Chris Smoorenburg ( 1929-2015) koos op twintigjarige leeftijd voor een leven als dominicaan. De jaren vijftig gelden nog als bloeitijd van de orde in Nederland, daarna –onder invloed van tal van ontwikkelingen- trad achteruitgang in. Chris kreeg daar ook mee te maken. Maar net toen hij het het moeilijkst had, kwam hij in contact met zen en vond nieuwe wegen om zijn religieuze leven te verdiepen.

In deze scriptie beschrijft Paul de Jager het leven van Chris en belicht zowel de dominicaanse- als de zenmeditatie. De Jager maakt aannemelijk dat de met woorden en beelden gevulde dominicaanse meditatie niet meer van deze tijd is, maar dat de dominicaanse contemplatie en zenmeditatie raakvlakken hebben en dat Chris door de zenweg in te slaan dicht bij het dominicaanse ideaal van contemplatie en verkondiging bleef.

De Jager: ‘Op de dag dat ik deze inleiding schrijf, staat er een column in dagblad Trouw, met als inzet “Een preekloze dienst zou me wel wat lijken”. Dit als erkenning dat het geloof draait om het mysterie van het leven. Daar functioneert de taal maar moeizaam. God maakt deel uit van dat mysterie. Denken over een minder antropomorfe God is er nauw mee verbonden. Het lijkt een actueel thema in Nederland, maar een halve eeuw geleden kwam dat al op. En door de eeuwen heen kozen mystici voor die woordloze, stille invalshoek om God te ontmoeten.’

chris-smoorenburgDe Nijmeegse dominicaan Chris Smoorenburg is zo iemand die koos voor de stille Godsontmoeting. De zenmeditatie is hem daarbij behulpzaam. Ik leer hem in de herfst van zijn leven kennen. Een bescheiden man, klein van postuur, in groepen op de achtergrond, behalve als hij het woord voert. Dan staat er opeens een vlammende spreker. Tot op zeer hoge leeftijd komt hij op zaterdagochtenden naar de meditaties van de door hem opgerichte zengroep Oshida. Met de wandelstok in de hand doet hij pas-voor-pas aandachtig zijn loopmeditatie.

Vanuit religiewetenschappelijk oogpunt is de combinatie van katholicisme en zenboeddhisme, die in Chris’ leven verenigd worden, een historisch onderzoek waard. Niet in de laatste plaats omdat de zen-boeddhistische meditatie een grote vlucht nam in Nederland. Vanuit het standpunt van de geestelijke verzorging is het onderwerp ook van belang. Boeddhistisch gedachtengoed vormt namelijk inmiddels een niet meer weg te denken onderdeel van de geestelijke verzorging. Voor geestelijk verzorgers kan het verhelderend zijn om de introductie belicht te zien van aspecten van het zenboeddhisme die zij in hun praktijk tegen komen. Denk hierbij onder andere aan rituelen rond een ziekbed, stervensbegeleiding, mindfulness, meditatie.

Eerste kennismaking met zen

Chris worstelt met de dominicaanse meditatie en zegt daarover:

‘Toen ik in het klooster trad, dat was in 1952, werd mij geleerd hoe je moest mediteren. Het was een vorm van meditatie waarbij je uit ging van een tekst uit de Schrift of van een geestelijk schrijver. Deze tekstmeditatie, waarbij je zelf actief bent met woorden en concepten, wordt ook wel overweging genoemd. Jarenlang- bijna veertien jaar- heb ik op deze manier gemediteerd totdat deze methode mij niet meer aansprak en zelfs begon tegen te staan. De teksten die mij al mediterend moesten inspireren, begonnen ongemerkt een belemmering te vormen om tot een eigen authentieke ervaring te komen. Het gevolg was een soort van geestelijke vermoeidheid en innerlijke leegte. Ik zag wel de noodzaak van meditatie, maar wilde niet meer terug naar de manier waarop ik destijds geleerd had. Maar hoe dan wel’?

zazen in het klooster Albertinium in de jaren 90

zazen in het klooster Albertinum, begin jaren ’90.

