Waarom voeren mensen oorlog? Er is geen lol aan, het geeft een hoop rommel en het is erg ongezond. In een recent verschenen boek – Waarom we vrede willen maar oorlog voeren – proberen een archeoloog, een historicus en een evolutiebioloog een antwoord te vinden op deze zeer actuele vraag. Er zijn in het verleden trouwens wel eens eerder suggesties gedaan voor een antwoord. Zo zou oorlog in de menselijke genen zitten of een manier zijn van de evolutie om de zwakkeren geen nakomelingen te laten krijgen, of een soort straf van God. Al deze suggesties zijn echter niet gebaseerd op feiten en dus vonden de schrijvers het hoog tijd voor een wetenschappelijk onderzoek.
democratie
Frankrijk opent strafzaak tegen Musks X
Op donderdag dienden Socialistische Partij politici Thierry Sother en Pierre Jouvet een aparte klacht in tegen Musk’s chatbot Grok, die onlangs antisemitische en anderszins beledigende opmerkingen op X genereerde, waaronder lofuitingen aan het adres van Adolf Hitler.
Politiek zonder hart – Een APK voor de Politicus
We stellen hogere eisen aan een basisschooldocent dan aan een volksvertegenwoordiger. En dat terwijl een politicus beslissingen neemt die miljoenen mensen raken. Willen we een integere democratie, dan moeten we het kaf van het koren durven scheiden. Niet door méér partijen, maar door beter functionerende mensen. Niet door harder te schreeuwen, maar door moediger te luisteren – naar elkaar, en naar onszelf.
Boeken – de democratische markt
In De democratische markt betoogt Herzog dat een fundamentele hervorming mogelijk is. Ze schetst een helder en haalbaar alternatief: een economie die niet alleen efficiënt is, maar ook rechtvaardig en democratisch. Waar werknemers meer zeggenschap krijgen in bedrijven, economische groei hand in hand gaat met duurzaamheid en burgers weer een stem hebben in het economische systeem. Een krachtig pleidooi voor een economie waarin niet de markt, maar de democratie centraal staat.
Iedereen verlangt naar democratie, niemand gelooft er nog in
De symptomen waaraan de westerse democratie lijdt, zijn talrijk en vaag, noteert David van Reybrouck. Deze zijn onder andere kiezersverloop, electorale faalangst, compulsieve profileringsdrift, chronische verkiezingskoorts, afmattende mediastress, achterdocht en onverschilligheid. Met ‘andere hardnekkige krampen’ naast elkaar gelegd tonen ze de contouren van het Democratisch vermoeidheidssyndroom.
Waart er een spook door Europa?
Hoewel laaggeschoolden getalsmatig in de meerderheid zijn, dringen ze nog amper door tot het parlement. Meer dan ooit komen populistische partijen op voor laaggeschoolden. Volgens David van Reybrouck in zijn boek Pleidooi voor populisme, zijn deze partijen niet noodzakelijk een gevaar. Ze drukken op een onhandige manier soms het verlangen uit van laagopgeleiden naar politieke betrokkenheid.
Vrijdag Zindag – Bevrijdingsdag
Er wordt aangebeld. Tegelijk gaat mijn mobiel. Terwijl ik naar de voordeur loop, houd ik het ding aan mijn oor en zeg mijn naam. Geen antwoord, alleen ruis. Voor de deur staat een man in een zwart leren jack. Ook hij houdt een mobieltje aan zijn oor. In zijn andere hand heeft hij een diplomatenkoffertje. Rare combi. Om zijn nek hangt een lint in de nationale driekleur met daaraan een badge. Achter hem, bij de straat, staan twee agenten naast hun politieauto. Het geel van hun blouses spat mij tegemoet. Ik schrik en vraag: ‘Is er iets gebeurd?’.
Vrijdag Zindag – Consequent inconsequent
Menselijke betekenisgeving zorgt op zich dus al voor een spanning tussen consequent een inconsequent gedrag. Dat sommige mensen de macht hebben om het gedrag van anderen te bepalen, zorgt voor versterking van die spanning. Betekenisgeving inspireert kiezers om politici aan een machtspositie te helpen. Machthebbers, al dan niet verkozen, kunnen zich permitteren er een eigen omgang met consequent en inconsequent gedrag op na te houden. En er ook nog eens voor te zorgen dat anderen daarin meegaan, vrijwillig dan wel tegen hun zin. Wie macht heeft, bepaalt wat normaal is. Eén stelsel wordt consequent toegepast. Daarmee is gegeven welk gedrag van hogerhand als inconsequent wordt benoemd en bestreden.
Vrijdag Zindag – Autocratische schema’s
Je mag niettemin hopen dat mensen zich in verkiezingstijd hun democratische schema’s zullen herinneren, tegen alle hersenspoeling met autocratische schema’s in. Het democratische basisschema kan in slaap gesust worden, maar ook weer ontwaken. Vrije mensen kunnen slaafs gedrag doorzien en hun algoritmische bubbel doorprikken. De ongelijkheid in de verdeling van welvaart zal zowel binnenlands als internationaal niet oneindig vol te houden zijn. Migranten komen nu al hun gelijkheid opeisen.
Prinses Beatrix bij symposium In Vrijheid Verbonden
In Vrijheid Verbonden is een groep mensen die vanuit verschillende religies en levensbeschouwingen samenkomt en de handen ineenslaat om zich gezamenlijk te presenteren en zich sterk te maken voor goed samenleven en democratie.
VrijdagZindag – Democratische handicaps
Om democratie optimaal te laten functioneren moet iedereen met kiesrecht over de vereiste kennis beschikken. Geen leugens die als waarheid verkocht worden, geen meningen die losjes in feiten veranderen. Maar helaas, de werkelijkheid is anders. Dat is handicap één.
Boeddhisme en diepe verdeeldheid: Niemand is ‘slecht’
Democratie is afhankelijk van verstandig woordgebruik. Met de juiste woorden kunnen burgers samenleven en samenwerken, zelfs als ze het oneens zijn – en conflicten vreedzaam oplossen. Tegenwoordig beschrijven politici hun tegenstanders routinematig als ‘vijanden’ en kleineren ze hen als ‘kwaadaardig’, ‘monsters’, ‘demonisch’ en ‘vuilnis’. Door de indruk te wekken dat mensen ‘aan de andere kant’ onherstelbare monsters zijn, ondermijnen dergelijke praatjes het potentieel voor samenwerking tussen burgers – want wat heeft het voor zin om te proberen iemand die ‘slecht’ is te begrijpen en ermee samen te werken?
