Als ik denk aan de Palestijnen dan denk ik aan Gaza, de Westelijke Jordaanoever, genocide, humanitaire ramp, honger, ellende, en groot lijden. Tijdens mijn ochtendritueel sta ik altijd even stil bij het lijden in de wereld en de laatste jaren speciaal bij de mensen in Gaza. Maar onlangs ging ik op een andere manier met de ‘Palestijnen’ aan de slag: onze eetclub kwam weer bij elkaar, en dit keer, na de O van Okinawa, was de P van Palestina aan de beurt. Het was mijn beurt om het toetje te maken: een Palestijns toetje dus.
Boeddhistisch leven
B’eter: No farmers no food?
No farmers no food? Ik zag vanavond nog hoe landbouwgrond in het buitengebied uitgebreid beregend wordt wat weer leidt tot nog meer droogte en nog lagere grondwaterstanden. Geen landbouwgrond met gewassen voor ons, nee, gras voor de koeien. Zou het niet beter zijn voor de wereld als veehouders zouden omschakelen, en peulvruchten of quinoa gingen verbouwen voor ons mensen? Er kan wel meer dan we vaak denken en als we de intensieve veehouderij een stuk zouden verkleinen (zeg de helft) – of zelfs helemaal afschaffen – dan zouden we ook al die velden met Engels Raaigras en snijmais niet nodig hebben (veevoer), we zouden dan veel meer ruimte hebben voor plantaardige, biologische land- en tuinbouw en bossen met eetbare soorten (kastanjes, noten, bessen e.d.). Hoe mooi zou dat zijn.
Ardan, van zenleraar tot brugwachter – ‘Je opent de brug en je sluit ‘m weer. Bijna zen.’
‘Ik wil mezelf niet opzadelen met titels. En bovendien zei me de titel ‘zenleraar’ niet zoveel. Was ik nu anders geworden? Kon ik nu beter mensen begeleiden dan daarvoor? Het klopte voor mij niet. Datgene wat mij het meest gebracht had, namelijk die vrije vrouw/man zonder titel liep nu met een titel rond. En dat beviel me niks.’
B’eter Vegan brownies
Ergens heb ik gelezen dat een gemiddeld mens maar een bepaald aantal verstandige beslissingen op een dag kan nemen. Zijn die eenmaal genomen, dan is het saldo op. Dan heb je een kort lontje, of bezwijk je voor de verlokkingen van fast food. Nu zijn mensen met bijvoorbeeld financiële problemen sneller door hun saldo heen: ze moeten immers bij alles wat ze doen nadenken over de financiële consequenties. Ze moeten elk dubbeltje omdraaien, als het ware. Veel mensen aan de onderkant van de samenleving hebben bovendien nare dingen meegemaakt in hun jeugd: verslaving, geestesziekte, werkloosheid, armoede, huiselijk geweld. Er kan veel zijn dat ze wegtrekt uit het huidige moment naar het verleden, of juist naar zorgen of angst voor de toekomst. Er is veel lijden, er zijn oorzaken van lijden, maar er is geen pad.
B’eter Romige citroenpasta
Pasta is er in allerlei soorten en maten en je kunt er vele kanten mee op. Op vakantie eten we vaak pasta met (plantaardige) pesto: klaar in een handomdraai en je hebt maar één pan en één gaspit nodig. De luxe versie is met een blikje (plantaardige) tonijn – maar plantaardige tonijn kan ik niet aanraden, ik vond de smaak tegenvallen. Het deed me denken aan goedkoop hondenvoer – qua geur, niet dat ik dat ooit geproefd heb. Maar ik juich het uiteraard toe dat er naast blikjes tonijn tegenwoordig ook plantaardige tonijn in de schappen staat.