Het is dus hier, als kapelaan van de H. Hartparochie aan de Krayenhofflaan in Nijmegen, dat Chris met zen in aanraking komt. Zelf herinnert hij zich:

‘Op zekere dag komt mijn pastoor, Cas Brouwer, mijn kamer binnen. Hij drukt me een boekje in de hand. “Hier Chris, misschien iets voor jou, ik doe er toch niets mee, het gaat over yoga en is geschreven door een Franse benedictijn. Die benedictijn was Déchanet en het boek heette: ‘De weg naar de stilte’. Dat boek, ik heb het gekregen in 1968, is voor mij het begin geworden van een hele lange zoektocht, die nog steeds doorgaat.’

Elders zegt hij over dit belangrijke moment in zijn leven:

‘Ik kreeg een boekje in handen van de benedictijn Jean Déchanet, waarin hij concrete oefeningen gaf om met je lichaam vertrouwd te raken. Voor mij was dat volkomen nieuw, omdat het lichaam bij mijn bidden nooit een rol had gespeeld. Vooral het laatste hoofdstuk trok mijn aandacht. Daarin beschrijft hij hoe de lotuszit voor hem dé vorm van mediteren was geworden, een meditatie waarbij je rechtop zit en door het volgen van de adem het lichaam en je gedachten tot rust brengt. Toen dacht ik: ‘Als het hem zo goed bevalt, waarom zou ik het niet eens proberen’? En zo is het begonnen’.

Dat ‘zitten’ komt op een cruciaal moment voor Chris. Want: ‘Als ik die avond in 1968 niet was gaan ‘zitten”, was ik nu waarschijnlijk geen dominicaan meer.‘Iets verderop schrijft hij:

‘In die jaren verlieten veel, vooral jonge veelbelovende confraters de orde. Ook een huisgenoot trad uit. Op dat moment zag ik het niet meer zitten. Toen ben ik er letterlijk bij gaan ‘zitten’: in de lotushouding, op een ‘kussentje’ provisorisch gemaakt van een paar boeken; om overeind te blijven. Voor mij was die avond het begin van mijn zenweg”.

Hij zegt verder over zijn eerste zenbeoefening:

‘Het was in de tijd dat zen, althans in de kerkelijke kringen waarin ik vertoefde, nog niet zo bekend was. Ik deed het dus stiekem op m’n kamer alleen, zonder dat de anderen het wisten. De gezamenlijke meditatie zoals wij die vroeger in onze kloosters gewend waren, werd al sinds jaren niet meer gepraktiseerd. Opvallend was, dat juist in die tijd buiten de kloostermuren de meditatie werd opgepikt door de jongeren m.n. de ‘flower power’. Toen ik daar m’n collega-pastores tijdens een vergadering attent op maakte, op dit verschijnsel, en het eventuele belang ervan voor de levensvatbaarheid van de toekomstige kerk, werd ik door een van hen gerust gesteld: ‘Chris, jongen, maak je geen illusies, dit is een modeverschijnsel, dat gaat vanzelf weer over’. Maar ik moest denken aan een uitspraak van Annie Terruwe, een toenmaals bekende vrouwelijke psychiater die een keer gezegd heeft: ‘De jeugd is de meest fijngevoelige seismograaf voor wat er leeft in de samenleving’. En zij bleek gelijk te hebben.’

Kort daarna ontdekt hij het boek HARA van Karlfried von Dürkheim (1896-1988). Dit is een Duitse diplomaat die zich tijdens zijn stationering in Japan verdiept in de cultuur en religie. Hij ontwikkelt een geheel eigen esoterische filosofie en psychologie met als inzet dat de mens zijn plek op aarde (Het kleine zelf) én zijn relatie tot God moet kennen (Het ware zelf). Daartoe maakt hij gebruik van Christelijke mystiek, psychologie en zenboeddhisme. Deze auteur schrijft minder vanuit een bepaalde theorie, maar vooral vanuit zijn in Japan opgedane ervaringen. ‘Jarenlang is dit boek voor mij een gids geweest, ondanks het feit dat het soms moeilijk te lezen was vanwege de lange Duitse volzinnen’, zegt Chris daarover.

