciteerd omdat hij troost biedt. Maar hij zegt ook iets ongemakkelijks. Niet dat alles uiteindelijk goed komt. Niet dat gebrokenheid verdwijnt. Wel dat juist waar iets scheurt—waar het niet meer klopt—iets anders zichtbaar kan worden.
Dat is geen optimisme. Het is realisme.
De toren van Babel: afdalen uit het gelijk
We hebben genoeg torens gebouwd. De vraag is niet hoe hoog we kunnen komen. De vraag is: kunnen we elkaar—en onszelf—weer bereiken?
Als de overlever zwijgt
Over dementie, ontmanteling en het hart dat niet vergeet
De overlevingsstand van de beschaving
Wat trauma doet met een mens, doet het ook met een cultuur.
Onze beschaving leeft in de overlevingsstand. In plaats van te leven vanuit verbondenheid en bezieling, heeft de overlever het overgenomen. Zowel Iain McGilchrist als het boeddhisme wijst ons op een weg terug naar heelheid.
Tussen mij en jou
Er bestaat een merkwaardige spanning in ons bestaan.
Wie zich afstemt op de wordingsdrang van het leven, ervaart verbondenheid.
Alles hangt met alles samen: bomen, rivieren, mensen, de sterrenhemel boven ons.
Soms valt de scheiding weg, en weten we – zonder bewijs – dat we gedragen worden door iets groters dan onszelf.
