Onverwacht beginnen de monniken te zingen, tegelijkertijd wordt buiten de grote bel geluid. Dan loopt met veel gestommel de meditatiehal leeg en blijft Bodai vertwijfeld achter.
Boeddhistisch leven
B’eter: Momo’s, Nepalese pasteitjes
Als ik aan Nepal denk, dan denk ik aan het boek Kumari, mijn dochter uit Nepal van Trees van Rijsewijk. Het maakte zo’n 20 jaar geleden diepe indruk op mij. Hoe zou het moeder en dochter vergaan zijn? Ik zoek even; er is een tweede boek, en een stichting. “Stichting Tamsarya steunt sinds 1987 mensen en gemeenschappen, woonachtig op het platteland in Nepal, op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, biologische landbouw en algemeen welzijn, met speciale aandacht voor vrouwen en kinderen” aldus hun website (Tamsarya.nl – Bijna alles wat je doet zal onbetekenend lijken, maar het is belangrijk DAT je het doet. (Gandhi)). Ik ga het binnenkort eens bestuderen.
Henk – Legaal in Bodhgaya
Wij schrijven – of beter: ik schrijf – januari 1997. De laatste Elfstedentocht was verreden, en dank zij de Lufthansa liep ik 24 uur later naar een olifant in een straat in New Delhi te kijken. Het was de eerste van nog vele volgende cultuurschokken. Ik was op pelgrimage onder leiding van een Tibetaanse lama door Noord-India, Nepal en Sikkim. Gedurende vijf weken werden mijn arme zintuigen overspoeld met kleurige, geurige en auditieve indrukken. Een overdosis aan percepties verhitten mijn brein.
B’eter ’Voedselbosrecepten’: Kuku Sabzi en trifle
Ik vind het geweldig dat er jonge mensen zijn die een bewuste keuze maken voor een meer duurzame manier van landbouw (niet alleen maar ook de Jonge Voedselbosboeren, en een meer duurzame manier van koken (en leven). Nog los van al het leed dat gepaard gaat met de consumptie van dierlijke producten, is het eigenlijk van de zotte dat we nog steeds druiven uit Zuid-Afrika, blauwe bessen uit Chili, of sperzieboontjes uit Kenia eten. Ik ben uiteraard een groot fan van het concept voedselbos, een landbouwsysteem dat het antwoord lijkt te zijn op al onze milieuproblemen (klimaat, waterkwaliteit, stikstof, biodiversiteitsverlies), en de voedselboskeuken, die in dit geval ook nog eens geheel plantaardig is. Ik ben natuurlijk niet objectief, maar toch durf ik bos, boek en diners van harte aan te bevelen. Voor een betere gezondheid van mens, dier en Moeder Aarde, en ook nog eens erg lekker!
B’eter: Pompoen-pindasoep (of pinda-pompoensoep)
Afgelopen weekend bracht ik door in retraitecentrum Bosoord in Loenen, bij sommige lezers wellicht bekend. Bosoord is onderdeel van het Maitreya Instituut. Er wordt en werd heerlijk gekookt. Er bestaat zelfs een kookboek, Geheimen uit een boeddhistische keuken, in dit boek zijn de recepten van de voormalig chef-kok van het Maitreya Instituut opgenomen. Maar ook nu werd er heerlijk voor ons gekookt: onder meer pompoensoep met wortel en gember, romige broccolisoep, salade met gegrilde venkel, salade van geroosterde spruitjes en walnoten, geroosterde aubergine met salieolie, curry met pompoen en kikkererwten, diverse soorten humus, enzovoort. En alles was plantaardig. Heerlijk, voedzaam en gezond eten, met mededogen voor levende wezens en Moeder Aarde, en ik weet zeker dat niemand vlees of zuivel heeft gemist. Ik vond onder meer de pompoensoep met wortel en gember verrassend lekker.
B’eter geroosterde venkel met sinaasappeldressing
Sinds een jaar of wat ben ik dressings gaan waarderen. Voor die tijd deed ik altijd maar een scheutje olijfolie en een scheutje wijnazijn over mijn salades, eventueel nog aangevuld met zout, peper en/of wat verse of gedroogde kruiden. Maar de laatste tijd heb ik ontdekt dat een bijzondere dressing een maaltijd bijzonder kan maken.
B’eter – Bun cha: Vietnamese maaltijdsalade met pittige tofublokjes
Een tijd terug schreef ik al over mijn retraite in de Plum Village traditie (Thich Nhat Hanh) en over mijn hunkering naar Vietnamees eten. Toen mijn partner onlangs op reis ging besloot ik daarom om veertien dagen lang thuis te koken en te eten geïnspireerd op de Plum Village traditie. Mijn dochter en ik togen naar de winkel en kochten een grote berg verse groenten en fruit, en in de toko haalde ik typisch Vietnamese ingrediënten als hoisin saus, sriracha saus, sesamolie en citroengras.