Van het een kwam het ander en Chris ontmoet Karel Douven, pater jezuïet en oprichter van vormingscentrum Pro Mundi Vita, in de Nijmeegse volksmond al snel ‘het PMV’. Ook ontmoet hij Betty van Kipshagen, een goede bekende van Dürkheim en zij adviseert hem om een cursus bij Dürkheim te doen. Dat lijkt Chris wel wat.

In maart 1973 is er schriftelijk contact met von Dürkheim wat leidt tot cursusdeelname van 2 tot 6 oktober 1973 in het Zuid-Duitse bergdorp Todtmoos-Rütte. Vier dagen zentraining, met meditatie, voordrachten en persoonlijk onderhoud met Dürkheim zelf. De spiritualiteit van Eckhart en Johannes van het Kruis zijn voor Dürkheim belangrijk. Chris herkent dat, zo blijkt uit zijn aantekeningen en de boeken in zijn boekenkast. Daarna volgt hij sesshins (intensieve meditatiebijeenkomsten) in Trappistenabdij Marie Toevlucht te Zundert en de Tiltenberg.

Eerste meditatielessen

Na terugkeer vraagt Karel Douven aan Chris een zelfde soort cursus op te zetten in Nijmegen. Het gaat nog niet zozeer om zenboeddhisme, maar wel om meditatie ‘in de geest van zen’. De PMV-cursus is de eerste door zen geïnspireerde cursus in Nijmegen en omgeving. Het is in het begin een tasten en zoeken, waarbij Chris zich baseert op hetgeen hij geleerd had in Todtmoos Rütte, met veel aandacht voor lichaamsbewustwordingsoefeningen.

Begin 1974 geeft hij voor het eerst een introductiecursus op het cursuscentrum De Tiltenberg in Vogelenzang, gemeente Bloemendaal. Op initiatief van pastor van Rijn van de Everardus Parochie in Wijchen start een meditatiegroep in Wijchen. De eerste bijeenkomst is in de Everarduskerk. Chris wordt kort na de start gevraagd om de groep te begeleiden.

Het jaar erop, in 1975, begint Chris een meditatiegroep, waarvoor hij gebruik mag maken van de speelzaal van de kleuterschool van de zusters Dominicanessen aan de Krayenhofflaan. Naast deze groep ontstaat er een tweede groep van zusters dominicanessen, met daarin onder andere Judith Bossert. Intussen is Chris nog steeds dominicaan en kapelaan en op 18 september 1977 wordt zijn 25-jarig professiefeest gevierd.

In de loop der jaren neemt het aantal parochianen af. De leegloop van de kerk en de kosten voor het onderhoud doen het bisdom besluiten de eucharistievieringen te verplaatsen naar een nieuwere, kleinere kerk. Op 24 september 1978 verleent J. Bluijssen, bisschop te ’s Hertogenbosch Chris eervol ontslag als pastor en vicarius oeconomus (penningmeester) van de parochie H. Hart.

Hij trekt in september 1978 op uitnodiging van de provinciaal overste in bij het Albertinum. Daar is ruimte vrij gekomen omdat de communiteit behoorlijk is uitgedund door de uittredingen.

Temidden van al het tumult in katholiek Nederland in de jaren zeventig start Chris in 1979 in het Albertinum met het geven van zencursussen. Daartoe richt hij het doxaal, een hoger gelegen deel van de kerk, in voor vijftien personen. Wekelijks zijn er bijeenkomsten op dinsdagavond van zeven uur tot half acht en op zaterdag twee maal per maand.

