• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Hans van Dam » Wat is erger, het leven of de dood?

Wat is erger, het leven of de dood?

28 maart 2026 door Hans van Dam

‘Wat is erger, Hans, het leven of de dood?’

‘Denk jij soms dat ik al dood ben geweest of dat ik het nu ben?’

‘Wat als je niet weet wat erger is?’

‘Dan weet je niet of je blij moet zijn dat je leeft of beter dood kunt zijn.’

‘Dat weet je dan pas achteraf, wou je zeggen.’

‘Alleen als er een achteraf is, zou ik zeggen.’

‘Anders is er niemand om het te weten natuurlijk.’

‘En alleen als je je achteraf kunt herinneren hoe het was toen je nog leefde.’

‘Anders valt er niets te vergelijken natuurlijk.’

‘En alleen als je kunt verifiëren dat je herinnering een herinnering is.’

‘In plaats van een droom of een waan of zo.’

‘En alleen als die herinnering betrouwbaar is.’

‘Want het geheugen is feilbaar.’

‘En alleen als je zeker weet dat je dan dood bent en eerder leefde.’

‘Want hoe kun je nu dood zijn en toch nog denken en voelen.’

‘Dan moet er wel iets doodgegaan zijn en iets anders niet.’

‘De geest, de ziel, atman, bewustzijn, god, het al, essentie of zoiets.’

‘Aangenomen dat er zoiets is.’

‘Dus jij bent niet blij dat je leeft en je wou niet dat je dood was?’

‘Soms wel, soms niet, soms beide, soms geen van beide.’

‘Ja, dat kan ook nog.’

‘Maar alleen als ik erbij stilsta.’

‘En anders?’

‘Anders niets.’

Januskop met links een bevleesd gezicht en rechts een doodshoofd.
Wat is erger, het leven of de dood?

Lezer, ben jij weleens blij dat je er bent? Wou je weleens dat je er niet meer was? Heb je die gevoelens weleens tegelijkertijd? Dacht je er vroeger anders over dan nu? Denk je dat iedereen er zo over denkt als jij? Hoe denk je erover als je er niet over denkt?

Index | vorige | volgende

Omslag van de Agnosereeks, een serie boeken over niet-weten.Deze tekst maakt deel uit van de serie Levenskunst voor nitwits, deel 7 van de Agnosereeks. Woord: Hans van Dam. Beeld: Lucienne van Dam. Alle teksten van deze serie in het Boeddhistisch Dagblad. Alle series van Hans in het Boeddhistisch Dagblad. Levenskunst voor nitwits op NietWeten.nl.

Categorie: Hans van Dam Tags: de dood, doodgaan, Hans van Dam, levenskunst, Levenskunst voor nitwits, niet-weten, sterven

Lees ook:

  1. Een rare reden om naar de dood te verlangen
  2. Een rare reden om de dood te vrezen
  3. Je bent niet bang voor de dood maar voor je voorstelling ervan
  4. Waarom iedereen al bij leven goeddeels dood is

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Hans van Dam

Hans van Dam is de auteur van de Agnosereeks, een serie van 13 boeken over niet-weten. Lees ze gratis op NietWeten.nl of in het BD. Paperbacks. Contact. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 18 april 2026
    Workshop meditatie - Omgaan met tegenslag en pijn
  • 24 april 2026
    Phowa retreat
  • 1 mei 2026
    ACTIVITEITEN Stichting Bodhisattva
  • 9 mei 2026
    Workshop Kum Nye - De kracht van stilte
  • 14 mei 2026
    Retraite begeleid door Zen-monnik Maarten Olthof
  • 14 mei 2026
    Elke Dag een Stap(je)
  • 16 mei 2026
    Seminar Tenzin Wangyal Rinpoche
  • 21 mei 2026
    Zen Spirit Leesgroep 2026 22 januari t/m 17 december 2026 online
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    De Poortloze Poort voor nitwits: koan 1

    Hans van Dam - 12 april 2026

    De hond zonder boeddhanatuur.

    BUN-voorzitter Michael Ritman: ‘de waarheid van de dharma kan niet aangetast worden door wangedrag van een leraar’

    Nicole Mulders - 14 november 2025

    Eind november 2025 neemt Michael Ritman afscheid als voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). In maart 2020 interviewde Nicole Mulders hem voor het Boeddhistisch Dagblad. De boeddhistische wereld verkeerde geruime tijd voor dat interview in zwaar weer door seksueel- en machtsmisbruik door boeddhistische leraren. Het aantal leden van de BUN is van 37 naar ruim 50 gegroeid, onder meer door de aansluiting van Aziatische boeddhistische tempels waar Ritman het contact mee aanging.

    Ardan, van zenleraar tot brugwachter – ‘Je opent de brug en je sluit ‘m weer. Bijna zen.’

    Ardan - 9 augustus 2025

    'Ik wil mezelf niet opzadelen met titels. En bovendien zei me de titel 'zenleraar' niet zoveel. Was ik nu anders geworden? Kon ik nu beter mensen begeleiden dan daarvoor? Het klopte voor mij niet. Datgene wat mij het meest gebracht had, namelijk die vrije vrouw/man zonder titel liep nu met een titel rond. En dat beviel me niks.'

    ‘Het leven zelf is zazen’

    Wim Schrever - 28 april 2025

    De grote tragedie hier in het Westen is dat we onze eigen spirituele traditie zo snel hebben opgegeven en met het badwater -de religie- ook het kind -de spiritualiteit- hebben weggegooid. Terwijl een mens fundamenteel nood heeft aan spiritualiteit, aan zingeving.

    Geschiedenis als wapen deel 1

    Kees Moerbeek - 20 april 2025

    President Vladimir Poetin zei in 2014: ‘Onze collectieve herinnering bepaalt onze cultuur, onze geschiedenis en onze tegenwoordige tijd. En onze toekomst zal worden gevormd aan de hand van onze historische ervaring.’ Hij is het zelf die actief deze herinnering en ervaringen vorm geeft en propageert. Ivo van de Wijdeven schrijft dat in de Sovjettijd er nog werd gegrapt dat het land een zekere toekomst had, maar een onvoorspelbaar verleden. Onder Poetin is Ruslands geschiedenis als in beton gegoten. Er is maar één historische waarheid en deze is verankerd in de grondwet en de Nationale Veiligheidsstrategie.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Foodwatch – Zout minderen, Nutri-Score verplichten, bulkaanbiedingen aan banden
    • Bodai – Het boze herderinnetje
    • Help, mijn ouders zijn dement! 1. Dolende zielen
    • Het jaar 2026 – dag 105 – heilig BD
    • Taigu – De uitdragers

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.