Deel 10 van een dwaalgesprek in 14 delen over niet-weten als sleutel zonder slot voor de poort zonder poort. (De delen kunnen los van elkaar gelezen worden.)
Sofie: Taoïsten en zenboeddhisten streven naar eenvoud, spontaniteit en authenticiteit. De verlichte is volledig afgestemd op de actuele situatie en doet zonder nadenken steeds het juiste.
Hans: Wat weet jij daarvan? Ben je verlicht of zo?
Sofie: Ik ben benieuwd wat jij daarvan vindt.
Hans: Van verlichting weet ik niets, daar kan ik niet over oordelen. Maar ik vind het best gek dat tradities die het niet-oordelen als de hoogste deugd zien en alles aan de Tao of het Zelf willen overlaten, de mond vol hebben van juist handelen.
Sofie: Wat is het probleem?
Hans: Om het juiste te doen en het onjuiste te laten zal je toch echt moeten oordelen.
Sofie: Doe jij altijd wat de situatie vraagt?
Hans: Ik doe nooit wat de situatie vraagt.
Sofie: Waarom niet?
Hans: Omdat de situatie mij nooit wat vraagt.
Sofie: Hè?
Hans: Het kan de situatie geen barst schelen wat ik doe of laat. Al ga ik op mijn kop staan en schiet ik iedereen overhoop.
Sofie: Hoezo vraagt de situatie jou nooit wat?
Hans: De situatie vraagt niemand ooit wat. Iedere situatie laat zich op vele manieren duiden, dat wel, en iedere duiding vraagt iets anders van je.
Sofie: Het is de situatie die om een duiding vraagt.
Hans: Het duiden maakt deel uit van de situatie.
Sofie: Maar niet iedere duiding is juist.
Hans: Juist is een duiding.
Sofie: Juist.
Hans: Onderscheid maken tussen jezelf en de situatie is ook een duiding.
Sofie: Je wou toch niet ontkennen dat we gesitueerd zijn?
Hans: Door dat te zeggen schep je een mens enerzijds en een situatie die iets van hem vraagt anderzijds. Bestaan die wel echt of zijn het bedenksels? In het laatste geval is er helemaal geen afstemming nodig.
Sofie: Het klinkt zo eenvoudig.
Hans: Het is zo eenvoudig.
Sofie: Is eenvoud belangrijk voor jou?
Hans: Streven naar eenvoud maakt alles ingewikkeld.
Sofie: Mee ophouden dus.
Hans: Was het maar zo eenvoudig.
Sofie: Vind jij jezelf eenvoudig?
Hans: Het eenvoudigst is het om zo ingewikkeld te zijn als je bent.