De bal rolt verder als enkele oud-studenten van professor Han Fortmann (1912-1970), RK priester en psycholoog, geboeid door oosterse religiositeit het Han Fortmanncentrum oprichten. Zij krijgen de beschikking over het parochiehuis annex pastorie van de St. Jozefparochie aan de Stijn Buysstraat in Nijmegen. In de geest van Fortmann wordt het een centrum voor bewustwording en spirituele groei in Christelijk perspectief. Chris wordt ook hier gevraagd de introductiecursus zen te geven volgens de methode Dürkheim.

Han Fortmann Centrum Ton Lathouwers

Ton Lathouwers

De Nijmegenaar Ton Lathouwers (1932) ontpopt zich steeds meer als zenleraar en leidt ongeveer twee maal per jaar een sesshin bij Oshida. Hij is slavist van huis uit, maar reist na een persoonlijke crisis niet voor onderzoek naar Moskou maar trekt verder naar Japan. Daar ontmoet hij Japanse zenmeesters zoals Hisamatsu Sin’ichi en Masao Abe. Terug gekomen in Nederland trekt hij door zijn kennis van zaken en aantrekkelijke welsprekendheid een groeiende schare zen-geïnteresseerden. Ton Lathouwers en Chris zijn, beide pioniers van de zen-christelijke dialoog in Nederland, goed bevriend geraakt. Maar Chris voelt zich, anders dan Ton Lathouwers, geen echte zenleraar:

‘Ik heb me nooit geroepen gevoeld om me te presenteren als zenleraar. Zen is spontaan op mijn weg gekomen en het geven van cursussen heb ik alleen gedaan omdat mensen erom vroegen. Hierbij heb ik me steeds gebaseerd op wat ik destijds bij Dürkheim geleerd heb en wat ik wist uit eigen ervaring. (…) van diepgaande invloed is voor mij ook geweest mijn verblijf in Japanse zenkloosters in verband met de interreligieuze dialoog.’

Inmiddels is professor Etienne Cornélis met zijn vrouw op het Albertinum komen wonen. Hij is hoogleraar godsdienstwetenschappen en gespecialiseerd in hindoeïsme en boeddhisme. Samen met Chris start hij de cursus ‘Zen in theorie en praktijk’. Het praktisch gedeelte bestaat uit twee maal twintig minuten zazen en kinhin (loopmeditatie) in de grote kapel van het Albertinum onder leiding van Chris. Daarna volgt uitleg van een zentekst door Etienne Cornélis in de grote zaal van het hospice.

albertinum-nijmegen-klooster

Om energiekosten te besparen wordt de grote kapel van het Albertinum alleen nog op zondag verwarmd, reden waarom de groep en ook de paters verhuizen naar een kleinere ruimte, de voormalige sacristie die als kapel wordt ingericht en tegelijk dienst doet als meditatieruimte. Op den duur stuit dat op praktische bezwaren, vandaar dat Etienne Cornélis en Chris in november 1986 een schriftelijk verzoek indienen bij het provinciaal bestuur van de dominicanen om de beschikking te krijgen over een eigen zendo.

Hierop wordt welwillend gereageerd en na een flinke verbouwing wordt in de zomer van 1989 de voormalige refter van het Albertinum opgeleverd als zendo en de brood- en afwaskeuken als ontmoetingsruimte en cursusruimte.

Chris schrijft in een jaarverslag van zengroep Oshida:

‘Omdat we door medewerking van de dominicanen de beschikking hebben gekregen over een prachtige meditatieruimte, willen we in de naamgeving iets tot uitdrukking brengen van de dominicaanse geest. Zo komen we op de naam Oshida, een Japanse dominicaan, die voor zijn overgang naar het christendom boeddhist is geweest’.

Tijdens een bezoek aan Nijmegen, eind augustus 1990, verleende Oshida officieel zijn naam aan de zendo. Hij was op doortocht naar Zwitserland en deed en passant het Albertinum aan om het pas ingerichte meditatiecentrum officieel in gebruik te nemen en er zijn naam aan te verbinden.