B’eter Okinawa trilogie (slot): bijgerechten met wortel en tofu
Ik schreef het al: eetclub, thema Okinawa, aan mij de taak om voor een hoofdgerecht te zorgen. Ik maakte ‘Nasu dengaku’, aubergines met miso, ‘Mazesoba’, noedelsalade , ‘Chanpuru’ tofu-groente roerbak (ik heb daar helaas geen foto’s van) en nog twee bijgerechten: ‘Shiraae’, een salade van sperziebonen met tofu en ‘Ninjin Shirishiri’, worteltjes met ei, ik weet niet meer welk recept ik heb gebruikt. Het was niet heel veel werk, het zijn allemaal makkelijke recepten.
B’eter: Lauwwarme salade met noedels en tofu uit Okinawa (Mazesoba)
Vorige week scheef ik al over de belevenissen met onze eetclub, en deelde een eerste recept uit de keuken van Okinawa: aubergines met misoglazuur. Vandaag ga ik verder met Mazesoba, een lauwwarme salade met noedels en tofu, ook uit Okinawa. Ik maakte zelf de fout door “1 pak ramen noedels” letterlijk te nemen, met als gevolg dat de salade naar verhouding wel erg veel noedels bevatte. Ook ben ik vergeten ze koud na te spoelen, waardoor ze wat plakkerig waren. Zijn op Okinawa de pakjes noedels kleiner? Geheel in lijn met hun “hara hachi bu” filosofie?
B’eter: Auberginerecept uit Okinawa (Nasu Dengaku)
Vorige week beschreef ik hoe ik de laatste tijd vaak laat en moe uit mijn werk kom, en aan koken nauwelijks nog toe kom, laat staan om iets nieuws te proberen. Maar nu moest ik wel aan de slag, goed voorbereid en na een bezoek aan een grote Aziatische supermarkt, want onze eetclub kwam bij elkaar. De eetclub bestond vroeger uit drie gezinnen, en nu wat er van over is nu alle kinderen op één na het huis uit zijn. We kiezen telkens een thema, vaak een land of streek, op alfabet, en elk huishouden maakt één gang
B’eter: Maaltijdsalades om de hittegolf door te komen
Tijdens deze hittegolf eten we sinds mijn terugkeer uit Plum Village voornamelijk maaltijdsalades. Want wie heeft er zin om uitgebreid te koken? Laat staan de oven aan te zetten of boven pannen te hangen? Dan loopt de temperatuur in huis nog verder op.
B’eter Griekse vegaklassiekers (2/2)
Het mooie van deze recepten is dat ze niet plantaardig gemáákt zijn, ze zijn gewoon van zichzelf al plantaardig. Als je dit je visite voorzet dan valt het vleeseters waarschijnlijk niet eens op dat het vegan is.
B’eter – Wat at de Boeddha?
De Boeddha dronk onder andere melk en at rijstepap met melk en honing.
B’eter: Orzosalade met linzen
Pastasalades: Meestal vind ik ze niet lekker. Zeker als ze voor het merendeel uit harde koude pasta bestaan. Koude pasta heeft de neiging om hard te worden, daar is een chemische verklaring voor die ik even vergeten ben – koolhydraten doen bij afkoeling iets waardoor het taai wordt. Het absolute dieptepunt waren de pastasalades die werden geserveerd bij het eindejaarsfeest op de basisschool van mijn kinderen (in de jaren ’90 en ‘0). Elk gezin nam wat te eten mee, dat werd op grote tafels uitgestald, we aten er dan allemaal van. De makkelijke en goedkope pastasalades bestonden uit macaroni, hamblokjes, doperwten uit een potje en mayonaise. Er waren altijd diverse ouders die kozen voor een variant hierop. Er bleef vaak veel van over.
