• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Boeddhisme » Geen dood, geen vrees (46) – Als later vroeger komt

Geen dood, geen vrees (46) – Als later vroeger komt

17 september 2025 door Jan Veenendaal

In een serie columns schrijft Jan Veenendaal aan de hand van boeken van Thich Nhat Hanh over zijn ongeneeslijke ziekte en de bijzondere, spirituele reis die hij hierdoor maakt. Jan is lid van de ‘Orde van Interzijn’. Zijn dharmanaam is: ‘True ripening gratitude’.
Jan was een mensenmens op wie je kon rekenen. Hij bezocht onder meer gedetineerden in gevangenissen en tbs-inrichtingen. Jan overleed op 27 november 2023. We herhalen zijn serie. Deze aflevering werd eerder, op 22 oktober 2022 in het BD geplaatst.

Als later vroeger komt …
moet je nu leven

Deze tekst, die ik las op een grafsteen tijdens een van de wandelingen op de begraafplaats vlakbij mijn huis, ontroerde me. Met tranen in mijn ogen liep ik verder.

Nu leven, in het hier en nu zijn, dit moment is waar het om gaat. In alles. Dat is wat Thich Nhat Hanh (Thay) me heeft geleerd. Het leven in aandacht, bewustzijn van wat je denkt, zegt en doet. Bewust zijn van iedere stap die je zet, van iedere hap die je neemt.

Voor mij is dit bewust zijn zo belangrijk. En dat wordt zo bevestigd door zo’n zinnetje op een grafsteen, ‘Als later vroeger komt … moet je nu leven.’

Volgens mijn artsen is bij mij later al vroeger aan het komen. De medicatie die ik krijg stopt de groei van de uitzaaiingen tijdelijk; hoe lang is niet bekend. En daar hebben mijn partner en ik het mee te doen.

De tweede zin van de tekst hield me ook bezig: ‘moet je nu leven.’ Nu leven is op dit moment weer op krachten komen van de forse klap die mijn toch al lage energie door corona heeft gekregen en dat gaat stapje voor stapje.

Nu leven is voor mij ook bezig zijn met sociaal geëngageerd boeddhisme. Dat doe ik in de vorm van vrijwilligerswerk als bezoeker van mannen die in detentie zitten, hebben gezeten of opgenomen zijn in een tbs-kliniek. Regelmatig wordt me de vraag gesteld of ik die laatste maanden of jaren, of hoe lang het nog gaat duren niets leukers te doen heb, of ik niet op reis wil of dat ik andere zaken op mijn lijstje heb staan.

De mannen die ik ontmoet zijn stuk voor stuk bijzonder en hebben allemaal hun eigen verhaal hoe ze tot hun daad (daden) zijn gekomen. Er is erg veel lijden, lijden omdat ze van de wereld zijn afgesloten. Voor sommigen waarschijnlijk zelfs voor de rest van hun leven. Lijden om wat ze anderen hebben aangedaan; in veel gevallen was dat absoluut niet hun bedoeling. Er kunnen veel redenen zijn waardoor je in een dermate staat van zijn komt dat je iemand doodt, of zelfs meerdere mensen.

Als vroeger later komt … moet je nu leven. Nu in het hier en nu. Leven betrokken op anderen, geen afgescheiden ik. De eerste regels van het gedicht dat vorige week op deze plek stond: Dit lichaam is niet ik, ik ben niet dit lichaam. We zijn of hebben geen afgescheiden zelf. Die ander ben ik, ik ben die ander. De oorzaken en omstandigheden waren er kennelijk naar dat deze mannen is overkomen wat ze is overkomen. Dat ze tot daden zijn gekomen die ze veelal niet gewild hebben.

Aan het ‘werk’ zijn met deze mensen, voor deze is voor mij dé manier om nu te leven. Zij zijn blij met mij en ik ben blij met hen.

Ieder moment dat ik na een bezoek aan de gevangenis buiten sta ben ik zo dankbaar, dankbaar dat ik in vrijheid kan leven. Dankbaar dat ik er voor hen kan zijn en dankbaar dat ik leef en me daar bewust van ben.

Al komt later helaas vroeger dan ik zou willen.

Op zondag 30 oktober a.s. wordt in Naarden een openbare verdiepingsdag gehouden waarin de lezing van Jan over sociaal geëngageerd boeddhisme over zijn vrijwilligerswerk met gedetineerden en het omgaan met zijn ziekte centraal staan.

Zie: https://www.aandacht.net/activiteiten/liaprogramma/verdiepingsdag-watikleerdevanthay-2

Categorie: Boeddhisme, Columns, Geluk, Gezondheid, Jan Veenendaal Tags: 46, bezoek, detentie, geen dood geen vrees, gevangenis, Thich Nhat Hanh, vrijheid, vroeger en later

Lees ook:

  1. Geen dood geen vrees (53) – Diep kijken vereist moed
  2. Geen dood geen vrees (59) – Uitslag scans zijn erg slecht
  3. Geen dood, geen vrees (66) – Het gaat hard
  4. Geen dood geen vrees (71) – 21 december 2023

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Jan Veenendaal

Jan Veenendaal (1951) is lid van de Leven in Aandacht sangha in de traditie van Thich Nhat Hanh waarbinnen hij lid is van de internationale Orde van Interzijn’. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 6 juli 2026
    Zomer Avond Zen in Arnhem 6 juli -31 augustus
  • 24 juli 2026
    10 daagse Chöd retreat
  • 31 juli 2026
    Dhyana & Insight – Reevaluating Dhyana
  • 9 augustus 2026
    Chanting for World Peace
  • 12 augustus 2026
    Wandering the Way of Perfect Wisdom
  • 17 augustus 2026
    Boeddha- vakantieweek met Tara, de vrouwelijke Boeddha van wijsheid
  • 20 augustus 2026
    Zen Spirit Leesgroep 2026 22 januari t/m 17 december 2026 online
  • 21 augustus 2026
    Sacred Art en Kum Nye retraite
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 17 – De staatsleraar die drie keer zijn bediende riep

    Hans van Dam - 2 augustus 2026

    Pas toen Wu hartverscheurend begon te janken ging de bediende eens kijken. De staatsleraar lag op z’n zij met zijn vuisten tegen zijn borst geklemd, zijn hoofd achterover, zijn gezicht paarsblauw en zijn mond en ogen wijd opengesperd.

    Ksaf – De kunst van het geluk 1

    Ksaf Vandeputte - 22 juli 2026

    Nieuw, positief gedrag inoefenen vraagt om volgehouden overtuiging. Om te beletten dat onze  overtuiging slinkt, kunnen we een gevoel van hoogdringendheid opwekken, als besef van onze eindigheid. De uitdaging wordt dan dat we elk moment benutten om te doen wat goed is voor onszelf en voor anderen.

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (29)

    gastauteur - 17 mei 2026

    Arjan Mulder: 'Het boeddhisme is voor mij een persoonlijke tocht. Ik weet dat dit niet wordt aangeraden, maar ik kan niet zo veel met bijeenkomsten. De meditatie-ochtenden en weekend-retraites die ik heb bezocht, leverden mij vooral 'ongeloof op – over starre interpretaties en rituelen, met weinig ruimte voor gesprek.'

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Geen dood, geen vrees (26) – Het is toch nog snel gegaan
    • Waarvoor zou het leven zin moeten hebben?
    • Tibet Film Days 2026 in september met bijzondere documentaire over de Dalai Lama
    • De Yijing (易經), het Boek der Veranderingen
    • Als AI ons voorbijgroeit

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.