Vanuit zijn zenboeddhistische achtergrond is godsdienst voor Oshida eerst en vooral beleven, ervaring. Belangrijk daarin is dít moment. ‘Wees altijd bedacht op wat dit moment van je vraagt, dan ben je als de knecht die de heer verwacht (Mt. 24:44)’, noteert Chris. Over Oshida ’s meditatie opvatting tekent Chris aan:

Bij zijn inleiding op de meditatie wees hij op het belang van de innerlijke stilte. ‘Wat wij van zen kunnen leren is de innerlijke stilte, niet om er in weg te vluchten, maar om van daaruit midden in het leven te staan. Zen is leven. Zen is totale verbondenheid. Zen is vrijheid van geest. Zen is de wet van de liefde’.

De volledige tekst van de masterscriptie over Chris Smoorenburg- een geestelijke die ook de zenweg ging, is voor €13,50 (productie en verzendkosten) bij Paul de Jager te verkrijgen, Mail naar p.jager38@upcmail.nl

Auteur: Paul de Jager
Masterscriptie Religiewetenschappen aan de faculteit Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen.

Categorieën: Achtergronden, Zen
Tags: , , ,

Ochtend- of avondeditie

We hebben een gratis mailinglijst.
Abonneer je op onze ochtend- of avondeditie

16 reacties op De ziel kent geen woorden

  1. Klaas schreef:

    Toch is de omgekeerde weg ook goed mogelijk. Na jarenlange vipassana meditatie, mediteer ik nu vooral op teksten (met uitwisseling achteraf, niet onbelangrijk volgens mij). Ook de metta-meditatie heb ik opnieuw ontdekt – ook een soort van tekstmeditatie.
    De ziel kent geen woorden, dat is mooi uitgedrukt. Maar wil ze handen en voeten krijgen in deze wereld, dan kan ze niet zonder.

    • nic schrijver schreef:

      Een mooie aanvulling van die handen en voeten !

    • kees moerbeek schreef:

      In het boeddhisme bestaat er geen eeuwige ziel, Klaas. Het kan dus ook geen woorden kennen, laat staan handen en voeten hebben. Je (= niet persoonlijk) maakt van iets wat niet bestaat in het boeddhisme een soort mens. Waarom?

      Dat de ziel een mens in de mens zou zijn, die alles aanstuurt is een metafoor. Voor wat, in vredesnaam? Het doet me denken aan “Men in black” waarin in de schedel van een buitenaards wezen een klein ‘mensje’ aan de stuurknuppel zit. Het idee van een klein mensje in onze schedel, dat ons lichaam en werkelijk alles aanstuurt, is middeleeuws. Volgens dat idee zou het in het sperma zitten. Ik verzin het niet.

      Ik ben rk opgevoed, zoals mijn familie sinds eeuwen. Dit stopte eind jaren 1960. Ooit heb ik afbeeldingen gezien van de ziel. Met zwarte vlekken erop van zonden en van erfzondes waren de vlekken erg groot. Het zal je eigen ziel maar zijn. Daarmee jaag je generaties gelovigen de stuipen op het lijf.

      De ziel? Laten we het over mensen hebben. Mensen zijn belangrijker dan metafysica. Er zijn al genoeg mensen bekeerd om hun ziel te redden, waarna ze vermoord zijn. Dit slaat niet op jou of je mening, Klaas. Maar het schrijnt en doet pijn.

  2. Carla schreef:

    Goede Kees,

    Ik reageer niet zo snel maar nu kan ik even niet anders en volg ik ‘de roep van mijn ziel’. Ik herken n.l. hetgeen je schrijft. Kees, ik wil je heel graag toewensen dat je het schrijnende en pijnlijke aan gaat zien voor dat wat was. Plaats het in die tijd die haar eigen mores kende binnen de R.K. structuur/cultuur. Zie het aan en probeer het los te laten. En wanneer we het over mensen hebben, helemaal met je eens, laten we dan bezielde mensen zijn. Dan gaat niet meer over het hebben, maar over het ‘zijn’ Een mens met compassie, ook naar zichzelf. Met handen, voeten én een ziel, die doet waartoe hij/zij zich geroepen weet.
    Vrede en alle goeds,
    Carla.

