• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Hans van Dam » Is de dood een realiteit of een concept?

Is de dood een realiteit of een concept?

17 september 2017 door Hans van Dam

Alice in Verhalenland

Beste Hans,

Is de dood voor jou een realiteit of een concept?

Beste Alice,

De dood is voor mij een concept.
Realiteit is voor mij ook een concept.
Jou is voor mij ook een concept.
Concept is voor mij ook een concept.

Concepten zijn ook realiteit.
Maar wat is realiteit?
Realiteit is een illusie, zeggen ze.
Of is dat ook maar een illusie?
Of is illusie ook maar een concept?

Alice: Ik bedoel, zal jij naar jouw mening gewoon sterven? Denk jij dat je geboren bent? Wie denk jij dat je bent?

Hans: Dat ik zal sterven is een gedachte.
Dat ik onsterfelijk ben is ook een gedachte.
Dat ik sterfelijk noch onsterfelijk ben ook.
Dat ik voorbij sterfelijkheid en onsterfelijkheid ben ook.

Dat ik geboren ben is een gedachte.
Dat ik ongeboren ben is ook een gedachte.
Dat ik geboren én ongeboren ben ook.
Dat ik voorbij geboren en ongeboren ben ook.

Dat ik iemand ben is een gedachte.
Dat ik niemand ben is ook een gedachte.
Dat het allemaal maar gedachten zijn ook.
Dat het een gedachte is dat het allemaal maar gedachten zijn ook.

Alice: Volgens mij is ons stoffelijke omhulsel vergankelijk, maar datgene wat het belichaamt niet.

Hans: Dat ik een stoffelijk omhulsel heb is een idee.
Dat het iets belichaamt is ook een idee.
Misschien wordt het zelf wel ergens door omhuld of belichaamd, al was het maar door een idee.
Wie of wat wordt er volgens jou door mijn stoffelijk omhulsel belichaamd?

Mijn ziel?
Mijn diepste wezen?
Mijn hoogste zelf?
Mijn ware aard?
Mijn oorspronkelijke gezicht?
Mijn boeddhaveld?
Niet-ik?
Bewustzijn?
Leegte?
Het Ene?
God?

Bestaan die eigenlijk wel?
Of zijn het ook maar ideeën?
Of is dat ook maar een idee?
Of is idealiteit ook een vorm van bestaan?
Of is bestaan ook een vorm van idealiteit?

Ik heb eigenlijk geen idee.
Of moet ik zeggen dat ik alleen maar ideeën heb?
Of moet ik zeggen dat ideeën mij hebben?
Of moet ik zeggen dat ze alleen maar langskomen, en zo ja, waarlangs precies?

Langs de kenner van het gekende zeker weer.
Of is de kenner van het gekende ook weer zo’n idee?
Ja vast, van de kenner van de kenner van het gekende.
En die dan?

Nee, ik kom er niet uit.
Wat een nachtmerrie.
Misschien kan jij me uit mijn droom helpen.
Of is dat ook weer zo’n idee?

Alice: Volgens mij is het allemaal heel simpel. Je omhulsel is sterfelijk maar jij bent in wezen doodloos en ongeboren.

Hans: Miauw.

Alice: Hoe bedoel je?

Hans: Maak dat de kat maar wijs.

Alice: De Cheshire Cat? ;-)

Hans: Als we maar in Wonderland blijven.

De Cheshire Cat is een kat met een ondeugende glimlach in ‘Alice’s Adventures in Wonderland’ van Lewis Carroll.

 

Deze tekst maakt deel uit van Zondagskindjes, een serie teksten over niet-weten die geen deel uitmaken van een serie. Illustraties: Lucienne van Dam.

 

 

Categorie: Hans van Dam Tags: brieven advaita, brieven zen, de dood, de mind, illusie, Maya, niet-weten, vergankelijkheid

Lees ook:

  1. Leef de dood! De Hartmantra
  2. 19. Hoelang duurt het heden?
  3. Draaien als een derwisj, 12
  4. 88 – Ontwaken uit je dromen van ontwaken

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Hans van Dam

Hans van Dam is de auteur van de Agnosereeks, een serie van 13 boeken over niet-weten. Lees ze gratis op NietWeten.nl of in het BD of als paperback tegen kostprijs. Contact. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 22 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 23 mei 2026
    Abhidhamma niveau 1, deel 2
  • 23 mei 2026
    Workshop meditatie - Meditatie in actie
  • 28 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 29 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 30 mei 2026
    Workshop Kum Nye - Ons ware zelf belichamen
  • 1 juni 2026
    ACTIVITEITEN Stichting Bodhisattva
  • 4 juni 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (29)

    gastauteur - 17 mei 2026

    Arjan Mulder: 'Het boeddhisme is voor mij een persoonlijke tocht. Ik weet dat dit niet wordt aangeraden, maar ik kan niet zo veel met bijeenkomsten. De meditatie-ochtenden en weekend-retraites die ik heb bezocht, leverden mij vooral 'ongeloof op – over starre interpretaties en rituelen, met weinig ruimte voor gesprek.'

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 6 – Hoe Boeddha met een bloem een opvolger koos

    Hans van Dam - 17 mei 2026

    Dit is een bloem, verklaarde Boeddha, mooi hè?

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    BUN-voorzitter Michael Ritman: ‘de waarheid van de dharma kan niet aangetast worden door wangedrag van een leraar’

    Nicole Mulders - 14 november 2025

    Eind november 2025 neemt Michael Ritman afscheid als voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). In maart 2020 interviewde Nicole Mulders hem voor het Boeddhistisch Dagblad. De boeddhistische wereld verkeerde geruime tijd voor dat interview in zwaar weer door seksueel- en machtsmisbruik door boeddhistische leraren. Het aantal leden van de BUN is van 37 naar ruim 50 gegroeid, onder meer door de aansluiting van Aziatische boeddhistische tempels waar Ritman het contact mee aanging.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Echte wakkerheid is gratis – cafeïne-ontwenning als zelfstudie
    • Pinksteren verbindt werelden
    • Boeken – Alles wat je over je darmen zou moeten weten
    • Boeddhistische doeners en denkers – de serie (34)
    • Een dader heeft altijd een keuze – is dat waar?

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.