De kunst van het leven is onder ogen zien dat leven geen kunst is, en daarnaar leven. Vergeet wat je weet en spring in het diepe. Want levenskunst is vliegwerk, vrij alleen je val.
Sinds 15 augustus 2025 publiceert Hans van Dam iedere dag een dwaaltekst uit zijn boek Levenskunst voor nitwits.
Deze fraai geïllustreerde serie is gebaseerd op het gelijknamige online boek Levenskunst voor nitwits op NietWeten.nl.
Dit boek, Levenskunst voor nitwits, gaat over de vraag hoe je moet leven en of je daar wel iets over te zeggen hebt. Of je dat wel kunt weten. Of het erg is om het niet te weten en dat toe te geven.
Onderwerpen: Wat is het leven? Wat is de zin van het leven? Heeft het leven wel zin? Hoe moet je leven? Wat is levenskunst? Is leven een kunst? Kun je leven zonder fouten te maken? Is het leven maakbaar? Wat is geluk? Hoe word je gelukkig? Van wie is jouw geluk? Wat is liefde? Kun je leren van jezelf te houden? Kun je leren van anderen te houden? Moet je dat wel willen?
Wat is vrijheid? Kun je jezelf bevrijden? Hebben wij wel een vrije wil? Maakt het wat uit? Van wie is jouw geest? Waar komen je gedachten vandaan? Kun je zelf bepalen wat je denkt? Van wie is jouw leven? Van wie is jouw huis? Van wie is jouw lijf? Van wie zijn jouw kinderen? Wat is gezondheid? Ben je ooit helemaal gezond? Wat is ziekte? Wat is sterven? Kun je je voorbereiden op je dood? Is er leven na de dood? Enzovoort enzovoort.
Levenskunst voor nitwits* is deel 7 van de Agnosereeks, een serie van 13 boeken over spiritueel niet-weten (agnose) die los van elkaar gelezen kunnen worden. Woord: Hans van Dam. Beeld: Lucienne van Dam.
* voorheen het Witboek Levenskunst
Hieronder een lijst van alle titels in deze serie tot nu toe.
(links worden wekelijks bijgewerkt)
o. Index (deze pagina)
