De Yijing (易經), het Boek der Veranderingen

De Yijing (易經), het Boek der Veranderingen, is oorspronkelijk geen boeddhistisch geschrift maar een oud-Chinese klassieker die al eeuwen vóór de komst van het boeddhisme in China bestond. Toch heeft het boek binnen de Chinese boeddhistische wereld een interessante, zij het ambivalente positie ingenomen. Een aantal punten daarbij:

Chinees boeddhisme en de drie leerstelsels

In China ontstond het ideaal van de “drie leerstelsels” (sanjiao): confucianisme, daoïsme en boeddhisme als complementaire tradities. De Yijing gold als een gedeelde wijsheidstekst die door alle drie werd bestudeerd. Chinese boeddhistische geleerden kenden het boek vrijwel altijd, simpelweg omdat het tot de basis van de Chinese beschaving behoorde.

Integratie en vergelijking

Sommige boeddhistische denkers gebruikten de Yijing om boeddhistische ideeën uit te leggen of te vergelijken. De hexagrammen en het idee van voortdurende verandering (yi) leenden zich voor vergelijking met boeddhistische begrippen als onbestendigheid (anicca) en wederzijdse afhankelijkheid. Beroemde monniken, zoals Ouyi Zhixu in de Ming-tijd, schreven zelfs commentaren op de Yijing vanuit een boeddhistisch perspectief, waarin het boek werd geherinterpreteerd als een uitdrukking van boeddhistische waarheden.

Waarzeggerij en wantrouwen

Aan de andere kant was er ook weerstand. De Yijing werd in de volkspraktijk vooral gebruikt voor waarzeggerij, en formeel boeddhisme keek daar vaak argwanend naar: vasthouden aan voorspellingen en lot beslissingen botst met de nadruk op karma, eigen inzet en loslaten. In het Tibetaanse en Indiase boeddhisme speelde de Yijing vrijwel geen rol; de verweving is dus vooral een Chinees (en via China ook Japans, Koreaans en Vietnamees) verschijnsel.

De ‘I Tjing’, het eeuwenoude Boek der Veranderingen, is een van de belangrijkste boeken uit de wereldliteratuur. Het orakelboek uit het oude China bevat 64 hoofdstukken met elk een uniek zeslijnige figuur (hexagram) waaraan zeven kernachtige spreuken zijn toegevoegd die van toepassing zijn op elke denkbare situatie.

Uitgangspunt is, dat alles gebeurt met een reden. Niets is toeval. Je kan de ‘I Tjing’ over alles om advies vragen. Het antwoord wordt altijd gegeven in symbolen, het zijn geen kant en klare heldere antwoorden.

Al eeuwenlang, ook nu nog, geeft het boek advies aan leiders, managers, kunstenaars en filosofische denkers uit alle culturen. Het bevat de bron van het taoïsme en confucianisme.

Richard Wilhelm (1873-1930) is de bekendste vertaler van de I Tjing. Dit boek, zijn levenswerk, is wereldwijd de meest verkochte versie van de I Tjing. De kwaliteit van zijn vertaling staat dicht bij de Chinese visie op de I Tjing, en de wijsheid die hij geeft in zijn toelichtingen is ongeëvenaard.

Het verschil tussen I Tjing en Yijing: dat is hetzelfde, de uitspraak ook. Het is identiek aan het verschil tussen Peking en Beijing. De Chinezen kozen jaren terug voor een andere transcriptie naar Latijns schrift van hun taal.

De Yijing Foundation beheert al 25 jaar een site die de gehele Yijing bevat. De site kan gebruikt worden voor de bestudering van dit boek. Op de site staat de gehele vertaling van Richard Wilhelm. En de site kan ook gebruikt worden om in gesprek te gaan met de Yijing middels het stellen van vragen. De site biedt sinds een jaar ook door AI gegenereerde interpretaties van de gestelde vragen en verkregen antwoorden.