Vandaag, op de Internationale Dag van de Rechten van het Kind, roept foodwatch politiek Den Haag én Brussel op tot een verbod op kindermarketing voor junkfood. Net als foodwatch eerder aantoonde in Nederland, laat ook de EU de oren hangen naar de industrie wanneer het om de bescherming van kinderen gaat. Foodwatch zette het op een rijtje: Al twintig jaar laat de EU kinderen in de steek als het gaat om reclame voor ongezond eten.
Al in 2004 erkende de WHO dat reclame het eetgedrag van kinderen beïnvloedt, maar Brussel liet het sindsdien vooral over aan de voedingsindustrie zelf. Die stelde in 2007 eigen regels op, de EU Pledge, met voedingscriteria die de bedrijven zelf bepalen. Bovendien gelden die regels pas als kinderen een groot deel van het publiek vormen: eerst minstens 50 van de 100 kijkers, inmiddels 30. Populaire programma’s waar volop kinderen naar kijken, glippen er zo tussendoor. Ondertussen bleef een cruciale belofte liggen: wettelijke voedingsprofielen die vastleggen welke producten te veel suiker, vet of zout bevatten om aangeprezen te mogen worden. Die waren al in 2006 wettelijk verplicht en werden in 2020 opnieuw beloofd voor eind 2022. Ruim 1.400 dagen na die deadline zijn ze er nog steeds niet. WHO, UNICEF en foodwatch vragen al jaren om bindende Europese regels. Nu de Europese Commissie de mediawetgeving herziet, is dit hét moment om actie te ondernemen.
Nederlandse wet ligt stil, industrie schoof aan
Ook in Nederland schiet de bescherming van kinderen tekort. Via een Woo-verzoek bij het ministerie van VWS kreeg foodwatch eerder dit jaar documenten over de totstandkoming van het wetsvoorstel tegen kindermarketing in bezit. Die waren grotendeels zwartgelakt; foodwatch maakte daartegen bezwaar. Wat wél leesbaar was, liet zien dat de voedingsindustrie direct toegang had tot het wetvormingsproces. Brancheorganisatie FNLI kreeg de conceptwettekst rechtstreeks toegestuurd en deed een tegenvoorstel. Na overleg met het bedrijfsleven werd het wetsvoorstel afgezwakt.
Inmiddels heeft foodwatch een tweede set van 180 documenten ontvangen, over de periode van juli 2025 tot maart 2026. Die laten zien wat er met het wetsvoorstel gebeurde nadat het was afgezwakt. De voedselwaakhond analyseert de stukken en komt daar binnenkort mee naar buiten.
“Al twintig jaar belooft Europa regels, en in Den Haag ligt een wet tegen kindermarketing al op de plank. Ondertussen zit de industrie aan tafel en verdwijnt de bescherming van kinderen in de la,” zegt Tahnee Didderen, campaigner bij foodwatch Nederland. “Nederland moet zijn eigen wet invoeren én zich in Brussel hard maken voor Europese regels. Want TikTok en Netflix houden niet op bij de grens.”
Waarom Europa nu nodig is
Een Nederlandse wet is noodzakelijk, maar niet genoeg. Tv-zenders en streamingdiensten vallen onder de regels van het EU-land waar ze gevestigd zijn. Nederland kan dus alleen aanbieders binnen de eigen grenzen aanpakken. Influencers en platforms als TikTok en YouTube trekken zich ook niets aan van landsgrenzen. Een juridische analyse van Garde en Friant in opdracht van foodwatch concludeert dat effectieve bescherming eenduidige regels voor de hele EU vereist. Landen die alleen vooruitlopen, riskeren bovendien rechtszaken: Noorwegen verbood in 2025 als eerste land ter wereld junkfoodreclame gericht op alle kinderen onder de 18, en de voedingsindustrie stapt daar nu tegen naar de rechter.
Europese regels mogen voor het kabinet geen reden zijn om te wachten, benadrukt foodwatch. Een Nederlandse wet beschermt kinderen nu, en geeft Nederland in Brussel een sterkere positie.
Wat foodwatch van de Commissie vraagt
Via de KIDS Act over kinderbescherming online, de Digital Fairness Act en de herziening van de Richtlijn audiovisuele mediadiensten (AVMSD) moet de Commissie zorgen voor een heldere definitie van “ongezond”, gebaseerd op het voedingsprofielmodel van de WHO, en van “kinderen” als alle minderjarigen onder de 18. Daarnaast moet er een volledig verbod komen op online marketing van ongezonde producten, en een verbod op tv en streamingdiensten tussen 6.00 en 23.00 uur, de uren waarop kinderen het meest kijken. Reclame voor groente, fruit en andere producten die volgens de WHO gezond zijn, blijft gewoon toegestaan.
De petitie die foodwatch hiervoor lanceerde is al door meer dan 46.000 mensen ondertekend. Vorige week stuurde foodwatch samen met andere consumenten- en gezondheidsorganisaties binnen de Food Policy Coalition een open brief aan de Commissie met dezelfde oproep.


Geef een reactie