Ieder mens en dier vindt zijn ‘oorsprong’ bij de conceptie. Een conceptie gebeurt wanneer drie voorwaarden aanwezig zijn: Er is een vader, een moeder in de vruchtbare periode en er is een wezen dat wedergeboorte zoekt.
bewustzijn
Liefde en bestemming – Asvaghosa’s wijze
Aśvaghosa is geboren (ca 80 – 150 na Chr.) in een Brahmaanse familie in Saketa, in Noord India. Hij wordt gezien als één van de eerste boeddhistische meesters, leraar van Kapimala die op zijn beurt de leraar was van de beroemde Nagarjuna Aśvaghosa is één van de grootste dichters van de Indiase geschiedenis. Hij was ook een verdienstelijk toneelschrijver. Hij droeg het boeddhisme met enthousiasme uit, met name de benadering waarin vertrouwen (shraddha) en devotie (bhakti) centraal staan.
Van ontwaken naar verdeeldheid
Na Adam en Eva begint het echte werk pas.
Het paradijsverhaal eindigt in veel hoofden bij de poort: ze moesten eruit, klaar. Maar je kunt het ook lezen als het begin van volwassenwording. Wat gebeurt er met een mens zodra hij zichzelf als “ik” ervaart—met vrijheid, kwetsbaarheid en verantwoordelijkheid?
Van onschuld naar verantwoordelijkheid
Er zijn verhalen die je op school leert als een soort moraal: dit was goed, dat was fout, en daarom ging het mis. Het verhaal van Adam en Eva is misschien wel het bekendste voorbeeld. Maar soms wordt een verhaal pas écht vruchtbaar wanneer je het niet gebruikt om te oordelen, maar om te onderzoeken: wat zegt dit eigenlijk over ons mens-zijn?
In de open ruimte van bewustzijn
Soms lijkt het leven vast te zitten. Alsof alles al is uitgestippeld: de agenda’s, de meningen, de rollen waarin we onszelf gevangen houden. De dagen rijgen zich aaneen, gevuld met gewoonten, verplichtingen en verwachtingen. En ongemerkt verdwijnt er iets wezenlijks: de speelruimte voor het onbekende.
De leegte die leeft – Nishida en McGilchrist in dialoog
De Japanse filosoof Kitarō Nishida (1870–1945) en de Britse neuropsychiater Iain McGilchrist (geb. 1953) hebben elkaar nooit ontmoet. Toch lijken hun denkbeelden elkaar te spiegelen, alsof ze vanaf tegenoverliggende oevers van dezelfde rivier spreken. Beiden wijzen op een fundamentele verschuiving in bewustzijn: van een gefragmenteerde, controlerende manier van waarnemen naar een ervarende, relationele manier van zijn.
Epiloog – De ziel en de chip
Misschien is dat wel de erfenis van deze reeks: niet alleen een oefening in denken over bewustzijn, maar vooral een oefening in mens-zijn.
Wat gebeurt er in ons als we een zucht naar macht voelen?
Wanneer laten we ons reduceren tot functie of rol?
En wanneer kiezen we voor kwetsbaarheid, creativiteit en ontmoeting?
Geen dood, geen vrees (30) – Anatman
Anatman is in het boeddhisme in onze traditie een belangrijk gegeven, het inspireert me tot op het bot en geeft me ruimte voor steeds meer inzichten, steeds diepere inzichten.
De ziel en de chip 6 – de dans van de seities
In onze serie De ziel en de chip onderzoeken we wat er gebeurt wanneer de ziel – de binnenkant van ons bestaan – de ontmoeting aangaat met de chip, het symbool van een wereld die steeds meer wordt gedomineerd door technologie en algoritmen. Vandaag kijken we met Federico Faggin en Thich Nhat Hanh naar een nieuw perspectief op leven en dood: het universum als een voortdurende dans van verschijnen en verdwijnen.
De spiegel in de chip 5 – Hoe AI ons terugbrengt naar binnen
De Italiaanse natuurkundige en denker Federico Faggin – medeontwerper van de microprocessor – ziet bewustzijn als het fundament van de werkelijkheid. Materie, zegt hij, is slechts gestolde energie: de buitenkant. Leven ontstaat pas wanneer die buitenkant wordt bezield door de binnenkant: bewustzijn, gevoel, ervaring. Hij introduceert zelfs een nieuw woord: seities – bewuste “knooppunten” die een eigen innerlijke ervaring hebben. Deze seities communiceren met elkaar via live information – geen dode, reproduceerbare data, maar levendige informatie die betekenis draagt en creatief werkt. Volgens Faggin is vrije wil geen illusie, maar een werkelijke, niet-voorspelbare keuze die voortkomt uit deze levende kern.
‘Tibetaanse boeddhistische geleerde na zijn dood 28 dagen in thukdam’
Hoewel zij klinisch dood worden verklaard, tonen de organen van deze overledenen dagen of weken geen teken van bederf.
Eerste landelijke hypnose estafette
Hoewel hypnose inmiddels in meer dan 70 Nederlandse ziekenhuizen wordt toegepast, bijvoorbeeld om angst en pijn te reduceren tijdens medische ingrepen, blijft het voor veel mensen onbekend of onbegrepen.
Meditatief lopen om de Boeddha dhamma toe te passen op lichaam en geest
De Bodhgaya Marathon route is ontworpen als een heilige pelgrimstocht, die de loper langs plaatsen van religieuze betekenis voert die de essentie van spiritualiteit in het gebied hebben gevormd. Naast het bevorderen van de wereldvrede, heeft het evenement een uitgebreid doel om de dorpen en wegen te ontwikkelen die verbonden zijn met de marathonroute, die ook belangrijke locaties zijn die bezocht en bewoond werden door de Boeddha, zoals Sujata Stupa, Dungeshwari, Dharmaranya Tempel enz.