    • kees moerbeek schreef:

      Dank, Carla. Het valt reuze mee.

      Een ziel is niet zomaar iets, heb ik altijd begrepen. Het is je kern, wie je bent en de rest is stoffelijk, voorbijgaand en minderwaardig.

      De rk eigent zich de ziel toe door de doop van baby’s. Het stoffelijke is op zijn minst een last en een bron van ellende, als het erop aan komt. Gelukkig is er de biecht. Kun je nagaan wat een ellende het is als je christen bent en er is geen biecht en alleen maar predestinatie.

      Ooit had dit dopen (vroege middeleeuwen) een reden om te voorkomen dat zielen verloren gaan (in de klauwen van de duivel terecht komen), en…. het einde der tijden. Dit was de wereld waarin men honderden jaren leefde. Eerst was er de druïde (de sjamaan) en toen de rk priester.

      In het boeddhisme bestaat de boeddhanatuur, maar geen enkele boeddhistische school zal hiervan bezit willen nemen. Wel doen zij suggesties hoe dit te ontplooien.

      Waarom ik dit schrijf? Het christendom is wezenlijk iets anders dan boeddhisme. Dat er overeenkomsten zijn is zeker, maar het boeddhisme is geen ander soort christendom en ontstond al veel eerder. Waarom proberen de woestijngeloven al zo lang als ze bestaan alles naar hun hand te zetten? Wanhoop ?

      We laten ons geen knollen voor citroenen verkopen. Dank, Carla.

  3. nic schrijver schreef:

    Het woord ‘ziel’ wordt hier geïntroduceerd door de kop van het artikel.
    Ik begrijp dat Klaas daarop reageert.
    ‘Ziel’ is niet alleen een begrip uit het christendom maar wordt ook veelvuldig in de filosofie gebruikt om het niet stoffelijke, waaronder gedachten te onderzoeken. Waar komen gedachten vandaan, dromen,bewustzijn..
    Wat is de ziel en bestaat die wel.
    Descartes vroeg zich af: ” Als er ècht niets bestaat besta ik dan ook niet ?” Zijn antwoord was dat ‘iets’ deze vraag produceerde en dat iets getuige was van deze gedachte toen kwam hij tot de uitspraak ” cogito ergo sum”
    Ik denk dus ik besta, ik denk dus ik ben.
    Dit raakt voor mij aan het Boeddhisme,aan het begrip ‘leegte’ als een soort bron/niet bron voor alles.
    Misschien is het niet (durven) betwijfelen van de’ ziel ‘ een niet mogen betwijfelen van de ziel een makke van het rooms katholicisme of christendom

  4. Carla schreef:

    Een groep Australisch Aboriginals liep op een dag door een dorre streek, samen met een etnoloog.
    Deze nu noteerde zorgvuldig hun doen en laten en merkte op dat de groep, die uit mannen en vrouwen bestond, af en toe kortere of langere tijd stilstond.
    Niet om wat te eten, niet om iets te bekijken, en ook niet om te zitten of uit te rusten.
    Ze bleven alleen maar even stilstaan.
    Na een paar keer vroeg de etnoloog waarom ze dat deden.
    “Gewoon,” antwoorden ze. “We wachten op onze zielen.”
    De etnoloog vroeg om nadere uitleg.
    Zo kwam hij er achter dat de zielen onderweg af en toe stil bleven staan om iets wat het lichaam ontging te bekijken, te voelen of te beluisteren.

    (uit de Wereldziel van Frédéric Lenoir)

    Zomaar een waar gebeurt verhaaltje van mensen die geen weet hadden van Christendom of Boeddhisme.