B’eter: minivlaai in een handomdraai
Wij hebben de gewoonte om op zondag gezellig koffie te drinken met iets lekkers erbij, gekocht of zelfgemaakt. Soms denk ik eraan om op zaterdag iets lekkers voor bij de koffie in huis te halen, soms ook niet. Soms heb ik teveel andere boodschappen te sjouwen – ik doe mijn weekendboodschappen eigenlijk altijd lopend, en kan dan slechts twee niet al te zware tassen dragen. Dan is gebak een sluitstuk: niet urgent. Soms kan ik niets plantaardigs bedenken en zie in de winkel alleen gebak met slagroom en dergelijke.
Eeuwige ziel of ontwikkelend karma: wat kunnen we ermee?
Udo Teunis: ‘Ik probeer me vooral vast te houden aan het boeddhistisch-stoïcijns beginsel: laten waar je geen invloed op hebt, je doelbewust inzetten op waar je wel invloed hebt en waar je keuzes een verschil maken, en daarbij een duidelijk beeld van deugden en plichten als richtsnoer nemen. We zijn eigenaar en erfgenaam van onze daden. Hoe die gevolgen van daden overgaan naar een volgend leven, of er ‘iets’, een soort ziel, overblijft en overgaat of dat dit een onbenoembaar proces in de geestelijke dimensie is: we weten het denk ik niet, en vraag is hoeveel steun het ons biedt het te willen weten. Basaal gaat het erom het goede te doen en er dan maar op te vertrouwen dat dat gevolgen zal hebben, zonder daarin te willen sturen of beheersen, dus zonder hechting. Het leven is al moeilijk genoeg.’
B’eter: bananencake van overrijpe bananen
Het zogenaamde ‘banana bread’, letterlijk bananenbrood – maar ik vind bananencake een betere benaming, is erg populair. Mijn dochter bracht onlangs een duur stuk mee van een sjieke bakker uit de grote stad, en het smaakte naar meer, maar dan zelfgemaakt. Het is namelijk simpel en spotgoedkoop om zelf te maken. Zeker als je voor niks of met korting flink overrijpe bananen kunt krijgen.
Het jaar 2026 – dag 44 – vrijdag de dertiende
Ik heb geen kat en ook geen ladders, gelukkig maar op deze dag.
Somewhere over the rainbow, skies are blue.
Take care out-there.
B’eter: Ovenschotel met Gyoza (pasteitjes)
Vorige week stond op deze plaats een recept van misschien wel honderd jaar oud – mijn oudtante was uit de jaren nul van de vorige eeuw. Vandaag heb ik voor mijn lezers een hedendaags recept, dat mijn dochter van de (a)sociale media heeft opgepikt: het schijnt een hit te zijn op Tiktok. Dat heet dan ‘viraal gaan’. Als moeder van een twintiger pik ik dat indirect mee, want zij maakt vaak wat zij daar ziet.
‘Alleen voor een ontwaakte is het achtvoudige pad een natuurlijke zaak’
Negen jaar lang mediteerde de rooms-katholieke monnik Hein Thijssen twee uur per dag in zijn kloostercel. Hij noemt ze nu de meest frustrerende uren van de dag. Later beoefende hij oosterse meditatietechnieken. Deed verwoede pogingen om zijn geest leeg te maken en nam een perfecte lotushouding aan. Uiterlijk zag het er prima uit, maar geestelijk bleef hij echter wegzakken in drijfzand.
B’eter: Tante Mářa’s drie-twee-een-anderhalf kruidkoek
Van mijn Tsjechische oudtante Mářa, zus van mijn oma van moeders kant en al ruim 40 jaar dood, heb ik twee recepten onthouden die ik uit mijn hoofd ken en al ontelbare keren gemaakt heb. Ik was dol op mijn oudtante Mářa, die in tegenstelling tot mijn oma (haar zus dus) net als ik erg van lekker eten hield, inclusief taart en gebak. Mijn oma hield meer van sober en gezond, ze leek niet zo om smaak te geven. De twee zussen maakten samen de dienst uit in het zomerhuisje in Zuid-Bohemen waar ik in mijn jeugd de zomervakantie doorbracht, hun verschillende voorkeur leidde wel eens tot spanningen. Moest de soep nou gebonden worden (voor meer smaak) of niet (gezonder want zonder meel en boter)? Dat gaf soms discussies.