Nathan – Het nut van zintuiglijk gewaarzijn
Het lichaam wordt door heel veel spirituele zoekers geminacht. Je vindt het ook terug in de zoektocht van de Boeddha bij het begin, van zes jaar in het woud. De volledige onderdrukking van het lichaam maar dat verwierp hij gelukkig op een bepaald moment. Het uiterste zal je niet bevrijden.
Vrijdag Zindag – Bewust zijn
Om enigszins zicht te krijgen op bewustzijn, haalt men er andere begrippen bij. Niet dat die begrippen wél duidelijk zijn, maar zo kom je dichter bij de horizon van het begrip bewustzijn. Dus hebben woordvoerders het over subjectiviteit, het perspectief van de eerste persoon, eigen ervaring, het zelf, de ziel, de geest, maar ook het lijfelijke kader van bewustzijn. Het individuele perspectief is trouwens betrekkelijk, want elk individu heeft een sociale kant en moet dus veel aanbod verwerken vanuit samenleving en cultuur. Bewustzijn is daardoor meer dan zelfbewustzijn – of zelfbewust zijn. Sommige natuurkundigen suggereren zelfs onvermoede verbindingen: het hele universum zou bewustzijn hebben. Biologen vermoeden dat dieren ook bewustzijn hebben, al is de vraag of zij net als wij kunnen nadenken over hun nadenken.
Luchtfietsen op niveau
Het is een grote verdienste van Boersma dat hij ons in contact heeft gebracht met deze interessante denkers. Het is echter ook een waarschuwing, want oplossingen voor bestaande problemen kunnen we van hen niet verwachten. De “Grote Drie” zijn oerconservatief, ze zouden applaudisseren bij de recente uitspraak van de paus dat abortusartsen huurmoordenaars zijn. Ze willen terug naar de middeleeuwen, ze wantrouwen democratie en wijzen de reformatie af. Het is bovendien nog maar de vraag of we zitten te wachten op een eenheid van alle religies. Een eenheid van alle politieke partijen staat gelijk aan dictatuur, is de eenheid van alle religies niet hetzelfde? Betekent eenheid niet het einde van elke dialoog? Een boekbespreking.
Weg van de stress
Een beetje stress is nodig om alert te zijn, maar teveel stress veroorzaakt een chronische overbelasting. Mijn lichaam maakt geen onderscheid tussen stress en angst. Zolang de overbelasting duurt, lijkt voor mijn lichaam ook het gevaar te duren. In onze samenleving kan ik niet simpelweg vechten of vluchten zoals mijn voorouders uit de oertijd. Ik doe mijn best om te ontspannen maar de stress blijft op een mysterieuze manier onder mijn vel kruipen.
Bewustzijn
Wat bewustzijn precies is, weten zelfs wetenschappers nog steeds niet. Duidelijk is echter dat het ene bewustzijn het andere niet is. Er zijn verschillende niveaus van bewustzijn. Hoeveel? Geen idee!
Golf en oceaan – mijmeringen over tijdelijkheid en oneindigheid
Een individuele golf is een tijdelijk verschijnsel van de oceaan. Als de individuele golf gelijk zou zijn aan de oceaan, is de oceaan een individuele golf. Als je een enkele golf ziet kun je natuurlijk in beeldspraak zeggen: ‘ik zie de oceaan’. Maar een golf blijft een golf en is nimmer gelijk aan de uitgestrektheid en veelvormigheid van de oceaan. Wel keert elke individuele golf terug naar haar oorsprong, de oceaan. Ze her-verbindt zich met het totaal van waaruit ze voortkomt: de oceaan.
Complex jeugdtrauma
Stel dat je als kind langdurig gepest werd. Grote kans dat je dat jezelf kwalijk neemt. Had je het namelijk niet kunnen voorkomen als je je anders had opgesteld? Was je niet een vervelend kind en werd je daarom uitgekozen om getreiterd te worden?
Gevoelens: soms pijnlijk, nooit negatief
Veel mensen zouden er een fortuin voor over hebben om hun angst als een kwaadaardige tumor te laten verwijderen. Angst voor spreken in het openbaar, podiumangst, angst om voor jezelf op te komen bij een conflictsituatie, angst om in de steek gelaten te worden, angst voor intimiteit, angst voor de angst en ga maar door. Deze wens geldt ook voor vele andere pijnlijke gevoelens, die vaak als negatief beleefd worden.
Hoe kan ik aan mezelf werken als ik geen zelf heb?
Boeddha zei iets dat verontrustend lijkt: geboren worden als mens is uiterst zeldzaam. Het is veel waarschijnlijker om geboren te worden in het dierenrijk, dat hij het rijk van de hongerige geesten noemde, of: de hel. In de hel is geen mededogen, ieder leeft op instinct, vecht voor zijn overleven. In de hel is er geen leer over bevrijding.
Alles is geest
Wanneer ik mediteer, denk ik telkens weer: “hoe saai, al die gedachten en reacties in mijn geest, hoe vervelend toch al die krampen en kriebels in mijn lichaam.” Tot ik besef: ook dat is een gedachte.
Verlichting een mysterieuze toestand?
Dat wat universeel is – bewustzijn – moet ook als zodanig begrepen worden. Alleen een universele visie kan het levensgevaarlijke sektarische denken in alle delen van de wereld transformeren in gezond verstand visies, en geestelijk volwassen visies. Door inzicht te krijgen in bewustzijn als zodanig, ontwikkelen we spontaan een universele visie op het leven en op de werkelijkheid als geheel. Met andere woorden: we worden geestelijk gezond en ook geestelijk volwassen. Daarom zeg ik graag: inzicht is alles. Tekst Frans Langenkamp.
