Ik kan maar niet wennen aan de doden om mij heen, het voelt zo stilletjes, een beetje alleen. Het fenomeen dood ervaar ik als steeds vreemder, dat mensen van wie je wel of niet houdt, zomaar verdwijnen. Dat je nooit meer met ze kunt praten, naar ze luisteren, dat ze helemaal verdwenen zijn, hartstikke dood zeg ik vaak tegen mijn kleinzoons die moeite hebben met dat ‘hartstikke’ alsof dood zonder hartstikke minder dood is, er nog hoop is op een praatje pot. Niet hartstikke, opa, zeggen ze dan.
Ja, ja, ik weet het, als je geboren wordt ga je dood, sommige mensen geloven in wedergeboorte of menen dat er hemelen en hellen zijn, een wachtkamer voor nieuwgeborenen. Reïncarneren. Voor veel mensen is de dood een eind aan het lijden. Maar dat bedoel ik niet als ik schrijf over dood en eenzaamheid.
Het is eigenlijk onbegrijpelijk dat wij, levenden, dat in de loop van het leven redelijk massale sterven geestelijk kunnen verwerken. Dat we niet helemaal mesjogge worden van dat heengaan. De dood is ook al aan het werven in eigen kring, mijn oudste broer en zus zijn gestorven, van mijn vriendin, de kleindochter van zeevisser Thijmen zijn twee broers en een zus overleden. Op nog redelijk jonge leeftijd. En wij, wij leven maar door en voort. We hebben voor ons gemis, ons verdriet, woorden bedacht als rouw en deskundigen op dat gebied, ja, je krijgt het niet verzonnen, begeleiden ons bij de verwerking ervan. Zodat ze minder lijden, van het pad af raken, de nabestaanden, de overleveraars.
Blijkbaar kan je je niet goed voorbereiden op de dood van een ander, al weet je dat de dood loert sinds de geboorte. Een en een twee is.
Moedig voorwaarts!
BIJSLUITER: het lezen van deze columns kan leiden tot groot geestelijk ongemak, woedeaanvallen, depressies, onbeheerst gedrag, angstaanvallen, maagzuur, zweten, ongeloof, twijfel aan eenieder, straatvrees, lange tenen en het geloof in het eigen gelijk. Bij de lezers. Scheldpartijen en een onbedwingbare drang om te reageren zijn waargenomen. Sommigen willen mij corrigeren. Of bedanken. Of prijzen. De drang om in verzet te komen is waargenomen, het abonnement op te zeggen. Sommigen besluiten de krant niet meer te lezen, of te boycotten. Er kwaad over te spreken. Te janken of te vloeken. De straat op te gaan om te demonstreren maar niet weten waartegen. Het boeddhisme de rug toe te keren. Of aan de drugs te gaan. En zo gaat het maar door.
Michel Ball zegt
Beste Joop – ben je niet een beetje te veel geobsedeerd door de vergankelijkheid? – wordt het niet eens tijd dat je gaat turven hoe vaak je het afgelopen kwartaal over de dood hebt geschreven? Memento mori was het thema der middeleeuwen; ik voel meer voor het thema carpe diem vane renaissance: de wedergeboorte – zet ‘m op Joop!
Joop Ha Hoek zegt
Het is zo’n heerlijk, eindeloos en intrigerend onderwerp om over te schrijven. Dus je kunt nog wel het een an ander verwachten. Heb ik je bang gemaakt? Mijn opa stookte turven, in combinatie met antraciet. Het vlamde maar even, net als het leven. Lang leve de vergankelijkheid.