• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Hans van Dam » Waarom ik niet meer twijfel aan de vrije wil

Waarom ik niet meer twijfel aan de vrije wil

23 juli 2026 door Hans van Dam

‘Hebben we volgens jou een vrije wil, Hans?’

‘Ik betwijfel of de wil vrij is.’

‘Bedoel je dat de wil onvrij is?’

‘Ook dat betwijfel ik.’

‘Het enige waar je niet aan twijfelt is de wil zelf.’

‘Ik betwijfel of we een wil hebben.’

‘Denk je dan dat we geen wil hebben?’

‘Ook dat betwijfel ik.’

‘Wou jij beweren dat ik…’

‘Ik betwijfel of er een ik is.’

‘Bedoel je dat ik niet besta?’

‘Ook dat betwijfel ik.’

‘We leven toch in een wereld waarin…’

‘Ik betwijfel of er een wereld is.’

‘Bedoel je dat alles een illusie is?’

‘Ook dat betwijfel ik.’

‘Bedoel je dat er een hogere realiteit is?’

‘Ook dat betwijfel ik.’

‘Jij twijfelt overal aan.’

‘Zeker weten.’

‘Nu weet ik nog niets.’

‘Zeker weten?’

‘In elk geval twijfel ik nu aan de vrije wil.’

‘Ik niet.’

‘Hè?’

‘Wat?’

‘Bedoel je dat we toch een vrije wil hebben?’

‘Ik bedoel dat ik niet meer twijfel.’

‘Bedoel je dat de vrije wil niet bestaat?’

‘Nee, ik bedoel alleen dat ik niet meer twijfel.’

‘Als je niet meer twijfelt dan weet je toch hoe het zit?’

‘Of het interesseert je niet meer.’

‘Op die manier.’

‘Of je gelooft niet meer in de vraag.’

‘Dat kan ook nog.’

‘Of in de begrippen waarop de vraag is gebaseerd.’

‘Aha.’

‘Of in de aannames die aan de vraag ten grondslag liggen.’

‘God ja.’

‘Of in de mogelijkheid van een eenduidig antwoord.’

‘Tja.’

‘Of in het nut daarvan.’

‘Hm.’

‘Of zelfs maar in niet-geloven.’

‘Jij twijfelt nergens meer aan.’

‘Zeker weten.’

‘Nu weet ik het helemaal niet meer.’

‘Ik betwijfel dat.’

Index | vorige | volgende

Omslag van de Agnosereeks, een serie boeken over niet-weten.Deze tekst maakt deel uit van de serie Levenskunst voor nitwits, deel 7 van de Agnosereeks. Woord: Hans van Dam. Beeld: Lucienne van Dam. Alle teksten van deze serie in het Boeddhistisch Dagblad. Alle series van Hans in het Boeddhistisch Dagblad. Levenskunst voor nitwits op NietWeten.nl.

Categorie: Hans van Dam Tags: Hans van Dam, levenskunst, Levenskunst voor nitwits, niet-weten, onvrije wil, vrije wil

Lees ook:

  1. Zijn we allen daders of zijn we allen slachtoffers?
  2. Kun je nog wel laf zijn als de vrije wil niet bestaat?
  3. Wordt het een jungle als we het idee van de vrije wil opgeven?
  4. Het onwezenlijke verschil tussen de vrije wil en de onvrije wil

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Hans van Dam

Hans van Dam is de auteur van de Agnosereeks, een serie van 13 boeken over niet-weten. Lees ze gratis op NietWeten.nl of in het BD of als paperback tegen kostprijs. Contact. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 6 juli 2026
    Zomer Avond Zen in Arnhem 6 juli -31 augustus
  • 24 juli 2026
    10 daagse Chöd retreat
  • 25 juli 2026
    Gevoel, perceptie en mentale formaties
  • 31 juli 2026
    Dhyana & Insight – Reevaluating Dhyana
  • 9 augustus 2026
    Chanting for World Peace
  • 12 augustus 2026
    Wandering the Way of Perfect Wisdom
  • 17 augustus 2026
    Boeddha- vakantieweek met Tara, de vrouwelijke Boeddha van wijsheid
  • 20 augustus 2026
    Zen Spirit Leesgroep 2026 22 januari t/m 17 december 2026 online
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    Ksaf – De kunst van het geluk 1

    Ksaf Vandeputte - 22 juli 2026

    Nieuw, positief gedrag inoefenen vraagt om volgehouden overtuiging. Om te beletten dat onze  overtuiging slinkt, kunnen we een gevoel van hoogdringendheid opwekken, als besef van onze eindigheid. De uitdaging wordt dan dat we elk moment benutten om te doen wat goed is voor onszelf en voor anderen.

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 15 – De pelgrim die geen stokslagen kreeg

    Hans van Dam - 19 juli 2026

    Dongshan zei: Gisteren heeft u mij drie stokslagen bespaard, wat deed ik dan verkeerd?

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (29)

    gastauteur - 17 mei 2026

    Arjan Mulder: 'Het boeddhisme is voor mij een persoonlijke tocht. Ik weet dat dit niet wordt aangeraden, maar ik kan niet zo veel met bijeenkomsten. De meditatie-ochtenden en weekend-retraites die ik heb bezocht, leverden mij vooral 'ongeloof op – over starre interpretaties en rituelen, met weinig ruimte voor gesprek.'

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Waarom ik niet meer twijfel aan de vrije wil
    • Ksaf – De kunst van het geluk 1
    • Boeddhistische ervaringsdeskundigen gezocht
    • Guy dhammazaadjes – De dood zal plaatsvinden
    • Historische winst voor Wakker Dier: optillen kippen bij de poten definitief verboden

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.