Elsbeth Wolf: ‘De eerste keer dat ik als vrijwilliger de gevangenis van Krimpen aan de IJssel binnenkwam tien jaar geleden, zal ik nooit vergeten. Mijn werk bestond eruit om van de stilteruimte een zendo te maken. Ik legde de matten en kussens neer, zette het bronzen boeddhabeeld en de bloemen en takken klaar, maakte thee en heette de mannen welkom bij binnenkomst en na afloop van de meditatie was er ruimte voor een gesprek voor wie dat wilde. De stilteruimte grensde aan de luchtplaats, een grote binnenplaats binnen de muren van de gevangenis. Eén kant van die stilteruimte bestond uit ramen. Een meter of vijf verwijderd van het raam stond een eenzame boom. Welk jaargetijde het ook was, de boom stond er altijd even miezerig als ontredderd bij. Op het grasveld na, was de boom het enige levende wezen op het hele terrein. Hij had het zichtbaar moeilijk, miste soortgenoten!’
Thich Nhat Hanh
Spirituele dimensie als sleutel tot ecologisch herstel
In deze roerige tijden waarin kerken leeglopen is er meer dan ooit behoefte aan plaatsen voor verstilling. Als ecoloog ziet Maarten een duidelijke parallel tussen boeddhistische filosofie en hedendaagse ecologie. Beide beschrijven hoe alles met alles samenhangt. Maar hij merkte dat de wetenschappelijke feiten van de ecologie alleen niet voldoende zijn om ons werkelijk in beweging te krijgen om klimaatverandering en verlies van biodiversiteit te voorkomen. Dit inzicht rijpte tijdens zijn lange voettocht door India en Nepal langs boeddhistische pelgrimsplaatsen.
B’eter – Bun cha: Vietnamese maaltijdsalade met pittige tofublokjes
Een tijd terug schreef ik al over mijn retraite in de Plum Village traditie (Thich Nhat Hanh) en over mijn hunkering naar Vietnamees eten. Toen mijn partner onlangs op reis ging besloot ik daarom om veertien dagen lang thuis te koken en te eten geïnspireerd op de Plum Village traditie. Mijn dochter en ik togen naar de winkel en kochten een grote berg verse groenten en fruit, en in de toko haalde ik typisch Vietnamese ingrediënten als hoisin saus, sriracha saus, sesamolie en citroengras.
Boeddhist en bioloog Jana Verboom: “Ik ben dankbaar dat Thich Nhat Hanh op mijn pad is gekomen.”
Na de Dalai Lama is de in 2022 overleden Vietnamese monnik Thich Nhat Hanh de bekendste boeddhistische leraar ter wereld. Verboom kan het zich nog als de dag van gisteren herinneren, dat ze voor het eerst iets van hem las. “Ik kende hem niet, maar toen ik begon met lezen, dacht ik ‘Wow’. Het voelde als thuiskomen. Het paste helemaal in mijn wereldbeeld.”
Gewoon doorgaan, onversaagd doorgaan!
Rond de jaarwisseling zijn er veel mensen die plannen maken om dingen anders of beter te doen. Juist in deze tijd worden er veel goede voornemens gemaakt. Roos Vonk, hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit en auteur van het boek Je bent wat je doet heeft er onderzoek naar gedaan. Het nieuwe jaar zegt ze: “voelt als een nieuwe start. Je hebt een schoon, fris gevoel en denkt dat alles weer mogelijk is”. Maar in de meeste gevallen zijn die goede voornemens al na een paar weken verdampt. We schijnen slechts 30% van onze goede voornemens echt uit te voeren. Tekst Elsbeth Wolf.
Aspirant klaagt leraar Plum Village Frankrijk aan wegens misbruik
Een Ierse vrouw met de naam Jam die in 2024 aspirant was binnen de Lower Hamlet organisatie (Plum Village) in Frankrijk beschuldigt haar leraar binnen die organisatie ervan haar te hebben misbruikt. Zij stelt dat de beschermingsmaatregelen binnen die organisatie haar meer schade berokkenden dan haar te beschermen. In een open brief en video schrijft en vertelt zij over haar ervaringen in Lower Hamlet en roept anderen op hun ervaringen te delen.
André De Nys, de stilte, boeddhisme en christendom
In het schildersatelier van André zijn vandaag twee spirituele aspecten prominent aanwezig. Twee sterke figuren begeleiden hem tijdens zijn werk. Naast een foto van Thich Nhat Hanh hangt een vergeelde middeleeuwse ets met daarop Franciscus van Assisi.
