Nieuwjaarsoverdenking

Gaan we het ene rampjaar uit en het andere in? Kunnen we ergens onze hoop op vestigen?

Veel mensen hebben het gevoel dat de mensheid in zwaar weer is terecht gekomen. Na hoopvolle gebeurtenissen zoals de val van de muur en de afschaffing van de apartheid, is het optimisme geleidelijk weggeëbd. Oost-Europa is weer een probleem en Zuid-Afrika is nu Zuma-land.

De meest ingrijpende kanteling is natuurlijk 9.11 geweest. Terrorisme is hoofdthema geworden. Er zijn oorlogen gevoerd, verloren en opnieuw begonnen. Nu zijn er migratiestromen en komt ‘ver weg’ het dorp binnen.

Als de mens een geniale prutser is (Jean-Paul van Bendegem), een knappe knoeier, dan overweegt nu de knoeikant. Het genie weet het eventjes niet meer.

Maar schatgraven in het repertoire van de mensheid levert drie vondsten op.

1. Levensbeschouwingen, zowel religieuze als seculiere, hebben mededogen in hun programma staan. Die kant wordt vaak genegeerd, vanwege exclusivisme, maar ze kan voor een heel andere sfeer zorgen. Zie Merkel en de waarden achter ‘Wir schaffen das’. De term ‘Gutmensch’ is tot scheldwoord verworden, maar kan een geuzennaam zijn.
2. Het menselijk genie is in staat om geheel nieuwe oplossingen te bedenken voor oude problemen. Zoals er nu eindelijk een klimaatakkoord is, zo kan ook de overmaat aan wapengeweld beteugeld worden. Er zijn andere oplossingen voor conflicten dan direct naar geweld te grijpen. Zie Obama en zijn binnenlandse maatregelen tegen wapenbezit. Nu nog even het buitenland, Barack!
3. Het mooiste zou natuurlijk zijn als Homo Ludens, de spelende mens, gerehabiliteerd zou worden. Veel ellende ontstaat doordat mensen zichzelf en hun leefwijze zo verschrikkelijk serieus nemen. Als iedereen door heeft dat elk mens speelt met betekenisgeving, komt er ademruimte èn speelruimte.

Zo blijven dan deze drie: mededogen, creativiteit en speelsheid. Anders gezegd: liefde, hoop en geloof!