    • nic schrijver schreef:

      En hier komt het euvel van taal om de hoek kijken en begrijp ik waarom een overdracht soms woordeloos geschied.
      Wanneer werd door de etnoloog het wordt ‘ziel’ gebruikt.
      Welk woord van de Aborginals heeft hij als zodanig vertaald.
      De etnoloog kan alleen vanuit zijn eigen begrip over ‘ziel’ spreken en of zoiets bestaat voor Aboriginals is moeilijk te achterhalen.
      Taal en vertalen zijn hier ècht een bottleneck en de levende ervaring van dit verhaal ontbreekt bij elke lezer..
      Zelfs westerlingen die vertrouwd zijn met het woord ‘ziel’ zullen nooit weten of ze het over hetzelfde fenomeen hebben.
      Daarom kan Dr. Swaab stellen dat er alleen brein is en geen ziel.
      Toon het maar aan dat er een ziel bestaat, zelfs als je dat zelf heel intens ervaart hoeft dat voor een ander niet zo te zijn.
      Misschien gaat het wel mis wanneer je de ander Wilt overtuigen van wèl of geen ziel.
      Waarom zou je als het zo ook goed is.
      Erken de ziel of ontken die. Doe wat je het meest bevalt.

  5. Carla schreef:

    Beste Nic,

    Misschien zit de bottleneck wel alleen maar in het willen verklaren.

    • nic schrijver schreef:

      Haha!
      Dank voor het aandragen van dit idee.
      Zeker het onderzoeken waard !

    • kees moerbeek schreef:

      Dat kan zo zijn, Carla, maar dat is de aard van het beestje mens. Het is een vloek, maar tegelijkertijd een kostbaar geschenk.

      Immers, het kunnen ontdekken van het onderscheid tussen wat heilzaam is en wat onheilzaam is, acht de Boeddha een kostbaar geschenk. Het geeft mensen zijns inziens een unieke gelegenheid om te Ontwaken. Tenminste, zo begrijp ik het.

      In het westen is dit een tikkeltje lastige opvatting. Adam en Eva zijn immers uit het Paradijs gemieterd, omdat zij aten van het fruit van de boom van de kennis van goed en kwaad. Blijft de vraag natuurlijk waarom god die boom daar geplaatst heeft, wetende (hij is immers alwetend) dat ze hem niet zouden gehoorzamen. Best wel sneaky eigenlijk. Genoeg getob :-)

      • nic schrijver schreef:

        En wat dacht je van het idee van erfzonde bij de katholieken bij je geboorte en in contrast daarmee de idee dat je geboren wordt als een diamant in het web van infra.

        • Carla schreef:

          Ach ja Nic…op deze wijze blijven kijken naar dat wat was, doet een mens toch ook geen goed, denk ik. Het valt mij wel op, zo hier en daar lezende, dat er nog veel oud zeer zit bij mensen die groot gebracht zijn binnen de R.K. traditie. Dat raakt me. Plaats het in de tijd en cultuur van toen, vergeef en ga! Ga nieuwe wegen die banen naar morgen. Dank voor de uitwisseling ook aan Kees.

        • nic schrijver schreef:

          Infra = indra

  6. Carla schreef:

    Tja, Kees…waarom, waarom? Een poosje leven zonder waarom kan ook heilzaam zijn. :)

    • kees moerbeek schreef:

      Dank voor je wel gemeende advies, maar…Carla, die oude praktijken bestaan nog steeds en zijn een exportartikel, zoals ze dit al eeuwenlang zijn. Blijkbaar zijn wij hier en nu heidens en materialistisch en daarom meer dan ooit missiegebied, van god weet wie allemaal.

      Het grootste deel van mijn leven ben ik bezig met alledaagse dingen. Dat er na 8 uur werken, 8 uur rusten er ook nog tijd is voor ontspanning en ‘waarom?’ hebben we te danken aan de socialistische, de christelijke arbeidersbeweging en de echte liberalen uit de 19-de en begin 20-ste eeuw.

      Daarom dus!

Menu