Het is duidelijk. In het nieuws lezen we berichten die ons somber maken. Polarisatie, onverdraagzaamheid, egocentrisme, verharding. Daarboven hangt de dreigende wolk van de vernietiging van ons leefgebied; de klimaatcrisis. We kunnen wegkijken en doorgaan met onze dagelijkse beslommeringen, bevriezen in depressiviteit, of ons afvragen wat wij kunnen doen.
Die laatste vraag zou misschien snel beantwoord kunnen worden met: ‘Dit is zo groot, hier kan ik toch niets aan doen.’ Maar is dat ook zo?!
In het boeddhisme leren we dat alles onlosmakelijk met elkaar verbonden is. Alles ontstaat en vergaat in onderlinge samenhang. Als een vlinder in de Sahara met haar vleugels slaat, is het mogelijk dat we hier de gevolgen daarvan merken. Waar eindig ik en waar begint de ander? Of concreter: waar eindig ik en waar begint Trump? De samenhang en verbondenheid van alles is lastig voor ons om te beseffen. We zijn zo gewend de wereld in afzonderlijke delen op te splitsen. Maar de opgesplitste wereld is niet de hele werkelijkheid.
Het gevolg van de samenhang is dat ik ertoe doe. Alles dat ik doe heeft effect op het geheel. Dat geldt voor iedereen. Samen creëren we de wereld zoals die er nu uitziet. Al betekent dat niet dat we aan de touwtjes kunnen trekken en de wereld naar onze hand kunnen zetten. Machthebbers denken dat heel vaak en willen ons dat laten geloven, maar ze kunnen hun macht alleen uitoefenen als mensen hun die macht geven. Vroeg of laat zullen ze daarin vastlopen en ondertussen veel leed veroorzaken. We moeten ons daar niet door in verwarring laten brengen en ons daar niet op blindstaren, maar onze eigen koers houden. Uiteindelijk worden politici gestuurd door wat de massa wil. Welke koers wil jij varen?
Peacewalk
Rikko Verburgh (theoloog) heeft zich ingezet voor interreligieuze vredesinitiatieven. Hij werd geraakt door verzoeningen tussen individuele Israëliërs en Palestijnen. Na de aanslag op 7 oktober 2023 door Hamas zonk de moed hem in de schoenen. Vrede tussen beide bevolkingsgroepen leek weer mijlenver weg. Wat kon hij doen? Het idee van een pelgrimstocht naar Jeruzalem drong zich aan hem op. Maar hoe?!
Door aan te sluiten bij de internationale vredesorganisatie The Jerusalem Way, die de gelijknamige pelgrimsroute verzorgt, kon samenwerking worden gezocht met verschillende lokale groepen in Europa. Het plan ontstond om vanuit verschillende Europese landen (o.a. Spanje, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland, Polen) groepen mensen te laten starten met deze pelgrimstocht voor vrede naar Jeruzalem. Vanaf Sarajevo zouden alle groepen zich dan samenvoegen. Inmiddels is het zover: de eerste lopers vertrokken op 31 januari vanuit Finisterra in Spanje, en op 25 april is de Nederlandse groep in Amsterdam gestart.
Onderweg van Arnhem naar Nijmegen
Ik heb twee etappes meegelopen, van Wageningen naar Arnhem samen met 158 deelnemers, en van Arnhem naar Nijmegen met 256 deelnemers. Het mooie van zo’n tocht is, dat je met zoveel mensen loopt die het thema vrede met zich meedragen. En het blijft niet alleen beperkt tot de mensen die lopen, je hebt ook de mensen die hebben geholpen bij de organisatie, de mensen langs de route die ons zien, of die over de tocht gelezen hebben. Langs de route waren mensen die ons aanmoedigden, ons tijdens pauzes verzorgden met eten en drinken en bij aankomst een programma organiseerden met muziek en mooie woorden die allemaal over vrede gingen. Dit alles samen laat een indruk achter in de wereld en in onszelf.
We werden aan het begin van de tocht door Rikko aangemoedigd om ons onderweg te bezinnen op vrede en te kijken wat wij persoonlijk daarin te leren hebben. Ook kregen we iedere dag een vraag mee. Tussen Wageningen en Arnhem was het de vraag ‘Wat mag het kosten?’ Een mooie vraag, waar ik mee gelopen heb. Ik kwam erop uit dat kosten en baten in evenwicht zouden moeten zijn, net zoals geven en ontvangen. In de natuur zie je dat ook zo mooi. Het is een circulair systeem.