B’eter: plantaardige yoghurttaart (cheesecake, verbeterd recept)
We gaven vorig weekend een feestje omdat we een rond aantal jaren getrouwd waren. De catering deden we zelf. Omdat ik iemand ben die liever te veel dan te weinig klaarmaakt hadden we nog veel over. Ook kregen we nog verse groenten, waaronder raapsteeltjes, van vrienden die weten dat we van lokale biologische groenten houden. Ik was een week weg, mijn dochter is niet zo van de lokale biologische groenten, dus ik trof nog een volle groentenla aan met deels verlepte groenten. Het was dus weer eens tijd voor mijn ‘letterlijk vergeten groentesoep’, dit keer met over datum veldsla en spinazie, daarnaast raapsteeltjes, aangevuld met ui, knoflook, een halve wortel en verpieterde gember.
B’eter: Saladerecept uit de Vogezen
Vorige week was ik met mijn partner een lang weekend op reis in de Eifel en de Vogezen,. Mijn lezers weten dat ik van eten hou, ook van uit eten gaan, juist in het buitenland. Sinds ik kies voor plantaardig is het een uitdaging om een gerecht op de kaart te vinden zonder vlees en zuivel. Zo ook in de Vogezen, waar op de kaart geen enkel veganistisch of zelfs maar vegetarisch gerecht stond: vlees, vlees en nog eens vlees.
B’eter: Pasta aglio orsino e olio, spaghetti met daslook en olijfolie
We waren een paar dagen op stap, een natuurrondreis langs de Eifel en de Vogezen. Op onze eerste stopplek in de Eifel was de bosbodem bedekt met daslook, Allium ursinum, ofwel berenlook: De soortaanduiding ursinum (= van de beren, ursus = beer) is ontstaan door het oude bijgeloof dat beren na hun winterslaap zich aan deze plant tegoed deden. Dit is er ook de reden van dat de plant af en toe berenlook (in het Duits Bärlauch en in het Frans ail des ours) wordt genoemd.
B’eter – groentecurry met couscous
Naast voedselverspilling zijn de toenemende vleesconsumptie en de vaak enorme afstand die voedsel aflegt van boerderij naar consument onderdeel van het probleem om zes miljard, en in de toekomst zelfs negen miljard mensen te voeden zonder de aarde te vernietigen.
B’eter: Kuku Sabzi met daslook en zevenblad
Mijn persoonlijke Schijf van Vijf bestaat uit – dit verzin ik ter plekke – in willekeurige volgorde: (1) groente, (2) fruit, (3) peulvruchten, (4) noten zaden en pitten, (5) volkoren graanproducten en zilvervliesrijst. Aangevuld met (6) paddenstoelen. Daarnaast vind ik het belangrijk om waar mogelijk producten uit het “big agro” systeem te vermijden, dus lokaal en biologisch in te kopen of mijn voedsel deels zelf uit het bos te halen. Uiteraard alleen algemene soorten. Zo is er de elfjesregel: als je 10 of minder exemplaren ziet blijf je er vanaf, de elfde mag je plukken. Pluk dus alleen wat in grote hoeveelheden voorkomt. Doorgaans wordt het gezien als onkruid.
B’eter: plantaardige kwarktaart (cheesecake)
Mijn gebakken kwarktaart komt uit een Tsjechisch kookboekje uit 1967 dat, vertaald, ‘wij koken voor kinderen’ heet. Oorspronkelijk worden er eieren gebruikt, en roomboter, en uiteraard kwark, maar ik heb het recept inmiddels plantaardig gemaakt – al ben ik nog niet helemaal tevreden.
B’eter: Quiche met wilde voorjaarsgroenten en notenbodem
Het is lente en het frisse lentegroen verschijnt overal aan de bomen en struiken. Ook de kruiden groeien hard. Veel van die blaadjes zijn eetbaar. Dat is fijn, want zelfgeplukte blaadjes zijn over het algemeen een stuk gezonder dan bladgroente uit de winkel, ik schreef er al eerder over. Ze bevatten veel meer vitaminen en mineralen, en gezonde micro-organismen die goed zijn voor gezonde darmen. Bovendien zijn ze niet behandeld met pesticiden en zonder kunstmest opgegroeid, komen ze niet uit een verwarmde kas, zijn niet verpakt in plastic en hebben geen energieverslindende reis achter de rug. De afstand van groeiplaats tot consument is slechts een armlengte lang.