3. Wat je minstens moet weten van levenskunst
4. Waarom meester Nitwit een gaatje in zijn hoofd heeft
5. Levenskunst is levensgevaarlijk, neem nu Seneca…
6. De weg vind je door de weg kwijt te raken
13. Ook met kanker weet je het maar nooit
14. Hoe hebben en kwijtraken ons ongelukkig maken
15. Hoe tanden ons (on)gelukkig maken
16. Hoe borsten ons (on)gelukkig maken
17. Hoe borsten anderen (on)gelukkig maken
18. Hoe onze piemels ons (on)gelukkig maken
19. Hoe andermans piemels ons (on)gelukkig maken
20. Hoe kittelaars ons (on)gelukkig maken
21. Hoe haren ons (on)gelukkig maken
22. Hoe lichaam en geest ons (on)gelukkig maken
23. Hoe een neus ons (on)gelukkig maakt
24. Hoe opleiding, werk, familie, liefde en kinderen ons (on)gelukkig maken
26. Denkleut en denkleed – genieten van en lijden aan je gedachten
27. Illusie is een bron van leed, vreugde en wijsheid
28. Wat is ethiek? 25 voorschriften uit 5 wereldreligies en wat ze hebben opgeleverd
29. Hebben wij een vrije wil of een vrije weerwil?
30. De grote dood is een gulle gever
31. Uit de ban van je gedachten zonder ban op je gedachten
32. Waarom de dwaas naar later verlangt en de wijze naar vroeger
33. De dwijze heeft geen Waarheid en geen Waarheid heeft hem
34. Waarin zoek jij vergetelheid – het heden of de eeuwigheid?
35. Spreken is verdelen, neem alleen al deze zin
36. Wat hebben kinderen, volwassenen en bejaarden gemeen?
37. De mythe van de enkelvoudige wil
38. Van wie is jouw huis? De mythe van de eigen woning
39. Twee baasjes met een hondenbaan
40. Wie is de belangrijkste? Elf dwaze baasjes
41. Van wie is jouw lijf? De mythe van het eigen lichaam
42. Van reductionisme word je ook niet wijzer
43. Luisteren is nadenken over wat je zelf gaat zeggen
44. Alle mensen zijn altijd dieren en alle dieren zijn soms beesten
45. Van wie is jouw leven? De mythe van het eigen bestaan
46. Gecondoliteerd met je doodgeboren kindje
47. Gefelidoleerd met je vaste baan, hè
48. Vergaat de wereld of vergaat je wereldbeeld?
49. Het hardnekkige geloof in een goede wereld
50. Leven we allemaal in dezelfde wereld of leeft iedereen in zijn eigen wereldje?
51. Schijnzekerheden in een onzeker heden
52. Geluk is niet weten (wat geluk is)
53. Wie het gelijk zoekt moet afzien
54. Wat weegt zwaarder, een pond wijsheid of een pond geluk?
55. Het Universele Soevereiniteitsbeginsel, en waarom het niet werkt
56. Tussen goed en slecht vind je de deur naar niet-weten
57. Ethiek a la carte: 25 moraalfilosofieën voor fijnproevers
58. Het goede doen en het kwade laten, kan dat?
59. Sint Augustinus: Laat heb ik je liefgehad
60. Wat is liefde? 44 definities
62. Wieken zonder malen; geest-dodende tetralemma’s over de zin van het leven
63. Wat hebben alle moraalfilosofieën gemeen?
65. Eeuwige Wijsheid: de Philosophia Perennis
66. Eeuwige Ethiek: moreel universalisme
67. Het Eeuwig Unieke: particularisme
68. Eeuwig Niet-Doen: het taoïsme
69. De Eeuwige Twijfel van de Eeuwige Ethicus
71. Hetzelfde mes snijdt kelen en komkommers door
72. Kun je denken wat je wilt? De filosofiejunk
73. Kun je drinken wat je wilt? De kruidentheeïst
74. Kun je opstaan wanneer je wilt?
76. Kun je voelen wat je wilt?
77. Kun je geloven wat je wilt?
78. De vrije wil bestaat want ik ervaar hem – is dat waar?
79. Kun je zeggen wat je wilt?
80. Die wil van mij is al te vrij
82. Wie maak jij wat wijs, en wie jou?
83. Liefde is je haat onder ogen zien
84. Liefde is nooit meer samen eenzaam zijn
85. Alleen met jou kan ik alleen zijn
86. Is liefde een illusie? Het troebele bewustzijn van Anthony de Mello
87. Wat is absurder, het leven of het absurdisme?
88. Inflatie en deflatie van de zin van het leven
89. Wat is de zin van de zin van het leven?
90. Betekenisautomaten voor onverzadigbare zingevers
91. Er is maar één weg naar onverstoorbaarheid
92. De overeenkomst tussen bezorgdheid en zorgeloosheid
93. Waarom zou je ermee zitten dat je ergens mee zit?
94. Waarom niet goed ook goed is
95. Wijsheid is overal de keerzijden van zien
96. Sleutelen aan de vrije wil
97. Touwtrekken om de vrije wil
98. Heeft je droom-ik een vrije wil?
99. Waar in de mens zit de vrije wil?
100. De homunculus, de homunculuculus en de homunculuculuculus
101. Je bent je ziekte niet en je bent je gezondheid niet
102. Wat mis je als je dood bent?
103. De dokter gaf haar nog maar een week…
104. Wat dode meisjes allemaal wel niet denken
105. Beter tien meningen in de lucht…
106. Raad weten met radeloosheid
107. Wat er zo leuk is aan dwaasheid en wijsheid