Onderweg sprak ik met iemand die in een woonvorm leeft met zijn gezin, waarbij er in het gebouw 11 kamers gereserveerd zijn voor dakloze moeders met hun kind(eren). Ze leven samen met elkaar. Regelmatig wil hij die vrouwen en kinderen helpen en spant hij zich daarvoor in. Hij merkt dat het hem uitput en dat het wellicht overbodig is. Hij merkt dat hij ook gewoon aanwezig kan zijn en de dingen doen die voor hem voor de hand liggen. Dat geeft hem energie en is misschien wel de beste hulp die hij geven kan; gewoon aanwezig zijn. Dit is wat mij betreft een goed voorbeeld van het evenwicht tussen geven en ontvangen. We ontvangen dagelijks voedsel, drinken, warmte en lucht en we kunnen ons afvragen waar we de energie die daardoor ontstaat aan besteden. Als we op de Noorder Poort eten, reciteren we vooraf onder andere de drie voedselhappen:
De eerste hap neem ik om al het kwade na te laten
De tweede hap neem ik om al het goede te doen
De derde hap neem ik om alle wezens te bevrijden
Laten we allen de weg van de Boeddha bewandelen
Wat is het kwade, wat is het goede, wat betekent het om wezens te bevrijden en om de weg van de Boeddha te bewandelen? Dat zijn belangrijke vragen.
Joanna Macy, een bekende boeddhistische lerares, gaf als antwoord op de vraag wat we het beste kunnen doen tegen de klimaatontwrichting: ‘Just show up!’. Laat je zien, wees aanwezig! De Peacewalk is zo’n manier om ons te laten zien, om van ons te laten horen.
Stille actie
Een andere mogelijkheid om ons te laten zien is de Stille actie. Op iedere tweede zondag van de maand van 12.00-12.30 uur wordt er in ongeveer 20 steden in Nederland (en ook in België) een half uur buiten gemediteerd, waarbij we aandacht en compassie beoefenen voor de aarde en al haar bewoners.
Toen ik hier vorig jaar voor het eerst van hoorde stuitte het idee om buiten in de openbaarheid te gaan mediteren bij mij op behoorlijk wat weerstand. Toch besloot ik om een keer zo’n meditatie in Leeuwarden te organiseren. De weerzin die ik moest overwinnen gleed eigenlijk onmiddellijk van me af toen we gingen zitten. We hadden een mooi grasveldje gevonden vlak voor het centraal station. Mensen lopen daar af en aan, het verkeer en de drukte gaat vlak langs ons heen. Het verbaasde me hoe makkelijk ik met mijn aandacht naar binnen kon gaan om me te richten op de situatie waarin de aarde en haar bewoners zich bevinden en om me daartoe te verhouden en de gevoelens en gedachten die dat oproept waar te nemen. Uiteindelijk bracht me dat in verbinding met de basis waar alles uit ontstaat en waar alles naar terugkeert. De ongedeelde werkelijkheid waarin alles met elkaar verbonden is. De dingen komen en gaan: de drukte in de stad, de activiteiten waar we ons als mensen zo druk om maken, de huidige situatie van de aarde… Alles is tijdelijk, maar er is ook iets dat blijft en altijd doorgaat.
Uit de nabespreking die we na afloop altijd doen, blijkt dat deze meditatie door de deelnemers als heel waardevol wordt ervaren. We voelen ons verbonden met elkaar, met de aarde, en het is voor onszelf zinvol om er iedere maand weer even bij stil te staan; wat is mijn inbreng voor de aarde? De mensen die langs komen lopen worden geconfronteerd met stilte als ze ons zien. Regelmatig blijven ze even staan om de informatie te lezen over waarom we daar zitten. Het geeft ons moed en vertrouwen.
Eén minuut stilte
Er is nog een mooi initiatief waar we bij aan kunnen sluiten. Vanuit verschillende landen delen mensen met elkaar een eenvoudig maar krachtig gebaar: elke dag één minuut bewust in aandacht samenkomen in gebed, in stilte of door een bewuste intentie. Over de hele wereld nemen mensen elke dag één minuut de tijd om hun hart te openen voor vrede. Een minuut waarin we ons richten op veiligheid, harmonie en bescherming voor alle landen en alle mensen op aarde. Bewustzijn heeft kracht en met elkaar wordt die kracht groter. In ieder land is het tijdstip anders vanwege de verschillende tijdzones. In Nederland is het om 16.00 uur. Je kunt het als alarm op je telefoon instellen om eraan herinnerd te worden.
Zwerfafval opruimen
Wat ook veel door mensen gedaan wordt en wat laagdrempelig is, is zwerfafval opruimen. Je kunt een bepaalde plek schoonhouden, of gewoon zwerfafval dat je tegenkomt op een wandeling meenemen. Ik woon tegenover een ondergrondse afvalcontainer, waar regelmatig afval naast gezet wordt en dan door vogels opengemaakt. Ik heb de container geadopteerd en krijg van de gemeente materiaal en een pasje om verkeerd geplaatst afval op te ruimen. Voor mij werkt het meditatief en geeft het uitdrukking aan ‘het goede doen’. Het ruimt zowel mezelf als de omgeving op.
Dit zijn voorbeelden van activiteiten die mij aanspreken. Er is natuurlijk veel meer mogelijk om te doen als je een positieve bijdrage wilt leveren. Het helpt om in actie te komen als je onmacht voelt ten aanzien van wat er in de wereld gebeurt Het hangt af van je mogelijkheden waar je voor kiest.
Alle kleine beetjes werken mee aan een liefdevolle samenleving waarin mensen gelukkig kunnen zijn.
Geef een reactie