• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Veertiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Boeddhisme » Over Theologie deel 2 – Religie en godsdienst 

Over Theologie deel 2 – Religie en godsdienst 

31 januari 2022 door Dharmapelgrim

In het najaar 2021 beloofde ik min of meer een cursus theologie te gaan volgen. Daar ben ik nu mee begonnen. De schriftelijke cursus telt maar liefst 48 lessen en ik denk dat er over iedere les ongetwijfeld iets valt te schrijven, doordat de inhoud mij op gedachten zal brengen die ik wel wil delen. Vandaag:

Religie en godsdienst

In het verleden heb ik al eens geschreven over religie en godsdienst. (2014 / 2019) Ik citeer uit eigen werk “Het begrip ‘religie’ komt van: religiare, dat kort en bondig de betekenis heeft van: opnieuw (re-) verbinden (ligiare). Daar zijn altijd minimaal twee duidelijk van elkaar te onderscheiden objecten voor nodig, dat wil zeggen: zaken of personen die onafhankelijk van elkaar bestaan, want anders valt er niets met elkaar te verbinden.” En over godsdienst schreef ik kort en bondig samengevat dat het ging om het verlenen van diensten aan (een) god of (meerdere) goden. Wat lees ik in de cursus? Allereerst dat Cicero het begrip religie verklaart uit het Latijnse woord ‘relegere’ dat zoveel betekent als zorgvuldig in acht nemen, herlezen en overdoen. Cicero was zelf een Romein, en ik veronderstel daarom dat hij zijn taal beheerste en wist waar hij het over had. Later komen ene Lactantius en na hem kerkvader Augustinus met een verklaring waarmee de mijne overeenkomt: religie komt van religiare = verbinden.

Godsdienst is wat anders. De cursus heeft het niet over het verlenen van diensten aan (een) god of (meerdere) goden, maar spreekt over ‘het manifesteren van profane verschijnselen die daardoor geheiligd worden.’  het betekent dat er iets aan de dienst van God of een godheid wordt toegewijd. Ik denk dan: dat zegt helemaal niets over god maar alles over de mens. Het is de mens die bepaalt dat er ieder jaar een aantal feesten plaatsvinden (Kerstmis, Pasen, Pinksteren, Divali, Offerfeest, Yom Kipoer… om er maar een paar te noemen) en het is de mens die kerken, moskeeën, tempels en wegaltaren bouwt; fresco’s en andere schilderijen vervaardigd; beelden uithakt of -snijdt en rituelen verzint. Toch? Ze doen dat allemaal om hun god of goden mee te dienen, zonder hard bewijs dat die god of goden daarop zaten of zitten te wachten.

Na te hebben vastgesteld wat onder religie en godsdienst verstaan dient te worden, volgt er een overzicht van soorten theologie. Om te beginnen: Christelijke Theologie. In deze les geen woord over Islamitische theologie (niet te verwarren met Islamologie); Boeddhologie (Boeddhistische theologie kan natuurlijk niet); of Hindoeïstische filosofie. Het is mij duidelijk dat deze cursus theologie westers is en zich primair op christelijke zaken richt. Alle andere (wereld)religies en godsdiensten door een westers brilletje bezien.

De Christelijke theologie kent meerdere specialisatie. Denk aan: Bijbelse theologie; historische theologie; systematische theologie en praktische theologie. De Bijbelse theologie bestudeert de Bijbel, met daarin het Oude – en het Nieuwe Testament. De historische theologie bestudeert de geschiedenis van de religie (wat geloofden de mensen door de eeuwen heen eigenlijk; hoe ontwikkelde het instituut kerk zich; welke dogma’s werden er verkondigd  etc.). De systematische theologie kijkt vooral naar andere godsdiensten en vergelijkt de geloofsinhoud van het Christendom met de geloofsinhoud van andere religies. Dat deed ze vroeger vooral om het Christelijk geloof te verdedigen tegen mensen die het in twijfel trokken of zelfs aanvielen! En tenslotte heb je dan de praktische theologie. Deze tak houdt zich – het woord zegt het al – met praktische zaken bezig: hoe steek je een pakkende preek af; welke psalmen, gezangen en andere lederen zijn godvruchtig genoeg om in een gezangenboek afgedrukt te mogen worden; hoe bouw je een kerk en waar moet je als archeoloog op letten als je gaat spitten. Heel nuttig.

