• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Columns » Het geweten uitschakelen: een praktische handleiding

Het geweten uitschakelen: een praktische handleiding

11 juni 2026 door Edel Maex Reageer

Het wordt hoe langer hoe duidelijker: ons geweten is een hinderpaal. Zelfs een minister zei het op televisie: ‘We laten ons niet langer leiden door een moreel kompas maar door de realiteit’. Het ‘moreel kompas’ is een nieuwe term voor het wat ouderwetse ‘geweten’. Vroeger zouden we gezegd hebben dat iemand het hart op de juiste plek had, maar dat is ondertussen al helemaal achterhaald.

Uiteraard zijn er psychopaten die niet gehinderd worden door een geweten, maar die zijn niet zo talrijk. En daarbij, je kunt een psychopaat onmogelijk laten werken voor iets anders dan zijn eigenbelang. Daar komen we dus ook niet verder mee.

Mensen zijn van nature behept met een geweten. Hoe dat hinderlijke geweten uitschakelen?

1 Geef iemand bij de minste uiting van een geweten, het gevoel belachelijk te zijn. Noem hem een gutmensch of een deugdpronker. Verwijt hem dat hij denkt dat hij beter is dan een ander. Overstelp hem met bagger op het internet. Maak in ieder geval duidelijk dat handelen vanuit een geweten not done is.

2 Creëer een vijandbeeld. Maak mensen duidelijk dat ze benadeeld zijn. Geef ze het gevoel dat ze gediscrimineerd worden, of omgekeerd dat ze door een omvolking buitenspel gezet worden. Geef mannen het gevoel dat ze niet mannelijk genoeg zijn. Geef vrouwen het gevoel dat ze ondergeschikt zijn. Houd daarbij, zonder dat het opvalt, het onderliggende onrecht mee in stand.

3 Prijs hen als ze iets gedaan hebben wat normalerwijze tegen hun geweten zou ingaan. Maar prijs ze niet te veel. Laat ze weten dat wat ze gepresteerd hebben maar een kleine stap is. Zorg er vooral voor dat ze ontevreden blijven.

Wat als je je eigen hinderlijke geweten wil uitschakelen?

1 Omring je met mensen die bedreven zijn in de net aangehaalde drie stappen. Hier komen psychopaten overigens wel goed van pas. Bewonder ze, gehoorzaam ze. Tenslotte weten zij het beter dan jij, met je stomme geweten. En een bevel is tenslotte een bevel.

2 Zoek een doel. Niets is krachtiger om je geweten te overstemmen dan een doel. Dan pas merk je hoe hinderlijk een geweten is en hoe bevrijdend het is als je een reden hebt om het aan de kant te zetten.

3 Verwijder alle spiegels uit je huis.

Succes!

Categorie: Columns, Edel Maex Tags: geweten, geweten uitschakelen, psychopaten, spiegels, vijandbeeld, vrouwen

Lees ook:

  1. Louise Michel (1833-1905) – Strijdster van de Commune van Parijs
  2. Dick – Onvergelijkelijke bron van inzicht
  3. Waarom we veel kunnen leren van koans in dit #metoo tijdperk
  4. Gesprekjes: Stel je voor

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Lees Interacties

Geef een reactie Reactie annuleren

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Primaire Sidebar

Door:

Edel Maex

is psychiater, zenleraar en auteur. Leven in de maalstroom 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 13 juni 2026
    Lezing Een kostbaar mensenleven door Amnyi Trulchung Rinpoche
  • 13 juni 2026
    Verkenning van perceptie (Saññā)
  • 14 juni 2026
    Big Mind Workshop
  • 18 juni 2026
    Het gezicht van de Ander
  • 18 juni 2026
    Zen Spirit Leesgroep 2026 22 januari t/m 17 december 2026 online
  • 19 juni 2026
    Studieweekend: Eight Verses for Training the Mind
  • 20 juni 2026
    Nāma-Rūpa en het eerste Vipassana-inzicht
  • 23 juni 2026
    Stadsretraite Amsterdam: Thuis, wat is er loos?
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 9 – De boeddha die vergeefs mediteerde

    Hans van Dam - 7 juni 2026

    De weg kwijt op zoek naar de hoogste waarheid.

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (29)

    gastauteur - 17 mei 2026

    Arjan Mulder: 'Het boeddhisme is voor mij een persoonlijke tocht. Ik weet dat dit niet wordt aangeraden, maar ik kan niet zo veel met bijeenkomsten. De meditatie-ochtenden en weekend-retraites die ik heb bezocht, leverden mij vooral 'ongeloof op – over starre interpretaties en rituelen, met weinig ruimte voor gesprek.'

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    BUN-voorzitter Michael Ritman: ‘de waarheid van de dharma kan niet aangetast worden door wangedrag van een leraar’

    Nicole Mulders - 14 november 2025

    Eind november 2025 neemt Michael Ritman afscheid als voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). In maart 2020 interviewde Nicole Mulders hem voor het Boeddhistisch Dagblad. De boeddhistische wereld verkeerde geruime tijd voor dat interview in zwaar weer door seksueel- en machtsmisbruik door boeddhistische leraren. Het aantal leden van de BUN is van 37 naar ruim 50 gegroeid, onder meer door de aansluiting van Aziatische boeddhistische tempels waar Ritman het contact mee aanging.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Het geweten uitschakelen: een praktische handleiding
    • Het verhaal van een sterke Tibetaanse vrouw
    • Boeddhistische doeners en denkers – de serie (55)
    • Onbegrip als oervorm van begrijpen
    • Hoe bewust is mijn ethisch handelen?

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.