• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Hans van Dam » Denk jij dat we onszelf kunnen bevrijden van het lijden?

Denk jij dat we onszelf kunnen bevrijden van het lijden?

7 juli 2026 door Hans van Dam

Demi: Denk jij dat we onszelf kunnen bevrijden van het lijden?

Hans: Het is denkbaar.

Demi: Hoe dan?

Hans: Door onszelf te doden of te laten doden bijvoorbeeld.

Demi: De dood is het einde van het lijden?

Hans: Aangenomen dat je dan niet meer bestaat of nooit meer kunt lijden.

Demi: En mijn kinderen, kan ik die behoeden voor het lijden?

Hans: Op dezelfde manier met hetzelfde voorbehoud. Of door ze niet te verwekken natuurlijk.

Demi: Als ze niet verwekt zijn, kunnen ze ook niet lijden, wou je zeggen.

Hans: Aangenomen dat ze vóór hun verwekking nog niet bestaan of nog niet lijden.

Demi: Hoe kan iemand die nog niet verwekt of al overleden is nog lijden?

Hans: Doordat hij ergens anders of op een andere wijze al of nog bestaat?

Demi: Als wat?

Hans: Als lichaam in een andere wereld? Als geest of ziel in een andere dimensie? Op een voor ons onvoorstelbare wijze?

Demi: Maar om iemand te behoeden voor het lijden op aarde moet je hem doden of laten doden of voorkomen dat hij verwekt wordt?

Hans: Afgezien van het lijden dat je daarmee veroorzaakt bij hem en bij zijn nabestaanden, en aangenomen dat hij niet meteen weer reïncarneert, anders blijf je aan de gang.

Demi: Denk jij dat alle voelende wezens lijden?

Hans: Dat moet je alle voelende wezens vragen.

Demi: Dat is toch geen doen?

Hans: Lijkt me ook niet. Alleen al omdat de meesten overleden zijn of nog geboren moeten worden, of niet of nog niet of niet meer kunnen praten. Van degenen die je het wel kunt vragen weet je nooit of ze de waarheid spreken, liegen of confabuleren.

Demi: Heb jij het lijden overwonnen?

Hans: Natuurlijk niet. Wel lijd ik geestelijk veel minder dan toen ik jong was en nog vol ideeën en idealen zat.

Demi: Ken jij iemand die het lijden heeft overwonnen?

Hans: Alleen uit verhalen. Ik heb nooit iemand gekend van wie ik dacht dat hij het lijden voorbij was.

Demi: En volgens jou is het ook nog eens onzeker of iemand vóór zijn geboorte en na zijn dood vrij is van lijden.

Hans: Sommigen denken van wel, anderen van niet. Sommigen geloven dat het afhangt van je zonden of je karma, anderen geloven dat er geen leven is vóór je verwekking of na je dood. Wat denk jij?

Demi: Als je er niet meer bent, ben je vrij van lijden, denk ik.

Hans: Om ergens vrij van te kunnen zijn moet je er wel zijn, lijkt mij. Als persoon, als geest, als ziel, als engel, als universeel bewustzijn, als gedachte in god, als god of hoe dan ook. Ben je er niet dan ben je ook niet vrij. Dan rust je ook niet in vrede. Wat de nabestaanden zich ook in het hoofd halen en op je grafsteen zetten.

Demi: Na je dood ben je er nog een tijdje als stoffelijk overschot. Misschien dat je in die tijd…

Hans: Weleens een lijk gezien?

Demi: In het echt alleen dat van mijn opa.

Hans: Zag het eruit alsof het even lekker bij lag te komen van het leven?

Demi: Het zag eruit alsof er geen leven meer in zat en nooit in had gezeten.

Hans: Nou dan.

Index | vorige | volgende

Omslag van de Agnosereeks, een serie boeken over niet-weten.Deze tekst maakt deel uit van de serie Levenskunst voor nitwits, deel 7 van de Agnosereeks. Woord: Hans van Dam. Beeld: Lucienne van Dam. Alle teksten van deze serie in het Boeddhistisch Dagblad. Alle series van Hans in het Boeddhistisch Dagblad. Levenskunst voor nitwits op NietWeten.nl.

Categorie: Hans van Dam Tags: doodgaan, Hans van Dam, levenskunst, Levenskunst voor nitwits, lijden, niet-weten, sterven

Lees ook:

  1. Een rare reden om naar de dood te verlangen
  2. Een rare reden om de dood te vrezen
  3. Je bent niet bang voor de dood maar voor je voorstelling ervan
  4. Denk je nu echt dat je (niet) doodgaat?

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Hans van Dam

Hans van Dam is de auteur van de Agnosereeks, een serie van 13 boeken over niet-weten. Lees ze gratis op NietWeten.nl of in het BD of als paperback tegen kostprijs. Contact. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 6 juli 2026
    Zomer Avond Zen in Arnhem 6 juli -31 augustus
  • 11 juli 2026
    Inzichten uit het dagelijks leven
  • 11 juli 2026
    Gaiea and the Cosmic Choir – Concert
  • 11 juli 2026
    Gaiea and the Cosmic Choir – Concert
  • 12 juli 2026
    Chanting for World Peace
  • 15 juli 2026
    Harde Waarheid - Open Hart
  • 16 juli 2026
    Zen Spirit Leesgroep 2026 22 januari t/m 17 december 2026 online
  • 18 juli 2026
    De twaalf schakels van afhankelijk ontstaan
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 13 – Alle wijsheid in een schaaltje

    Hans van Dam - 5 juli 2026

    Meester Deshan liep met zijn kommetjes naar de eetzaal toen de dienstdoende monnik, Xuefeng, hem aansprak: De klok voor het eten moet nog luiden, waar gaat u met uw kommetjes naartoe?

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (29)

    gastauteur - 17 mei 2026

    Arjan Mulder: 'Het boeddhisme is voor mij een persoonlijke tocht. Ik weet dat dit niet wordt aangeraden, maar ik kan niet zo veel met bijeenkomsten. De meditatie-ochtenden en weekend-retraites die ik heb bezocht, leverden mij vooral 'ongeloof op – over starre interpretaties en rituelen, met weinig ruimte voor gesprek.'

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    BUN-voorzitter Michael Ritman: ‘de waarheid van de dharma kan niet aangetast worden door wangedrag van een leraar’

    Nicole Mulders - 14 november 2025

    Eind november 2025 neemt Michael Ritman afscheid als voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). In maart 2020 interviewde Nicole Mulders hem voor het Boeddhistisch Dagblad. De boeddhistische wereld verkeerde geruime tijd voor dat interview in zwaar weer door seksueel- en machtsmisbruik door boeddhistische leraren. Het aantal leden van de BUN is van 37 naar ruim 50 gegroeid, onder meer door de aansluiting van Aziatische boeddhistische tempels waar Ritman het contact mee aanging.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Denk jij dat we onszelf kunnen bevrijden van het lijden?
    • NVVE niet verrast over uitkomst onderzoek naar meer euthanasie
    • Boeddhisme en rechtvaardigheid
    • HRF – ‘Israëlische minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir zegt reis naar New York uit angst voor vervolging af’
    • Undercoverbeelden: grootschalige mishandeling van konijnen bij laden transport naar slachthuis

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.