‘Wat je niet weet is het enige dat je weet’
Sinds mensenheugenis is de eindejaarperiode een tijd van bezinning. De zon is op haar diepste punt gekomen. Bij de volgende equinox[1], bij de midwinter zonnewende begint ze weer in de richting van de evenaar te klimmen. De komende drie weken zitten we in de donkerste tijd van het jaar en we verlangen naar het moment dat de zon weer iedere dag iets langer onze dagen gaat verlichten. Van oudsher werden rond de equinox in alle culturen van Noord Europa lichtfeesten gevierd. Die lichtfeesten markeerden het verlangen naar een nieuwe lente en het nieuwe licht. Het kerstfeest is ook een feest van het licht; de datum correspondeert met de datum van de zonnewende op de antieke Romeinse kalender. De kerstboom is feitelijk een erfenis uit die tijd. Hij groeide uit tot het symbool van het kerstfeest, een overblijfsel uit de voorchristelijke tijd. In onze tijd is de kerststal uit de meeste huizen verdwenen, maar er zijn steeds grotere kerstbomen voor in de plaats gekomen. Tekst Elsbeth Wolf.
Thich Nhat Hanh – Gelukkig voortbestaan…
‘Die dag waaide het en na een tijdje zag ik dat het blad van de tak viel en naar beneden dwarrelde, vrolijk dansend omdat het al zwevend zichzelf in de boom zag. Het was heel gelukkig. Ik boog mijn hoofd en wist dat we veel moeten leren van het blad, omdat het niet bang was –het wist dat niets kan worden geboren en niets kan sterven.’
B’eter: Bloemkoolsoep, verbeterd recept
Bloemkool voldoet aan het betovergrootmoeder criterium: Wikipedia meldt dat “De eerste betrouwbare vermelding van de plant voorkomt in het ‘Boek over de landbouw’ van de in Sevilla werkzame Arabische landbouwkundige Ibn al-‘Awwam (12e eeuw). Ook de in Málaga geboren, en in Syrië werkzame farmacoloog, plantkundige en arts Ibn al-Baitar (1197-1248) beschreef de bloemkool. Zijn Duitse beroepsgenoot Joachim Camerarius de Jonge (1534-1598) nam een afbeelding op in zijn kruidboek. Sinds de zestiende eeuw wordt de groente in heel Europa verbouwd.”
Het Mysterie van de Zwarte Tulp. Mini-onthulling.
De Dalai Lama daagde zijn Nederlandse leerlingen uit op onderzoek te gaan naar een uniek ‘Tulpen Boeddhisme’. Als eigentijdse variant op een wijsheidssysteem dat zich door middel van ongekende diversiteit over eeuwen verspreidde tot in alle hoeken van de wereld. Misschien nam de Oude Tibetaanse Monnik een loopje met zijn leerlingen. Of vond hij het tijd voor Nederlandse boeddhisten om minder te leunen op traditionele Aziatische stijlen? Meer authenticiteit? Daar zitten we mee.
De ziel en de chip 6 – de dans van de seities
In onze serie De ziel en de chip onderzoeken we wat er gebeurt wanneer de ziel – de binnenkant van ons bestaan – de ontmoeting aangaat met de chip, het symbool van een wereld die steeds meer wordt gedomineerd door technologie en algoritmen. Vandaag kijken we met Federico Faggin en Thich Nhat Hanh naar een nieuw perspectief op leven en dood: het universum als een voortdurende dans van verschijnen en verdwijnen.
Beloof me…
Thich Nhat Hanh heeft in zijn eigen land de oorlog meegemaakt en heeft van dichtbij ervaren wat een vreselijke impact dat heeft, bijna veertig jaar was hij verbannen uit Vietnam. Toch kon hij midden in de oorlog na een bomaanval, dit prachtige gedicht schrijven.
Waarom eten we vaak meer dan we nodig hebben (2)
Dit is niet zomaar een receptenrubriek, het is tegelijkertijd een verslag van mijn al twee jaar durende onderzoek – sinds ik het boek Proef, Mindful eten mindful leven van Thich Nhat Hanh in de boekwinkel oppakte – naar het hoe en waarom van te veel en te ongezond eten, waar ook ik mij vaker dan mij lief is aan schuldig maak.
