Broeder in de pan

Mijn Rotterdamse oma  Trui *1891 bakte vroeger toen ik nog een klein jongetje was Broeder in de Pan. Nee, geen Alva of inquisitie. Maar een lekker brood. In mijn beleving goot ze in een gietijzeren braadpan wel een liter slaolie, deed daar het deeg in en zette de pan op een oliestel (een brander met olie en een lont, mogelijk petroleum, tegenwoordig lampenolie, zeg maar een sudderpit). Na lange tijd garen was de Broeder klaar  en de olie in het baksel getrokken. De smaak weet ik me nog goed te herinneren: een lekker vet brood. Slecht voor hart en bloedvaten, maar o zo lekker. Mijn oma- ze werd 93,  was in mijn ogen een echte keukenprinses en maakte ook zelf haar eigen advocaat. Op feestjes, als de gasten al aan tafel zaten. In een geëmailleerde emmer deed ze brandewijn, eieren, vanillesuiker en nog wat spullen, met een houten garde klopte ze het mengsel door mekaar. En daarna werd het direct opgediend. Wij, haar kleinkinderen, kregen ook een glaasje. Oma keek niet zo nauw. Ze rookte ook –Miss Blanche- en had een tatoeage op een van haar armen.  Ze was een vrouw om voor duizend kilo van te houden en dat deed ik ook. Dit recept haalde ik van Wikipedia, volgens mij benadert dit het dichtst oma’s recept. Maar op internet zijn vele varianten te vinden. Met noten, spijs, amandelschaafsel, spek in plaats van olie.

Ingrediënten Broeder in de pan

• 250 gram bloem
• 15 gram gist
• 200 ml. melk
• 75 gram blauwe rozijnen
• 75 gram gele rozijnen
• 1 mespuntje zout
• 1 ei
• slaolie
• stroop

De hoeveelheden kunnen verschillen van plaats tot plaats. Er zijn West-Friese, Overijsselse  en Brabantse en nog veel meer varianten.

Bereiding

Zeef de bloem boven een kom en voeg het zout toe. Verwarm de melk lauwwarm en los de gist op met wat lauwe melk. Giet de gistoplossing bij de bloem en doe het ei erbij. Al roerend de rest van de lauwe melk er bij gieten tot het een mooi glad beslag is. Het beslag 1 uur afgedekt met een vochtige doek op een warme plek laten rijzen. Was de rozijnen en laat ze goed uitlekken. Schep de rozijnen door het beslag. Laat in een braadpan met een middellijn van circa 20 cm. 1 eetlepel slaolie goed warm worden. Die slaolie is vanwege de specifieke smaak erg belangrijk. Doe het beslag in de pan en bak de onderkant van de broeder op hoog vuur snel bruin. Zet het vuur laag en laat de broeder in 1 uur gaar worden. Neem een breinaald en prik daarmee in het gebak om te zien of het gaar is. Neem de broeder uit de pan. Doe nog een eetlepel olie in de pan en bak ten slotte ook de andere kant van de broeder mooi bruin. Verwarm de stroop, naar gewenst met een beetje boter.

De broeder dient warm geserveerd te worden met de warme stroop. In de Zaanstreek werd het broederbeslag in een natte broederzak gedaan, waarna het geheel in een pan water twee uur werd gekookt. De broeder werd met een draadje in plakken gesneden en met een sausje van boter en stroop geserveerd. Broeder kan als hoofdmaaltijd of als toetje dienen. De broeder kan ook in een zak of in een cakevorm gekookt worden. Eet smakelijk en breng bij het eten een toast uit op mijn  oma.