Marc Horemans – Tussen volksboeddhisme en zen

Boeddhisme als leidraad is verschillend voor hen die de monastieke weg volgen en zij die als leek hun leven inrichten volgens boeddhistische principes. Voor de leek is het moeilijk omdat er naast zijn spirituele behoeftes ook nog de beslommeringen van het dagelijkse leven zijn aandacht vergen.

Als we het achtvoudige pad ontleden zien we dat het hoofdzakelijk uit drie onderdelen bestaat: Sila (moreel gedrag), samadhi (concentratie), prajna (verwerven van wijsheid). Voor monniken gelden de eerste drie als een logische opvolging van het betreden van de dharma). Voor leken is dat zeer moeilijk, zij het onmogelijk om dit te verwezenlijken. Het is dus (naar mijn persoonlijke mening) quasi onmogelijk om als monnik een leken- leven te leiden en daarnaast zich volledig te focussen op het verwezenlijken van Boeddha’s leer.

Beter dan een deeltijds monnik te zijn of zich aan te matigen monnik te zijn is het dus om als leek de onderrichtingen van de Boeddha goed te integreren en toe te passen in ons dagelijks leven, all the rest is would-be gedrag; aanzien verwerven of speciaal zijn zonder de bijkomende lasten en inspanningen te willen dragen. Men kan nu eenmaal niet een beetje monnik zijn door 2 keer per week naar een boeddhistisch centrum en anderzijds als leek leven met de dagdagelijkse valkuilen (haat, begeerte, onwetendheid; iets waar we ons als leek bewust of onbewust aan onderwerpen in ons dagelijks leven. En voor leken behelst het volgen van de dharma dus vooral het eerste onderdeel: Sila of moreel gedrag (juiste spraak of woorden, juiste handelingen, juiste levensonderhoud.) De anderen zijn bij uitbreiding vooral weggelegd die het pad wensen te volgen als monnik.

Is dit volksboeddhisme, is het fout om te mediteren? Ieder volgt zijn eigen pad, en meditatie is een hulpmiddel net zoals eer betonen aan de Boeddha zijn onderrichtingen indachtig, door bijvoorbeeld wierook te branden of sutra’s te reciteren. Het houdt de waarschuwing van de Boeddha levend: “Wees ijverig en bedachtzaam”, aandacht, aandacht en aandacht in alles en met alles wat je doet. Maar het blijven hulpmiddelen. Zonder de morele leidraad toe te passen in ons leven blijft dit anders maar een nutteloze vorm van rituelen en zelfbedrog. Als je dus buigt voor de Boeddha, buig dan voor jezelf en de talenten die je hebt, voor de oprechte intentie het lijden en het lijden van anderen door toedoen van jezelf te verminderen. Als je wierook brandt of mediteert, doe dat dan oprecht . Er is niks mis mee devoot te zijn, het haalt de beste dingen in ons naar boven.

Respecteer monniken maar verafgood ze niet. Wees respectvol naar anderen die ook hun weg zoeken, misschien in een andere religie of vanuit een andere overtuiging. Per slot van rekening zoekt ieder mens op zijn manier naar dat klein beetje geluk in het leven. Men hoeft niet verlicht te worden, men moet trachten verlicht te leven, zowel wat betreft inzicht als wat betreft de rugzak die we meedragen op ons pad. Dit is lijden, dit is de weg naar het beëindigen van het lijden, dat is de hele dharma.