Een Hongaarse website blijkt een schatkamer vol met digitaal beschikbare boeken en artikelen over zenboeddhisme.
“Een zendoolhof waarin het aangenaam is te verdwalen,” zo beschrijft een Berlijnse sangha de website van de Hongaarse zenboeddhist Gabor Terebess (1944). Terebess is schrijver, heeft een drukkerij-uitgeverij, importeert oriëntaalse artikelen en verkoopt deze in zijn twee winkels in Boedapest. Daarnaast is hij eigenaar van een vakantiepark elders in Hongarije.
Mijn kennis van het Hongaars is nul en ik moet het doen met een kreupele vertaling die Google van zijn pagina op Wikipedia aanbiedt. Hieruit maak ik op dat Terebess als twintiger uitweek voor het communistische regime in zijn land en rondzwierf door Europa, de Verenigde Staten en Japan. Hij werkte onder meer als drukker en bibliothecaris.
Ergens onderweg werd hij zenmonnik. In de loop der jaren bouwde hij een schat aan informatie op die hij ontsluit via zijn website terebess.hu. Op zoek naar artikelen over Dogen stuitte ik een paar weken geleden bij toeval op deze site. Ik trof er pdf-bestanden aan van de Shobogenzo in vier delen, vertaald door Gudo Wafu Nishijima en Chodo Cross.
Auteursrecht
Voor die deeltjes heb ik bij De Wijze Kater in Utrecht, mijn favoriete boeddhistische boekhandel, de nodige euro’s moeten neertellen. Maar met het auteursrecht wordt het in boeddhistische kring niet altijd nauw genomen. Want wie is tegen de achtergrond van anatman nu eigenlijk precies de auteur van een boek of artikel? Is het niet de dharma zelf die zich hier in een vorm van oneindige leegte manifesteert?
Inmiddels heb ik tijd gehad om de website van Terebess aan een nader onderzoek te onderwerpen. Daarbij heb ik me geconcentreerd op het gedeelte over zen, terebess.hu/zen. Op het internet kun je op vele plaatsen een boek of artikel over boeddhisme downloaden, maar Terebess spant de kroon.
Masao Abe
Met een speciaal programmaatje kun je websites geheel of gedeeltelijk downloaden. Toen ik hiermee alleen het zendeel van de website van Terebess omkeerde, kwamen er al meer dan 225 boeken en artikelen uitvallen, ter grootte van bij elkaar zo’n anderhalve gigabyte. Het is een complete zenbibliotheek met boeken van Masao Abe over Dogen en de Japanse Kyoto-school, het werk van Hakuin, The Three Pillars of Zen door Philip Kapleau, tal van sutrateksten, de geschiedenis van het zenboeddhisme door Heinrich Dumoulin, diverse titels van D.T. Suzuki, een dozijn boeken van Thich Nhat Hanh en veel, heel veel wetenschappelijke studies over ch’an in China en zen in Japan.
Verreweg het meeste van de boeken en artikelen is in het Engels en in pdf-formaat. De website bevat bovendien veel pagina’s met informatie en foto’s over zenbeoefenaars van alle tijden. Het is, doordat Hongaars de hoofdtaal is, als een grote pan dharmagoulash waarin je even goed moet roeren om er de smakelijkste hapjes uit op te diepen. Engels is in kleine lettertjes de neventaal, maar niet iedere pagina is vertaald. Daardoor is het soms een beetje puzzelen. Maar wie zijn online collectie over zenboeddhisme wil aanvullen, is hier aan het juiste adres. Een absolute aanrader.