108. Wat er zo leuk is aan hoogmoed en deemoed
109. Waarom het raadsel van het leven geen oplossing heeft
110. Waarom het raadsel van het ik geen oplossing heeft
111. Waarom het leven geen raadsel is
112. Overtuigingen herkennen en verkennen zonder ze te erkennen of ontkennen
113. Hoe meer meningen, hoe meer vreugd
114. In het hele universum ligt geen grassprietje verkeerd of goed
115. Gedachten zijn zo voorbij, deze ook
116. Afscheidslied: Hé ho, alles gaat voorbij
117. Verlos ons van onze verlossers
118. Schaamte is geen schande: blootgaan op het naaktstrand
119. Dekselse rust in het Pan-Demonium – drie verhaaltjes over stilte
120. Waarom ik zelfs mijn wantrouwen wantrouw
121. Grondeloos dakloos – in de wolk van onweten hangt alles in de lucht
122. Zie mij als een open raam
123. Woorden zijn waarden, noemen is nemen
124. Non-dualiteit is geen onderscheid weten te maken
125. Dwijsheid is een röntgenstraal
126. Wie is het stomst, die vragen stelt of die ze beantwoordt?
127. Heb jij meningen of hebben ze jou? Van mening naar meningisme naar meningitis
128. Misschien wel, maar misschien ook niet, zei Krumpie
129. Kijk je vrij
130. Memento mori: gedenk te sterven – vijf meditaties op je einde
131. Memento vivendi: gedenk te leven – vijf meditaties op je toekomst
132. Drie meditaties op onsterfelijkheid
133. Drie meditaties op de dood van je dierbaren
134. Vijf meditaties op dodelijke haat
135. Vier meditaties op de liefde
136. Willen is geen doen
137. Waarom de wil zichzelf niet onder controle krijgt
138. Dé manier om je niet van je wil bevrijden
139. Verdeeldheid is je natuurlijke staat
140. De wil wil steeds wat anders
141. De wil is wat je verscheurt
142. Kun je je innerlijke verdeeldheid overwinnen?
143. De trein komt altijd te laat, op tijd en te vroeg
144. Hoe de dood tevergeefs om het leven kwam
145. Waarom je nooit te vroeg, op tijd of te laat kunt sterven
146. Kun je voorkomen dat de dood je overvalt?
147. Tien redenen om een eind aan je leven te maken
148. Waarom je zus voor de trein is gesprongen
149. Waarom je vader een overdosis heeft genomen
150. Mijn vriend verhing zich op zijn zeventiende
151. Een verstand dat ergens voor staat
152. Verstand komt steeds te laat en gaat met de jaren
153. Pampers voor gorilla’s – gewetensnood van een tropenarts
155. Duidelijkheid is verdacht en goede raad goedkoop
156. Leven is doden en laten doden
157. Waarom mensen elkaar niet altijd groeten
158. Zelfkennis is weten hoe klein je bent
159. Hoe je tot niet-oordelen komt en ervoorbij gaat
160. Is het jouw schuld dat er oordelen in je opkomen?
161. Kun je je verzet overwinnen door je ertegen te verzetten?
162. Hoe onbemiddeld is de werkelijkheid? Zien wat je niet hebt
163. Hoe je aan je hokjes ontsnapt
164. Hoe je je gedachten leert beheersen
165. Kikker in je wil
168. Kun je kiezen of je in de vrije wil gelooft?
169. De gelijkenis van de veerboot in de Zhuang Zi
170. Waarom veerboten bruggen zijn en bruggen veerboten
171. Kun je ervoor kiezen om te leven alsof de vrije wil niet bestaat?
172. Vrije wil is wat je geen keus laat
173. Het verschil tussen de vrije wil en de moetwil
174. Hoe groot is het verschil tussen moetwil en moedwil?
175. Waar ik voor sta, en waar achter
176. Denken we of worden we gedacht?
177. Gemoedsrust is berusten in je onrust
178. Hoe moeten wij sterven? Waardigheid als waarde
179. Wat is waardig sterven? Waardenloosheid als waarde
180. Hoe moeten wij sterven? Indruk maken op de nabestaanden
181. Hoe je je begrafenis regelt zonder iets te regelen
182. Waarom iedereen al bij leven goeddeels dood is
183. Je hebt een vadersimulator in je hoofd, die je aanziet voor je vader
184. De ervaring leert dat het nut van ervaring schromelijk wordt overschat
185. Wat is de overeenkomst tussen ervaring en realiteit? Drie karikaturen
186. Waarom nostalgici en historici nooit klaarkomen
187. De essentie van het leven in één woord
188. Is het leven een mysterie?
189. Zijn wij niet-weten?
190. ‘Het is zoals het is’, en andere dooddoeners
191. Patriotten zijn raketten, maar daarom hoeven we ze nog niet af te schieten
192. Eer is iets dat niet bestaat en daarom steeds verdedigd moet worden
193. ‘Hokjesgeest’ is gewoon het volgende hokje
194. Het wijze hart en het dwaze hoofd van Jack Kornfield
195. De onbereikbare horizon van Byron Katie
196. Vrolijk en los
197. Vastzitten in het onderscheid tussen hoofd en hart
198.
199.
200.
201.
202.
203.
204.
205.
206.
207.
208.
209.
210.
