In het programma De Nachtgast besteedt de boeddhistische radio morgennacht aandacht aan een bijzondere vrouw. Helena van Engelen had een mooi leven: een huis aan de gracht in Amsterdam, een liefdevol gezin met twee gezonde kinderen en inspirerend werk in de kunst- en architectuurwereld. Tot 2001, toen zij haar huis verkocht en alles achter zich liet om zich te vestigen in de heilige vallei van de Inca’s nabij Urubamba in Peru. Na jarenlang uitbundig leven, gevolgd door een moeilijke periode gooide ze het roer helemaal om. Ze voelde: nu is het tijd om iets terug te geven aan het leven, en voor haar betekende dat gevoel: vergeten zwerfkinderen opvangen en een toekomst geven.
Ze kocht drie hectare grond en bouwde met vijftig werkloze lokale bewoners een familiehuis voor een groep van achttien jongens tussen 6 en 14 jaar, van wie zij de moeder werd. Het begin van de Stichting Niños del ARCO Iris, de Regenboogkinderen. Binnen deze naam staat ARCO voor Amor, Respecto, Confianza y Oro: liefde, respect, vertrouwen en goud, de kleur van rijkdom maar ook van het hoogste spirituele niveau.
Er kwamen een lagere school, een middelbare school, vakopleidingen op MBO-niveau, een hotel met vakantiehuizen en een dagopvang. Daar krijgen ongeveer 150 kinderen dagelijks een gezonde maaltijd, leren er hun tanden te poetsen en kunnen er douchen. Daarnaast verrees er een medisch centrum, waar artsen en tandartsen zo’n 35.000 behandelingen per jaar uitvoeren. De medische teams trekken ook de bergen in om in afgelegen dorpen voorlichting te geven en ouderen te bezoeken. En op zaterdag komen de ouders naar het project.
Helena’s doel is om de kinderen die zoveel pijn in zich dragen door verwaarlozing, mishandeling en seksueel misbruik hun waardigheid terug te geven, zodat ze weer rechtop kunnen lopen. Helena wil niks ‘oplossen’, maar kinderen hun talenten en kracht laten ontdekken en daar iets moois mee doen.
Alles wat ze maken of ontwikkelen krijgt een podium: er zijn festivals met optredens, de leerlingen van de confectieopleiding maakten de gilets voor de medewerkers van het hotel, vele afgestudeerden krijgen er een baan en daarmee geld voor hun familie. En de kinderen zijn geen slachtoffer maar geven allemaal iets terug: stagiaires leggen waar nodig elektriciteit en waterleiding aan in de omgeving, ouders brengen uien of aardappelen mee. En op vrijdag gaan de kinderen met brood voor het weekend naar huis. Zo neemt iedereen zijn of haar verantwoordelijkheid en ontstaat een vitalisering van de hele regio: onderwijs, gezondheidszorg, werk, geld en viering van het leven. De missie is: van overleven naar leven. Alles is mogelijk met liefde, respect en vertrouwen.
Helena is nu 66 en is toe aan het overdragen van de leiding van het project. Waarom trok ze naar Perú, naar een andere cultuur die zoveel meer gericht is op overleven dan zij in haar welgestelde leven gewend was? En waar haalt ze de kracht en de inspiratie vandaan dit project op te zetten en uit te bouwen? Ze vertelt het allemaal aan Sarah Marijnissen.
Mamita Helena
Journalist Inez van Oord, fotograaf Mirjam Bleeker, designer Pieke Bergmans en kunstenares Jet Bergmans gingen dertig dagen naar ‘Mamita Helena’, en maakten het boek Mamita en een korte reportage.
