Geen licht ding is het,
als mens te zijn geboren,
als de herfst eindigt.
Voor alle mensen
sta ik hier in de regen,
biddend tot Boeddha.
Beide: Issa (1763-1827)
Wanneer het regent,
heeft deze monnik Ryōkan
meelij met zichzelf.
Ryōkan Taigu (1758-1831)
Herfst is het seizoen dat volgt op de lange, hete zomer. De lucht en de maan zijn helder, avonden worden langer en de nachten zijn kil. Plotselinge plensbuien kunnen ons verrassen. In Japan wordt de rijstoogst binnengehaald. Men bereidt zich langzaam voor op de winter.
Dit zijn allemaal seizoenswoorden (kigo) in haiku’s.
Bij ons in Nederland zijn de lange avonden aanloop tot de feestmaand december. Dat begint met Halloween, dan Sint Maarten. Oké, voor de liefhebbers Black Friday, daarna Sinterklaas en tenslotte Kerstmis en Oud en Nieuw.
Ondanks al die festiviteiten is de sfeer in november en december ook melancholiek. Bij de verwarming en de kaarsjes kunnen we reflecteren op het bijna voorbije jaar.
Zo niet in deze drie herfstgedichten uit de bundel “Haiku Een jonge maan” van J. van Tooren. Geen melancholie, reflectie of knus bij de kachel. Wel kou, regen en het einde van de herfst. De winter nadert.
Issa probeert het nog wel. Hij bidt tot Boeddha, voor alle mensen. Maar hij vindt het moeilijk als het regent en de herfst langzaam overgaat in de winter. Ryōkan heeft vooral medelijden met zichzelf.
Behalve dat ze tijdgenoten waren, zijn er ook andere overeenkomsten. Issa had een moeilijk leven. Hij is gestorven in armoede. Ryōkan was een boeddhistische monnik en leefde als kluizenaar in de bergen. Ook niet comfortabel dus.
Beide mannen hadden een grote eerbied voor de natuur en ze hielden van kinderen. Issa schreef in zijn haiku’s over (eenzame) kinderen. Ryōkan had als kloosternaam Taigu (Grote Dwaas), onder andere omdat hij liever met de dorpskinderen speelde dan dat hij preekte in de tempel.
Ze hadden het moeilijk met de herfst, de regen en met zichzelf. Vervelend voor hen, maar het leverde wel mooie haiku’s op.

Geef een reactie