Ik ben geen deskundige op het gebied van de Lotus-soetra, maar dat hoeft toch ook niet? De soetra brengt mij op allerlei gedachten en die wil ik met lezers van het BD delen. Hoeveel afleveringen deze serie gaat tellen, is pas na de laatste aflevering bekend. Deze keer:
Inleiding
De boeddhistische leer is moeilijk, heet het. Is dat zo? Of maken we het zelf moeilijk? Kan zomaar. Mijn ervaring is dat veel mensen geneigd zijn om alles wat gemakkelijk is af te wijzen, omdat het véél te simpel is om waar te zijn. Diezelfde mensen lijken alles wat moeilijk is te beschouwen als waar omdat het juist – soms onmenselijk en onbegrijpelijk – moeilijk is. “Waarom simpel doen als het moeilijk kan”, luidt het motto van de meesten. Best sneu, eigenlijk.
Onder boeddhisten geldt de Saddharma poendarika soetra (Sanskriet) als de soetra die alle andere overtreft. Anders gezegd: de Lotus-soetra is de beste. In ieder geval in het buitenland. Ik zeg dat laatste, omdat ik tot op heden nog geen complete Nederlandse vertaling ben tegengekomen.
De Lotus- soetra dus. Deze soetra legt er de nadruk op dat er in het boeddhisme slechts één enkel voertuig is (ekajana) inplaats van twee, een klein voertuig (hinajana) en een groot voertuig (mahajana). En met voertuigen worden hier geen auto’s, fietsen, treinen of wat ook bedoeld, maar methoden om tot de werkelijkheid van Boeddha te komen. De Lotus soetra zegt: er is maar één methode! Alleen kun je die op ongelooflijk veel manieren uitleggen, toelichten, duidelijk maken en communiceren.
De Lotus-soetra heeft een belangrijke rol gespeeld bij de ontwikkeling van het boeddhisme in China, voor het via Korea in de zevende eeuw van onze jaartelling naar Japan verhuisde en daar als myōhō renge kyō bekend werd. Volgens sommigen is de beschaving in Japan pas echt op gang gekomen door het toepassen van de Lotus soetra. Daar hebben de de volgende grote leraren (daishi) zeker aan bijgedragen: Saitsjo (767-822, stichter van de T’ien t’ai sekte), Dogen (1200-1253, stichter van de Soto sekte / Soto Zen school) en Nitsjiren (1222-1282, stichter van de Nitsjiren sekte). Het woord sekte staat hier niet zozeer voor een eng clubje godsdienstfanatici, maar gewoon voor ‘groepering’ of groep mensen die een bepaalde leer volgen onder leiding van een leraar.
Nu, een kleine 800 jaar na Dogen en Nitsjiren leren we ook in Nederland dat de Lotus-soetra staat voor het hebben van eerbied voor elkaar, voor zelfvervolmaking en voor vrede. Wanneer je dat humanistisch vindt, geef ik je gelijk. Door de lessen van de Lotus-soetra in praktijk te brengen, doe je niet alleen jezelf een plezier, maar werk je concreet mee aan de ontwikkeling van een betere wereld, voor iedereen.
Voor de eigenlijke Lotus-soetra komt eerst de ‘Soetra van ontelbare betekenissen’ en na de Lotus-soetra komt de ‘Soetra over de lotusbloem van de wonderbaarlijke wet‘. Deze drie vormen samen de zogenoemde ‘drievoudige Lotus-soetra’. Duidelijk moge zijn dat ze bij elkaar horen. De eerste soetra kun je namelijk beschouwen als een inleiding en de laatste als een epiloog. In zijn eigen bergrede (de Soetra van ontelbare betekenissen) op Gierentop (de berg Grdhrakoeta), verkondigde de Boeddha dat hij zijn toehoorders de volledige waarheid zou leren. Nu mogen ontelbare betekenissen inderdaad ontelbaar veel betekenissen lijken, maar ieder van die ontelbare betekenissen leidt naar de wet van vormloosheid. Je vindt dat terug in de bekende Zen-uitspraak: “vorm is leegte, leegte is vorm.” En om dat goed te verstaan… dáár heb je dan weer de Lotus soetra voor nodig.
Ik zal de serie artikelen over de Lotus soetra in 2023 beginnen met een beschouwing op de ‘Soetra van ontelbare betekenissen’. De rest van het jaar zien we wel hoe het loopt.
