De essentie van De Staat, zoals ik hem voor het gemak maar even noem, is niet dat er iets aantoonbaars, grijpbaars, meetbaars, onderscheidbaars, leesbaars of zelfs maar aanwijsbaars is, hoe hard er ook geschud wordt.
Columns
Het jaar 2026 – dag 56 – haarlemmerolie
Het boeddhisme is niet voor een gat te vangen.
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
Guy – dhammazaadjes – Observeer zonder hoofd boven je hoofd
Dhamma is spontaan. Het is de natuurwet. De eeuwige wet. Dhammo sanantano. Dhamma staat voor ruimte. Dhamma is duidelijk. Eenvoudig. Zonder poespas. Zonder begoocheling. Zonder eigendunk. Zonder geveinsde vastigheid.
Peter – miluka
Het raam van mijn woonkamer gunt me uitzicht op de helblauwe zomerlucht. Het is mijn panorama en mijn vakantiegevoel. Ik ben al 13 jaar niet meer op reis geweest, maar ik mis niets.
Henk – katerlijden
‘Als een braaf dzogchenbeoefenaar probeerde ik mijn ernstig verstoorde staat van zijn zichzelf te laten bevrijden en niet al mijn gedachten te volgen die stormenderhand opkwamen. Te vergeefs. Ik had er gewoon zwaar de pest in.’
Het jaar 2026 – dag 55 – wie bewaakt de bewakers?
De wapenhandel is blij met dit kabinet: Jan met de pet betaalt.
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
Compassie met ruggengraat
Er is een woord waar tegenwoordig bijna iedereen bij knikt: compassie.
Christenen noemen het liefde, boeddhisten mededogen, en wie geen religieuze taal gebruikt spreekt over menselijkheid. Het klinkt als vooruitgang: minder hardheid, meer begrip.
Boeddhist en bioloog Jana Verboom: “Ik ben dankbaar dat Thich Nhat Hanh op mijn pad is gekomen.”
Na de Dalai Lama is de in 2022 overleden Vietnamese monnik Thich Nhat Hanh de bekendste boeddhistische leraar ter wereld. Verboom kan het zich nog als de dag van gisteren herinneren, dat ze voor het eerst iets van hem las. “Ik kende hem niet, maar toen ik begon met lezen, dacht ik ‘Wow’. Het voelde als thuiskomen. Het paste helemaal in mijn wereldbeeld.”
Henk – Boeddha
Een goede vriendin van mij, ex-boeddhistische non, heeft twee zoontjes, op het moment dat dit speelde respectievelijk 5 en 7 jaar. De oudste, Durk, reed op een goede dag met mij mee naar mijn huis, een woonboerderij in het noorden van Friesland. Ik logeerde met mijn vriendin in een tijdelijke functie als oppas in het huis van die boeddhistische vriendin; we hadden haar zoontjes omdat ze zo lief waren geweest pannenkoeken beloofd.
Het jaar 2026 – dag 54 – start again
Ook het boeddhisme zegt: je kunt altijd opnieuw beginnen.
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
Over Antropologie 17 – Eerwraak
Ik heb het vorige keer over bruidsschatten en nageslachtsschatten gehad, als vormen van reciprociteit. Eerwraak sluit hier mooi op aan. Of moet ik zeggen: lelijk, want er valt weinig moois over eerwraak te zeggen. Althans… het is natuurlijk aan wie je vraagt. Personen die eerwraak uitoefenen, doen dat vanuit het idee dat ze niet anders kunnen omdat de familie-eer zo grof is geschonden, dat alleen de dood van de schender die smet kan wegwerken.
Henk – willebeest
‘Wij zijn ons brein,’ filosofeert Dick Swaab, terwijl daar geen enkele wetenschappelijke bewijsvoering voor bestaat, volgens criticasters. ‘We are our thoughts, but we are not our brain,’ zei een Tibetaanse lama tijdens een bijeenkomst die ik in het voorjaar bezocht, en daar houd ik mij aan, zoals Olivier B. Bommel placht te zeggen.
Guy – dhammazaadjes – Pure Dhamma
Pure Dhamma laat zich niet inperken door rituelen, door religieuze praktijken, door hiërarchie, door structuren.