Moeten boeddhisten sociaal activisten zijn (deel 3 en slot)
In het eerste en tweede deel van deze serie probeerde ik twijfel te zaaien over de daadwerkelijke trouw van geëngageerd boeddhisme aan de leer van de Boeddha. Mijn doel is niet om het boeddhisme in diskrediet te brengen, noch om de morele ernst van veel van deze doelen in twijfel te trekken. Ik wil alleen twijfel oproepen over de vraag of het ethos van het geëngageerd boeddhisme wel consistent is met wat de Boeddha onderwees. Er zijn genoeg redenen te vinden om racisme, economische ongelijkheid en het onduurzaam misbruik van het milieu aan te pakken. Maar weinig, zo niet geen van deze redenen, zijn rechtstreeks te herleiden tot de leer van de Boeddha.
Stadsmonnik Maarten Hunink: ‘Ik leef niet als kluizenaar’
‘Het verbod op seks, inclusief masturbatie, is lastig. Maar ik heb geen vaste vriendin, dat scheelt. Dit is een ontdekkingsreis naar mezelf.’
Taigu – Boeddhisme behoeft een sociale dimensie (deel 2)
Met alle respect voor David Loy die goed werk verricht, maar hij ziet een deel van de mogelijkheden over het hoofd, en veel boeddhisten in zijn voetspoor eveneens.
Taigu – De heilige natuur van de mens
Wat de maatschappijvisie is van het boeddhisme, weet ik niet. Vrede en geluk voor iedereen, en met het achtvoudig pad als richtsnoer leven met de kleinst denkbare ecologische voetafdruk: je komt algauw uit bij een rijkelijk utopisch wereldbeeld. Boeddhisme, heb ik de Amerikaanse zenleraar David Loy ooit horen betogen, heeft zich nooit zo bekommerd om sociale rechtvaardigheid. Wij moeten boeddhisme niet klakkeloos overnemen, maar het aanvullen met onze sterke punten.
Boeken – leven met wijsheid
De Amerikaanse trappist Thomas Merton werd bekend door zijn autobiografie The Seven Storey Mountain (Louteringsberg), waarin hij zijn zoek- en zwerftocht beschreef die tot zijn bekering leidde. Als monnik verdiepte hij zich in de christelijke spirituele traditie en liet zich ook inspireren door de wijsheid van andere tradities. Zijn kritiek op de consumptiemaatschappij, zijn steun aan de vredesbeweging en zijn verzet tegen de Vietnamoorlog, werden hem niet door iedereen in dank afgenomen.
B’eter – lente-frisse witte-bonensalade
Aan de oproep van de autoriteiten om je voor te bereiden op een ramp of oorlog en een noodpakket in huis te halen heb ik geen gehoor gegeven, maar als het op eten aankomt heb ik altijd wel genoeg in huis om het een tijdje uit te zingen. Ik heb namelijk altijd wel een voorraad peulvruchten, zowel gedroogde als in blik, en ook havermout en noten koop ik in grootverpakking. Nu was ik blij met mijn gehamsterde blikken witte bonen.
Jules – Misplaatste geestdrift
Alles is een wonder en alles is een les. Je kunt naar dat inzicht op ieder moment terugkeren.
Taigu – Zen is geen mystiek
Het is niet vergezocht om een vergelijking te trekken tussen Jakob Böhme’s oergrond, het Philadelphia van zijn Europese aanhangers, het mystieke piëtisme van het Nederlandse Reveil en het vormloze zelf van zen.
Jules – stilstaan bij het wereldgebeuren
Open brief aan Wouter ter Braake. Dank en respect voor je prangende, indringende overweging naar aanleiding van de nationale dodenherdenking (Boeddhistisch Dagblad, 3 mei 2025). Je maakt de balans van een leven echter op in een misantropisch geschiedbeeld, vol helaas ook van westerse zelfhaat die ik niet kan plaatsen in de context van zen en zin. Ja, er is een explosie van lijden, maar verlies de moed niet, broeder.
B’eter Basbousa (Egyptische griesmeelcake)
Er zijn van die dagen, weken, maanden dat ik alleen maar lijk toe te komen aan mijn werk. Ook ’s avonds en in het weekend. Dat ik nauwelijks tijd heb voor mijn hobby’s zoals lezen, schrijven, koken, bakken, muziek maken en tekenen. Thich Nhat Hanh zei altijd dat je beter kunt kiezen voor minder werken en een minder drukke baan, met minder salaris en een eenvoudig leven. Met meer tijd om van het leven en al wat is te genieten. Een bescheiden woning, weinig spullen.