Bodai – ademhaling
Onverwacht beginnen de monniken te zingen, tegelijkertijd wordt buiten de grote bel geluid. Dan loopt met veel gestommel de meditatiehal leeg en blijft Bodai vertwijfeld achter.
B’eter: Momo’s, Nepalese pasteitjes
Als ik aan Nepal denk, dan denk ik aan het boek Kumari, mijn dochter uit Nepal van Trees van Rijsewijk. Het maakte zo’n 20 jaar geleden diepe indruk op mij. Hoe zou het moeder en dochter vergaan zijn? Ik zoek even; er is een tweede boek, en een stichting. “Stichting Tamsarya steunt sinds 1987 mensen en gemeenschappen, woonachtig op het platteland in Nepal, op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, biologische landbouw en algemeen welzijn, met speciale aandacht voor vrouwen en kinderen” aldus hun website (Tamsarya.nl – Bijna alles wat je doet zal onbetekenend lijken, maar het is belangrijk DAT je het doet. (Gandhi)). Ik ga het binnenkort eens bestuderen.
Henk – Legaal in Bodhgaya
Wij schrijven – of beter: ik schrijf – januari 1997. De laatste Elfstedentocht was verreden, en dank zij de Lufthansa liep ik 24 uur later naar een olifant in een straat in New Delhi te kijken. Het was de eerste van nog vele volgende cultuurschokken. Ik was op pelgrimage onder leiding van een Tibetaanse lama door Noord-India, Nepal en Sikkim. Gedurende vijf weken werden mijn arme zintuigen overspoeld met kleurige, geurige en auditieve indrukken. Een overdosis aan percepties verhitten mijn brein.
B’eter ’Voedselbosrecepten’: Kuku Sabzi en trifle
Ik vind het geweldig dat er jonge mensen zijn die een bewuste keuze maken voor een meer duurzame manier van landbouw (niet alleen maar ook de Jonge Voedselbosboeren, en een meer duurzame manier van koken (en leven). Nog los van al het leed dat gepaard gaat met de consumptie van dierlijke producten, is het eigenlijk van de zotte dat we nog steeds druiven uit Zuid-Afrika, blauwe bessen uit Chili, of sperzieboontjes uit Kenia eten. Ik ben uiteraard een groot fan van het concept voedselbos, een landbouwsysteem dat het antwoord lijkt te zijn op al onze milieuproblemen (klimaat, waterkwaliteit, stikstof, biodiversiteitsverlies), en de voedselboskeuken, die in dit geval ook nog eens geheel plantaardig is. Ik ben natuurlijk niet objectief, maar toch durf ik bos, boek en diners van harte aan te bevelen. Voor een betere gezondheid van mens, dier en Moeder Aarde, en ook nog eens erg lekker!
B’eter: Pompoen-pindasoep (of pinda-pompoensoep)
Afgelopen weekend bracht ik door in retraitecentrum Bosoord in Loenen, bij sommige lezers wellicht bekend. Bosoord is onderdeel van het Maitreya Instituut. Er wordt en werd heerlijk gekookt. Er bestaat zelfs een kookboek, Geheimen uit een boeddhistische keuken, in dit boek zijn de recepten van de voormalig chef-kok van het Maitreya Instituut opgenomen. Maar ook nu werd er heerlijk voor ons gekookt: onder meer pompoensoep met wortel en gember, romige broccolisoep, salade met gegrilde venkel, salade van geroosterde spruitjes en walnoten, geroosterde aubergine met salieolie, curry met pompoen en kikkererwten, diverse soorten humus, enzovoort. En alles was plantaardig. Heerlijk, voedzaam en gezond eten, met mededogen voor levende wezens en Moeder Aarde, en ik weet zeker dat niemand vlees of zuivel heeft gemist. Ik vond onder meer de pompoensoep met wortel en gember verrassend lekker.