B’eter: minivlaai in een handomdraai
Wij hebben de gewoonte om op zondag gezellig koffie te drinken met iets lekkers erbij, gekocht of zelfgemaakt. Soms denk ik eraan om op zaterdag iets lekkers voor bij de koffie in huis te halen, soms ook niet. Soms heb ik teveel andere boodschappen te sjouwen – ik doe mijn weekendboodschappen eigenlijk altijd lopend, en kan dan slechts twee niet al te zware tassen dragen. Dan is gebak een sluitstuk: niet urgent. Soms kan ik niets plantaardigs bedenken en zie in de winkel alleen gebak met slagroom en dergelijke.
Gesprekjes: Stukkies
“Jij schrijft toch af en toe wat in een soort van internet-krant?” vraagt mijn overbuurman. “Het Boeddhistisch Nieuwsblad toch?”
“Boeddhistisch Dagblad,” corrigeer ik “en het is geen soort van … het is een dagelijks op internet verschijnende krant. Ja, daar lever ik regelmatig bijdragen aan. Hoezo?”
Henk – Vergankelijkheid
Adriaen Valerius schreef een lied, genaamd ‘Die winter is verganghen,’ Adriaen zelf is trouwens ook al lang verganghen.
Maar de symboliek wordt wel heel mooi neergezet in regel twee: ‘Ic sie des meienschijn.’
Het éne gaat, het andere komt.
Het jaar 2026 – dag 51 – hopi
Hopi en hoop…
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
Braken!
Wie er niets mee te maken heeft en het nog nooit ondervonden heeft geeft geluidsoverlast al gauw het predicaat “gezeur”. Maar als je maar vaak genoeg blootgesteld wordt aan geluidsoverlast dan wordt het terreur.
Vrijdag Zindag – Ik ben een outsider
Zomaar een zaterdag, met twee ervaringen die mij bewust maken van mijn positie als outsider. Bij veel van wat ik als deelnemer in de samenleving doe, heb ik zo ongeveer alles onder controle en geldt het perspectief van de insider. Ik weet hoe ik me moet gedragen. En dan ineens, binnen een paar uur, word ik twee keer hardhandig van insider tot outsider gemaakt. Ik moet onder ogen zien dat verbubbeld leef.
Henk – Houvast
Dat geeft een paradoxaal gevoel van zekerheid, een soort spirituele houvast. De zekerheid dat we ons druk om niks maken. Zoiets als de herkenning wat in elke bevrijdingsleer geldt: dat de identiteit niet inherent bestaat. Dat alle verschijnselen niet zelfstandig kunnen bestaan en derhalve leeg zijn. Dit alles waargenomen door een waarnemer die niet werkelijk bestaat. Mensen zoeken daarnaast in het normale leven houvasten in concepten die even onbereikbaar zijn als onrealistisch. Oorlog als conflictoplossing. Vrede is er ook zo een.
Het jaar 2026 – dag 50- donald
Donald en Donald, het doosje en de kluis.
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
Henk – Leeftijd en dharma
Ik zag een oudere buurman (ik heb inmiddels dezelfde leeftijd) op straat stilstaan, terwijl hij zoekend om zich heen keek. Hij wist achteraf niet meer waarom hij naar buiten was gegaan. Maar hij wist ook de weg naar zijn huis niet meer. Hij had een dun overhemdje aan, waar de koude regen (het was november), overheen stroomde. Ik bracht ik hem snel naar waar hij wezen moest. Hij keek zoekend om zich heen, en mompelde: ‘Ah… ja, hier woonde ik.’ Ik begeleidde hem naar binnen en zette thee, die hij dankbaar naar binnen slurpte. ‘Weet je wat het is,’ zei hij en nam nog een slokje.’ Oud worden is niet zo erg. Maar oud zijn…’
Het jaar 2026 – dag 49 – meditatief vallen
Een gevallen man en de bakker.
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
Guy – dhammazaadjes – Van inzicht in anicca naar vimutti
Bevrijding (P. vimutti) uit dukkha verbergt zich in het helder begrip en diep inzicht (P. sampajanna) van anicca en anatta door persoonlijke experiëntiele ervaring—het rechtstreekse resultaat van een volgehouden beoefening.
