Boeddhisme behoeft een sociale dimensie

Een van de grootste problemen van boeddhisme vind ik dat het voor onze tijd geen of een tekortschietende verklarende kracht heeft voor het gebeuren in de wereld.

Boeddhisme gaat uit van de premisse dat wat wij ervaren een functie is van de geest. Vandaar ook de nadruk op geestelijke oefening – leren beheersen van de geest is een voornaam onderdeel van de weg naar bevrijding.

Boeddhisme heeft een aantal belangrijke boodschappen voor de wereld, zoals matiging, geestelijke discipline, respect voor levende wezens en compassie.

Maar ik heb moeite te geloven dat de wereld zoals deze zich aan mij presenteert, alleen maar mijn voorstelling is.

Het is alsof het boeddhisme dat wij kennen, geschikt is voor zingeving op individueel niveau, maar ons verlamt tot georganiseerde sociale actie. Ook Mahayana, vergeef me dat ik het zeg, lijkt al te vaak op het beeld dat het koestert van Hinayana.

De modernisering van het boeddhisme is dan ook onvoltooid zolang het niet vermaatschappelijkt is. Geëngageerd boeddhisme, hoe behulpzaam ook op kleine schaal, is niet genoeg.

Het boeddhisme zal vuile handen moeten maken: positie kiezen, zich uitspreken over misstanden, coalities sluiten en maatschappelijke actie ondernemen. Altijd met inachtneming van de middenweg.

Zonder deze moderniseringsslag veroordeelt het westerse boeddhisme zichzelf tot een marginale, steriele, impotente beweging: een in zichzelf gekeerd wereldje van individuele spirituele zoekers zonder maatschappelijke boodschap, zonder stem, zonder morele autoriteit.

Want de wereld, die bestaat immers niet, anders dan als mijn contingente voorstelling. En als ik één ben met alle anderen, dan zijn we allen even leeg – geen ‘ik’ en geen andere ‘ikken’. Nee: ‘Zo-heid’ behoeft een sociale dimensie.

Namu Amida Butsu.