B’ eter: kikkererwten uit de oven met rucolapesto
We zouden ergens blijven eten, maar gingen onverwachts toch rond etenstijd naar huis. Tijd voor een makkelijke maaltijd. Mijn huisgenoten wilden een gekochte pizza afbakken. En ik? Voor mij geen supermarktpizza want de pizza’s in onze supermarkt zijn niet plantaardig. Ik trok de groentela van de koelkast open en vond rucola die over datum was. Slap, maar niet snotterig. Er was ook nog een restje over datum spinazie, en een halve stronk broccoli. Allemaal restjes die ik in een eenpersoonsmaaltijd wilde verwerken. Een letterlijk ‘vergeten groenten’ gerecht.
B’eter: Accordeonaardappelen
Afgelopen week was weer zo’n week met weinig tijd, energie en creativiteit in de keuken. In dat soort tijden ben ik zelf waarschijnlijk de trouwste gebruiker van mijn stukjes.
B’eter: vegastamppot op twee manieren
Wat een sneeuw! Ons dorp was afgelopen week gedeeltelijk ingesneeuwd, er reed ruim drie dagen lang geen openbaar vervoer. Ik moest noodgedwongen thuiswerken. Buiten was het een winterwonderland. Overal sneeuwpret. Ik kan me niet herinneren ooit in Nederland zo veel sneeuw gezien te hebben. Het was stamppottenweer, en we hebben er afgelopen week twee gemaakt.
Martine Jacobs: ‘Het boeddhisme als heldere levensstijl’
Ik behoor tot de nieuwe westerse generatie boeddhisten en ben nergens aan verbonden, Ook niet aan een sangha, maar wel vierentwintig uur per dag aan Boeddha. Hoe uit dit zich in mijn dagelijkse bezigheden? De Dalai Lama vraagt ons rekening te houden met alle voelende wezens, dat is voor mij ook belangrijk. Ik hou er dan ook een vegetarische leefwijze op na. Andere boeddhistische regels als niet stelen en niet moorden gaan mij heel makkelijk af.
B’eter: Bietencarpaccio en erwtensoeptip
Het jaar 2025 kende slechte zaken (Trump, veel dierenleed, en ons onvermogen om het klimaat te redden, om maar eens wat te noemen) en goede zaken (het mainstream worden van plantaardige voeding, het afschaffen van consumentenvuurwerk). Ik troost mij met de gedachte dat alles impermanent is. Ook Trump, ook oorlogen. Moge alles in 2026 alleen maar beter worden.
Taigu – Wie verstaat dat wat verstaat?
Wie verstaat de taal van dharmakaya?
Avocado-maissoep en groenten uit de oven met twee sausjes
De avocado-maissoep is een oude favoriet, een recept dat ik al zeker 25 jaar maak, hier in een vegaversie waarin je de melk en kaas niet mist.
B’eter: plantaardige Griekse yoghurt en Griekse schotel
Vleesvervangers: ik heb er al vaker over geschreven. Waarom zou je vlees willen vervangen als je ook gewoon peulvruchten kunt eten, in curry’s, dahl, tofu, of tempeh? Toen mijn dochter nog klein was en een voorkeur had voor traditioneel eten, aten we vaak AGV-tjes (Aardappelen, Groenten, Vleesvervanger) om haar tegemoet te komen. Maar de dochter is in 12 jaar tijd uitgegroeid tot een jongvolwassene die bijna alles lust en graag experimenteert in de keuken. Vleesvervangers komen bij ons nog maar zelden op tafel, omdat we nauwelijks nog AGV’tjes eten. Bij uitzondering gaan er plantaardige speckjes door de erwtensoep.
B’eter: pasta met groenten en pangrattato van zuurdesembroodkruim
Pangrattato is een smaakmaker uit de Italiaanse keuken, gemaakt van broodkruim, knoflook en olijfolie, maar het kan ook andere ingrediënten bevatten zoals in dit geval peterselie, kappertjes en citroenrasp. In het Italiaans betekent pangrattato letterlijk ‘geraspt brood’. Pangrattato is een topping voor pasta’s, salades, soepen e.d., het is een goede vervanger voor geraspte kaas – dus die asiago hebben we helemaal niet nodig. Ideaal om restjes oud brood op te maken. Het recept bevat als ingrediënt zuurdesembroodkruim. Dat maakte ik door oude kapjes zuurdesembrood uit de vriezer eerst te roosteren (broodrooster) en daarna met de keukenmachine te vermalen tot grof broodkruim.
Kersverse Nederlandse bhikkhu Arjan Schrier reist door Thailand (4)
Al met al een erg goede tijd, niet goed te beschrijven in een stukje tekst. Weer verder leren omgaan met irritaties, ik begin nu de irritatie te zien als mijn leraar me wijst op iets dat ik nog niet doorheb.
