Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

leegte

Eeuwige ziel of ontwikkelend karma: wat kunnen we ermee?

door

Udo Teunis: ‘Ik probeer me vooral vast te houden aan het boeddhistisch-stoïcijns beginsel: laten waar je geen invloed op hebt, je doelbewust inzetten op waar je wel invloed hebt en waar je keuzes een verschil maken, en daarbij een duidelijk beeld van deugden en plichten als richtsnoer nemen. We zijn eigenaar en erfgenaam van onze daden. Hoe die gevolgen van daden overgaan naar een volgend leven, of er ‘iets’, een soort ziel, overblijft en overgaat of dat dit een onbenoembaar proces in de geestelijke dimensie is: we weten het denk ik niet, en vraag is hoeveel steun het ons biedt het te willen weten. Basaal gaat het erom het goede te doen en er dan maar op te vertrouwen dat dat gevolgen zal hebben, zonder daarin te willen sturen of beheersen, dus zonder hechting. Het leven is al moeilijk genoeg.’

De leegte die leeft – Nishida en McGilchrist in dialoog

door

De Japanse filosoof Kitarō Nishida (1870–1945) en de Britse neuropsychiater Iain McGilchrist (geb. 1953) hebben elkaar nooit ontmoet. Toch lijken hun denkbeelden elkaar te spiegelen, alsof ze vanaf tegenoverliggende oevers van dezelfde rivier spreken. Beiden wijzen op een fundamentele verschuiving in bewustzijn: van een gefragmenteerde, controlerende manier van waarnemen naar een ervarende, relationele manier van zijn.

Monastiek leven heeft een betekenis voor mens en maatschappij

door

Sinds enige tijd is het hip om een paar dagen naar een klooster te gaan, en daar verslag van te doen. Instagram staat er vol mee, het tv programma over bekende
Nederlanders die een paar dagen klooster ‘doen’ wordt herhaald, de Groene Amsterdammer besteedt in de zomeruitgave aandacht aan het fenomeen door een eigen verslag. Het valt me op dat een kloosterexcursie meestal eerder gaat om: wat levert het mij op, dan de vraag: wat gebeurt hier eigenlijk en waarom zou dit een goed idee zijn. Hoe komen we in dit soort reportages verder en wat zou zo’n verdiepingsslag bruikbaar maken?

De ziel en de chip 6 – de dans van de seities

door

In onze serie De ziel en de chip onderzoeken we wat er gebeurt wanneer de ziel – de binnenkant van ons bestaan – de ontmoeting aangaat met de chip, het symbool van een wereld die steeds meer wordt gedomineerd door technologie en algoritmen. Vandaag kijken we met Federico Faggin en Thich Nhat Hanh naar een nieuw perspectief op leven en dood: het universum als een voortdurende dans van verschijnen en verdwijnen.

Over nihilisme en lijden

door

Ik ben persoonlijk anti-isme. Ik heb daar al eens eerder over geschreven. Ieder -isme is mij een gruwel, dat wil zeggen dat ik ieder -isme verre van mij werp. Dat zeg ik als katholieke boeddhist met sympathische gevoelens voor sommige protestantse, joodse, islamitische, hindoeïstische, humanistische, agnostische en zelfs atheïstische ideeën. Maar ik ben anti katholicisme, – protestantisme, – judaïsme, – islamisme,  – hindoeïsme, – humanisme, – agnosticisme, – atheïsme of welk -isme ook. Ik werp zelfs het nihilisme verre van mij. Er zijn momenten dat ik dat zelf wat vreemd vind, geef ik onmiddellijk toe, maar vooralsnog ervaar ik het als bevrijdend.

In een grenzeloos niets is alles met alles verbonden

door

Bouwen aan je identiteit betekent bouwen aan een fictie, aan lijden, en hoe sterker en grover je eraan bouwt, hoe groter het lijden. Denkt, wie in identiteiten denkt, niet ook inherent dualistisch? Ik en de ander? Wij-zij? Oranje en haar Angstgegner? En wie, tenslotte, zijn volstrekt fictieve culturele en politieke identiteit etaleert, die polariseert, verdeelt, schept chaos en uiteindelijk onnoemlijk groot verdriet en lijden.

De aarde is mijn getuige

door

Meer dan zeven jaar was Siddhārtha Gautama in de leer geweest bij leraren en yogi’s, toen hij met een aantal vrienden besloot om de eigen weg in te slaan en de ascese te beoefenen. Omdat hij nog maar een paar rijstkorrels per dag at, leidde dit tot een levensgevaarlijke situatie. Hij was broodmager geworden en […]

Een grenzeloze leegte

door

Toen zen eind 5e eeuw in China binnenkwam, was het boeddhisme er al in volle bloei. De belangrijkste sutra’s en tractaten waren al in het Chinees vertaald. Tempels en stupa’s kleurden het landschap, samen met gigantische, uit de rotsen gehouwen boeddhabeelden. En dan verschijnt Bodhidharma ten tonele. Als de keizer hem vraagt wat de verdienste is van alle tempels en stupa’s die hij had laten bouwen, antwoordt Bodhidharma ’Geen verdienste’ en op de vraag wat dan wel de essentie van de leer is, antwoordt hij ‘Weidse open ruimte, niets is heilig’.

Omgaan met geestelijke energie (1) – O zuivere en lichte vlam

door

Ook mijn toestand van onzekerheid is een uitgangspunt van het boeddhisme. Het zenboeddhisme gebruikt de termen ‘leegte’ of ‘niet-weten’ als fundamentele eigenschappen van een open bewustzijn. Vaste ideeën en concepten, verlangens en oordelen loslaten. We staan op een draaiende bol in een draaiende omloop rond een ster. We staan bovenop leegte en na onze dood worden we zelf leegte.

Leegte in de mystieke sfeer van Lao Zi

door

Leegte, sunyata, is een centraal begrip in het boeddhisme, wat in het Nederlands vaak wordt vertaald als ‘leegte’. In dit artikel ga ik niet in op leegte als boeddhistisch begrip, maar kijk ik naar het gebruik ervan in de oudere mystieke leer van Lao Zi. Het vroege daoïsme van Lao Zi en diens belangrijkste navolger Zhuang Zi ligt mede ten grondslag aan het ch’an/zenboeddhisme.