• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Columns » Seneca: het beste middel tegen woede is uitstel

Seneca: het beste middel tegen woede is uitstel

31 maart 2022 door gastauteur

De Romeinse stoïcijn Seneca schreef hele verhandelingen over ‘de woede’. Een aantal uitspraken daarin komen op hetzelfde neer. Zoals wat je te doen staat bij woede. Of wat je juist moet laten.

Zo meent hij ‘Het beste middel tegen woede is uitstel.’ De context? Vergeet die context maar even en richt je op deze uitspraak. Bij woede handel je al, het is een emotie die weinig met stilzitten te doen heeft. Zou er niet heel veel gewonnen zijn als elke opkomende woede direct zou leiden tot stilzitten, niets doen, en vervolgens erover nadenken? De primaire reactie niet volgen?

Voorbeelden volop. Oorlog is woede. Er zou geen oorlog zijn als eerst werd nagedacht wie er getroffen wordt in de strijd. Dat is de agressor zelf zeker ook. Met andere uiterste middelen die de woede oproept is het precies hetzelfde.

Woede bouwt niet maar breekt. Stel uit en laat je verstand werken. Dat is het beste middel.

Behalve de bejegening van andere mensen en volkeren geldt dit ook voor de natuur. Wat Seneca zegt: niet te snel handelen, maar wat meer uitstellen, waar dat goed kan. Zijn oorlogen en vernietiging onvermijdelijk? Beslist niet. Stel het uit, begin er niet aan. Denk na.

Stilzitten kan onvermoede mogelijkheden zichtbaar maken. Zoals de vrede.

Bron: Lucius Annaeus Seneca, Dialogen, Inleiding, vertaling en aantekeningen door Tjitte H Janssen, Uitgeverij Boom, Amsterdam 2006, p. 134.
Jasper Schaaf (1950) studeerde filosofie aan de RUG en studeerde in 1978 af op De invloed van Joseph Dietzgen op de Nederlandse arbeidersbeweging. Schaaf was actief in Vietnamacties, vredesbeweging, studentenbeweging, buurtwerk, linkse politieke  partijen en vakbeweging. Bestuurlijke functies in de vakbeweging, onderwijs en welzijnswerk. En een groot liefhebber van de natuur.

Categorie: Columns, Geluk, Krijgsmacht, Mensenrechten, Zorg Tags: oorlog is woede

Lees ook:

  1. Het jaar 2022 – dag 61 – misdrijf
  2. Het jaar 2022 – dag 67 – vreugdeschrik
  3. Olympische Winterspelen in China – machtig propagandamiddel CCP
  4. Oorlog

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Lees Interacties

Reacties

  1. bart zegt

    1 april 2022 om 08:03

    Wat nog erger dan woede is , is onderdrukte woede.

    • nieke zegt

      1 april 2022 om 10:04

      woede onderdrukken hoeft niet.
      De woede voelen lijkt me noodzakelijk.
      Reageren is een optie.

    • Ruud van Bokhoven zegt

      1 april 2022 om 13:54

      Onderdruk geen woede, maar praat er over, wat is het probleem, lucht je hart, daarna hoef je niet meer te onderdrukken want er is niets meer te onderdrukken en je voelt je nog beter dan daarvoor., een win win situatie.

Primaire Sidebar

Door:

gastauteur

diverse schrijvers 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 23 juni 2026
    Stadsretraite Amsterdam: Thuis, wat is er loos?
  • 27 juni 2026
    Sati: mindfulness als bescherming
  • 27 juni 2026
    Medicijnboeddha ceremonie
  • 27 juni 2026
    Verstillen, Verdiepen, Vernieuwen
  • 30 juni 2026
    Volle Maan mantra chant
  • 2 juli 2026
    Young Zeneration
  • 4 juli 2026
    De rol van medevreugde (Muditā)
  • 6 juli 2026
    Zomer Avond Zen in Arnhem 6 juli -31 augustus
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 11 – De monnik die twee keer zijn vuist opstak

    Hans van Dam - 21 juni 2026

    Stille wateren, stinkende gronden.

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (29)

    gastauteur - 17 mei 2026

    Arjan Mulder: 'Het boeddhisme is voor mij een persoonlijke tocht. Ik weet dat dit niet wordt aangeraden, maar ik kan niet zo veel met bijeenkomsten. De meditatie-ochtenden en weekend-retraites die ik heb bezocht, leverden mij vooral 'ongeloof op – over starre interpretaties en rituelen, met weinig ruimte voor gesprek.'

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    BUN-voorzitter Michael Ritman: ‘de waarheid van de dharma kan niet aangetast worden door wangedrag van een leraar’

    Nicole Mulders - 14 november 2025

    Eind november 2025 neemt Michael Ritman afscheid als voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). In maart 2020 interviewde Nicole Mulders hem voor het Boeddhistisch Dagblad. De boeddhistische wereld verkeerde geruime tijd voor dat interview in zwaar weer door seksueel- en machtsmisbruik door boeddhistische leraren. Het aantal leden van de BUN is van 37 naar ruim 50 gegroeid, onder meer door de aansluiting van Aziatische boeddhistische tempels waar Ritman het contact mee aanging.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Ksaf – Vertrouwen en overgave
    • Vrijdag Zindag – De oorsprong en voorsprong van radicaal rechts
    • China zet de sinificatie van het boeddhisme voort via zijn vijfjarenplan
    • Foodwatch: ‘Maak Nutri-Score verplicht in heel Europa’
    • Cyberloka boekbespreking (deel 2)

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.