Ivo Claes – Het wiel van het leven

Als beeldend kunstenaar en spiritueel gedreven mens raakt de prachtige en krachtige beeldtaal van de oude Tibetaanse meesters me diep. Het ‘levenswiel’ is een spiegel die ons voorgehouden wordt door Yama, de heerser over de meedogenloze tijd. Maar is de illusie die we ’tijd’ noemen zo meedogenloos of zijn het eerder onze onwetendheid, begeerte en kwaadheid die ons parten spelen? Misschien is de tijd wel een bondgenoot die ons laat evolueren, of anders simpelweg niet bestaat.

Hoe boeiend en tegelijkertijd moeilijk te begrijpen zijn de 12 nidanas van de ‘ketting van afhankelijk ontstaan’ die in het Pali “Paticca Samuppada” genoemd wordt. Kunnen we dit vertalen naar ons dagelijks leven? Kunnen we begrijpen hoe onze gedachten, uitspraken en daden van vandaag onze toekomst bepalen? Of kunnen we ‘zensgewijs’ beweren dat er geen dualiteit bestaat tussen samsara en nirwana?

Ivo Claes

Het Bhavacakra behoort tot de bekendste afbeeldingen uit de boeddhistische iconografie en dateert waarschijnlijk reeds van de tijd van de Boeddha. Het verhaal gaat dat hofschilders van koning Bimbisara dermate onder de indruk waren van zowel de uitstraling als de leer van de Boeddha dat ze geen penseelstreek meer op papier konden zetten en besloten in te treden als monnik. Daar ze de Boeddha, die de Tathāgata (‘Thus Come One’) was zonder een ‘zelf’ of ‘persoonlijkheidskenmerken’, niet konden portretteren, gaf de Boeddha aanwijzingen om de essentie van de dhamma op een beeldende wijze ‘neer te schrijven’ onder het motto “wie mij ziet, ziet de dhamma, wie de dhamma ziet, ziet mij.” Zo ontstond het Bhavacakra.

Het Bhavacakra bevat in gecondenseerde vorm alle essentiële elementen van Boeddha’s leer. De vier edele waarheden, het achtvoudige pad, de Paticca-Samuppada of de twaalf schakels van onderling afhankelijk co-ontstaan… we vinden het er allemaal in terug. Het Bhavacakra is zowel een wiel als een spiegel.

Op vrijdag 3 november geeft Ivo Claes in het boeddhistisch centrum Ehipassiko in Deurne, Vlaanderen, een dhammatalk over ‘het Bhavacakra’, ‘Levenswiel’ of ‘de Spiegel van Samsara’. Hij wijdt zijn leven aan de dhamma en is sinds enkele maanden zeer gewaardeerde tempelverantwoordelijke in Ehipassiko.

Ivo is beeldend kunstenaar, heeft na een korte periode als striptekenaar in Studio Jef Nys (Jommeke) 26 jaar lesgegeven als leraar beeldende vorming, stijlleer en filmopvoeding aan voornamelijk pubers met een migratie-achtergrond. In 2009 verbleef hij enkele weken in Plum Village waar hij de ‘Five Mindfulness Trainings’ ontving van Thich Nhat Hanh. In februari 2010 vertrok hij met Ehipassiko naar Sri Lanka en bleef 3 maanden in het Nilambe Buddhist Meditation Center. Vandaar begon een rondreis door Azië die in totaal 7 jaren en 7 maanden zou duren met kloosterverblijven in Nepal (waar hij zijn toevlucht hernieuwde en de Tibetaanse naam Lhundrup Gelek kreeg), Thailand, Maleisië, Laos en Vietnam. Hij studeerde als vrije leerling aan het International Buddhist College in Nakhon Ratchasima (Thailand). Vooral zijn verblijven in Thu Hieu Pagoda, het moederklooster van Thich Nhat Hanh in Vietnam waar hij moeilijkheden ondervond met de Communistische overheid, en in de kleine Quy Thien Pagoda waar hij wél met medeweten en goedkeuring van de lokale overheid mocht verblijven, lieten een diepe indruk na. Een handdruk ‘in verzoening’ als het ware. Ivo werd ondertussen ook een groot bewonderaar van de Vietnamese kalligrafie.

In verlenging van zijn jaarlijkse familiebezoeken heeft hij driemaal de driemaandelijkse winterretraite (Ango) volgemaakt in het Nederlandse Zen River klooster (Groningen). Een degeneratieve oogziekte maakte onverwacht een einde aan zijn Aziatische rondreis. Ivo moest zich terug gaan settelen in Antwerpen en heeft bijgevolg besloten zich als vrijwilliger in te zetten voor Ehipassiko, waar hij recentelijk tempelverantwoordelijke werd en uitgenodigd wordt om mee deel uit te maken van het Ehipassiko-bestuur.