• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Hans van Dam » Wat zou jij wel willen willen? De metawil en de moetwil

Wat zou jij wel willen willen? De metawil en de moetwil

27 juli 2026 door Hans van Dam

Onder de wil verstaan we gewoonlijk de innerlijke drang om iets wel of niet te doen, soms voorgesteld als homunculus, soms als onderdeel van je verstand, je ego, je persoon, je ik.

De vrije wil is de wil opgevat als het vermogen van het individu om zelf te kiezen. Je kunt de vrije wil ook de ongebonden wil noemen, omdat je zelf kunt bepalen waaraan je hem verbindt.

De onvrije wil is de wil opgevat als een dwingende innerlijke kracht die het individu noodzaakt om bepaalde zaken te verkiezen boven andere. Je kunt de onvrije wil ook de gebonden wil noemen, of de moetwil.

Willen willen is een dubbelwerkwoord waarmee je over de dubbelheid van de wil kunt spreken. Als je wou dat je iets wilde, zonder het te willen, zeg je dat je het wilt willen. Voorbeeldzinnen: Ik wil best mensen willen ontvangen, maar van nature ben ik nogal op mezelf. Ik wil best weer willen reizen, maar willen doe ik het allang niet meer.

Als je wou dat je iets niet wilde, terwijl je het wel wilt, zeg je dat je het niet wilt willen. Zo wil ik best niet meer willen schrijven, maar ik wil het nog te graag. En ik wil graag niet meer willen leven, maar dat duurt denk ik nog wel even.

Laten we de metawil definiëren als de wil die macht uitoefent over de wil. Het is de taak of het lot van de metawil om iets wel of niet te willen willen. De metawil reduceert de gewone wil tot een horige. De metawil is dus een hogere wil, tenzij hij deel uitmaakt van de wil.

De metametawil is de wil die macht uitoefent over de metawil. Het is de taak of het lot van de metametawil om iets wel of niet te willen willen willen. De metametawil is dus een hogere metawil, tenzij hij deel uitmaakt van de metawil of van de wil.

De metametametawil is de wil die macht uitoefent over de metametawil enzovoort – en daar hebben we weer de oneindige regressie die we eerder al zagen in ‘De homunculus, de homunculuculus en de homunculuculuculus’, weet je nog?


Lezer, hoe vrij is jouw wil? Wat zou jij wel willen willen? Wat zou jij niet meer willen willen? Hoe vrij is jouw metawil?

Bestaan ze wel, de vrije wil, de onvrije wil, de metawil, of zijn het hypostases van een reïficerend, personifiërend denken, dat achter elke gedachte een geest projecteert, achter elke gewaarwording een bewustzijn, achter elk verlangen een wil, achter elke wil een eigenaar, wat denk jij?

Verder lezen: Wat is een categoriefout?

Index | vorige | volgende

Omslag van de Agnosereeks, een serie boeken over niet-weten.Deze tekst maakt deel uit van de serie Levenskunst voor nitwits, deel 7 van de Agnosereeks. Woord: Hans van Dam. Beeld: Lucienne van Dam. Alle teksten van deze serie in het Boeddhistisch Dagblad. Alle series van Hans in het Boeddhistisch Dagblad. Levenskunst voor nitwits op NietWeten.nl.

Categorie: Hans van Dam Tags: Hans van Dam, levenskunst, Levenskunst voor nitwits, metawil, moetwil, niet-weten, onvrijewil, vrije wil, willen willen

Lees ook:

  1. Ik zou best kakkerlakken willen willen eten
  2. De PerongelukExpress
  3. Hoe kwalijk is het om mensen iets kwalijk te nemen?
  4. Ik dans naar de pijpen van mijn onvrije wil, hij niet naar de mijne

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Hans van Dam

Hans van Dam is de auteur van de Agnosereeks, een serie van 13 boeken over niet-weten. Lees ze gratis op NietWeten.nl of in het BD of als paperback tegen kostprijs. Contact. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 6 juli 2026
    Zomer Avond Zen in Arnhem 6 juli -31 augustus
  • 24 juli 2026
    10 daagse Chöd retreat
  • 31 juli 2026
    Dhyana & Insight – Reevaluating Dhyana
  • 9 augustus 2026
    Chanting for World Peace
  • 12 augustus 2026
    Wandering the Way of Perfect Wisdom
  • 17 augustus 2026
    Boeddha- vakantieweek met Tara, de vrouwelijke Boeddha van wijsheid
  • 20 augustus 2026
    Zen Spirit Leesgroep 2026 22 januari t/m 17 december 2026 online
  • 21 augustus 2026
    Sacred Art en Kum Nye retraite
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 16 – Rituele gewaden aantrekken als de klok luidt

    Hans van Dam - 26 juli 2026

    Tien minuten nadat de laatste monnik was verschenen, arriveerde eindelijk de meester. In plaats van rituele gewaden of een alledaagse pij droeg hij zijn adamskostuum.

    Ksaf – De kunst van het geluk 1

    Ksaf Vandeputte - 22 juli 2026

    Nieuw, positief gedrag inoefenen vraagt om volgehouden overtuiging. Om te beletten dat onze  overtuiging slinkt, kunnen we een gevoel van hoogdringendheid opwekken, als besef van onze eindigheid. De uitdaging wordt dan dat we elk moment benutten om te doen wat goed is voor onszelf en voor anderen.

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (29)

    gastauteur - 17 mei 2026

    Arjan Mulder: 'Het boeddhisme is voor mij een persoonlijke tocht. Ik weet dat dit niet wordt aangeraden, maar ik kan niet zo veel met bijeenkomsten. De meditatie-ochtenden en weekend-retraites die ik heb bezocht, leverden mij vooral 'ongeloof op – over starre interpretaties en rituelen, met weinig ruimte voor gesprek.'

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Wat zou jij wel willen willen? De metawil en de moetwil
    • Column van Joop – wat een zak
    • Klimaatmars op 12 september in Amsterdam
    • Guy dhammazaadjes – Kalyanamitta
    • Haiku van Renske – Stadstuintje I

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.