We zijn gewend om bij Azië te denken aan yoga, meditatie, mindfulness en andere processen die gericht zijn op het innerlijk. Maar daarmee doen we de vele uiterlijke kenmerken van de Aziatische beschavingen tekort. Dat betoogde hoogleraar Aziatische Religies aan de Radboud Universiteit Paul van der Velde. Hij sprak vrijdag 13 juli ter gelegenheid van de 4Daagsefeesten op activiteitenkade De Kaaij aan de Waal bij Nijmegen.
Van der Velde wijdt de eenzijdige gerichtheid op de menselijke binnenwereld aan de invloed van de theosofie op de spiritualiteit van het Westen. Grote namen uit die tijd zijn die van Helena Blavatski en Henry Olcott. Die zagen volgens Van der Velde de wereld als een zwakke reflectie van iets dat diep verborgen zit in de mens of te vinden is in afgelegen gebieden zoals Tibet en het immer onontdekte Atlantis.
Het is Van der Velde tijdens zijn vele Aziëreizen opgevallen dat juist de buitenkant er erg belangrijk wordt gevonden. Tempels zijn bijvoorbeeld een uitbundig feest van kleuren, geluiden, beweging en drukte. Veel tempels zijn rijk versierd met goud en glitter. Voor de Aziaat bevestigt dat de kracht die van de tempel uit gaat. Hij stelt: “Wij denken al gauw: daar gaat het niet om. Maar is dat geen koloniaal denken van westerse wipneuzen? Voor deze mensen werkt het nu eenmaal zo. We moeten heel erg uitkijken met het duiden”.
Je moet je ogen in Azië goed de kost geven, weet Van der Velde. Veel westerlingen denken dat een vrouw getrouwd is als ze een tilaka, de rode stip, op haar voorhoofd heeft. Maar om de status van de vrouw goed te kunnen beoordelen moet volgens hem ook naar de kralenketting, de armbanden en zelfs de kleur in de haarscheiding gekeken worden. Ook de taal verdient visuele aandacht. Dat is in Azië niet alleen een kwestie van klank voortbrengen, maar ook allerlei ondersteunende bewegingen met hoofd, handen en lichaam maken.
Aziaten kijken soms met verbazing naar de westerse gebruiken, weet Van der Velde. In sommige Aziatische landen staan er bloemen aan weerszijden van de deur om goede krachten te stimuleren. “En waarmee verwelkomen wij onze gasten? We hebben de vuilniszakken voor de deur staan”. Paul van der Velde werkt momenteel aan een boek over de buitenkant van Azië. Hij verwacht dat het in het najaar van 2019 verschijnt.
