Chinese en Tibetaanse activisten sloegen dinsdag tijdens een herdenkingsbijeenkomst in Londen de handen ineen om de dertigste verjaardag van het bloedbad op het Tiananmenplein in Peking, China te vieren met een demonstratie buiten de Chinese ambassade in Londen. De straten rond de ambassade werden tijdelijk omgedoopt tot ‘Tiananmen Square’ omdat de demonstranten de gewelddadigheden door Chinese regering aan de kaak stelden voor haar acties tijdens het harde optreden van 4 juni 1989 en de leiders in Peking veroordeelden voor wat zij zeiden de voortdurende onderdrukking van het land.
Op 4 juni 1989 doodden Chinese soldaten honderden, zo niet duizenden pro-democratische demonstranten op het Plein van de Hemelse Vrede en in heel China nadat de leiders opdracht hadden gegeven tot de onderdrukking van de volksprotesten. De verbannen Chinese schrijver Ma Jian en de beroemde Chinese dissident Shao Jiang, die in 1989 op het Plein van de Hemelse Vrede was, behoorden tot degenen die in Londen toespraken hielden.
Herdenken is eigenlijk verzet…. Daarom hebben we dertig jaar later een nieuwe herinnering”, zei Shao Jiang tegen Free Tibet en voegde eraan toe dat de herinneringen aan de gebeurtenis moeten worden doorgegeven aan de volgende generatie, zelfs als de Chinese regering probeert ze uit de geschiedenis te wissen. De geest van Tiananmen leeft hier vandaag,’ zei een andere spreker die naar de menigte keek.
Daniel Yorkloh, een acteur en schrijver die onlangs een hoofdrol speelde als Chinese soldaat in Pah-La, een toneelstuk in het Londense Royal Court Theatre over Tibet, was bij de demonstratie aanwezig. Mijn familie komt uit Singapore, maar ik zat toen op school,’ zei Yorkloh. Ik keek naar de beelden op tv in mijn kamer. Het was gewoon ongelooflijk traumatisch’. Ik was een Chinees kind op school [in Singapore]. Dit zijn mijn mensen die worden beschoten op…. Het was niet juist… Het is gewoon verschrikkelijk,’ voegde hij eraan toe.
Verschillende andere mensen die aanwezig waren bij het protest verklaarden dat dertig jaar later de mentaliteit die leidde tot de moord op Tiananmen nog steeds bestaat onder de Chinese communistische partijleiding. Op de stoep buiten de Chinese ambassade werden door de organisatoren gedrukte foto’s van de mensen die bij het bloedbad omkwamen en verhalen over hun dood op de stoep gelegd. Yorkloh en anderen lazen ze hardop voor.
Een verhaal beschreef een universiteitsstudent die deel uitmaakte van de pro-democratische beweging. Hij nam zijn camera mee naar het plein van Tiananmen om foto’s te maken van de activisten en kwam terecht in een slachting. De student werd in de slagader van zijn rechterbovenbeen geschoten en overleed op 4 juni 1989. De Chinese regering dwong zijn vader naar verluidt om toe te geven dat hij zijn zoon slecht had opgevoed voor zijn betrokkenheid bij de beweging. De vader, onder ‘enorme’ psychologische druk, ontwikkelde schizofrenie, aldus de spreker.
In een verklaring vooraf zei Shao Jiang: “Ik zal de gebeurtenissen van die nacht nooit vergeten en we moeten ervoor zorgen dat de wereld zich altijd herinnert aan degenen die hebben geleden in de strijd voor democratie, mensenrechten en vrijheid. De Chinese regering wil doen alsof de bloedige slachting nooit heeft plaatsgevonden, maar we zullen niet rusten totdat we de waarheid onafhankelijk hebben onderzocht en de verantwoordelijken voor de rechter zijn gebracht. Andere waken en protesten vonden plaats over de hele wereld, met 180.000 mensen die zich in het Victoria Park in Hongkong verzamelden. Vorige week kwamen Chinese en Tibetaanse activisten en studenten in Dharamsala bijeen om de gebeurtenissen van 1989 te herdenken.
Deze solidariteit werd opgemerkt in Londen, met Tibetanen in de menigte die beschreven hoe zij een gemeenschappelijke zaak hadden met anderen in China, strijdend voor dezelfde doelen als democratie, vrijheid en mensenrechten. Sommigen herinnerden zich hoe Tibetanen deel uitmaakten van degenen die in 1989 op het Plein van de Hemelse Vrede en in andere gebieden van de Volksrepubliek China bijeenkwamen en stierven.
Dawa Tsering, campagneleider van de Tibetaanse gemeenschap in Groot-Brittannië, zei tegen Vrij Tibet: “Die studenten [op het Tiananmen], dat zijn onze broers en zussen. Ze probeerden alleen maar vrijheid te krijgen……. We zijn hier om de Chinese ambassade eraan te herinneren dat we de Chinese ambassade niet vergeten zijn’. Wij staan achter u, onze Chinese broeders en zusters,’ zei Tsering in een toespraak voor de menigte. Vrijheid in China. Vrijheid in Tibet”.