En er is niet één christelijk brilletje! Er zijn er meerdere. Je hebt christelijke brilletjes met katholieke glazen, evangelische glazen, orthodoxe glazen en waarschijnlijk nog veel meer soorten. Dat is niet typisch christelijk, denk ik. De Islamitische Theologie zal – neem ik aan – ook meer brilletjes hebben; ik denk alleen maar aan alle soennitische- en sjiitische verschillen. En als je het Soefisme ook tot de Islamitische religie rekent, zullen Soefies ongetwijfeld ook een eigen Islamitische theologie hebben. Een hindoeïstische theologie bestaat vooralsnog niet. Ik denk dat dat komt doordat het hindoeïsme in staat lijkt alle theologieën te absorberen, waardoor ze er zelf geen een nodig heeft. Hindoes kennen wel allerlei filosofische stromingen, waar ik hier niet op in zal gaan. Misschien later.

Wanneer je op internet gaat zoeken naar Boeddhistische Theologie, kom je op Boeddhologie terecht. En jawel… het Boeddhisme kent ook allerlei stromingen, die het lang niet altijd met elkaar eens zijn. Het lijkt het Christendom wel, alleen zonder Christus. In plaats daarvan: Boeddha!

Ik ben benieuwd naar volgende lessen. Elk onderwerp verdient meer aandacht. Kortom: wordt vervolgd.

Categorie: Boeddhisme, Columns, Dharmapelgrim, Geluk, godsdienst, Onderwijs Tags: deel 2, serie, theologie

Lees ook:

  1. De kern van yoga – Bhakti yoga (deel 2)
  2. Dharmapelgrim – over theologie (1) – inleiding
  3. Spreeuwen
  4. Jan Veenendaal – Geen dood, geen vrees (1) – euthanasie

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Lees Interacties

Reacties

  1. Willem zegt

    1 februari 2022 om 09:34

    Dank je wel dat je ons op de hoogte houdt van je cursus. Het blijft interessante materie.
    Waar je zegt dat het lijkt of het hindoeïsme alle theologieën absorbeert, denkkracht zelf steeds meer dat het andersom is.
    De basis van de de theologieën ligt in het hindoeïsme. Zeker als je naar de periode van ontstaan kijkt.
    Het is, in het kort, lastig om alle mensen de centrale idee van het hindoeïsme te laten ervaren, dat daarom de vergelijking met bijvoorbeeld een vaderfiguur wordt gemaakt, is niet zo raar. En zie daar het begin van een godsbeeld (waar je je overigens geen beeld van mag maken).
    Maar nogmaals dank, leuk om je ervaringente lezen!

Primaire Sidebar

Door:

Dharmapelgrim

Probeert sinds zijn 16de jaar het Edele Achtvoudige pad te volgen. Dat lukt hem met vallen en opstaan, waarbij hij zichzelf voorhoudt dat hij dat pad tot het einde zal gaan, zolang hij maar één keer vaker opstaat dan valt. Iedereen die de dharma beoefent is een pelgrim op zijn eigen weg. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 10 februari 2025
    Zen Spirit studiegroep 'Het verborgen licht'-vanaf 10 februari 2025
  • 2 mei 2025
    Phowa Studieweek
  • 9 mei 2025
    Seminar Tenzin Wangyal Rinpoche
  • 12 mei 2025
    Maandagochtend meditatie in Amsterdam-West
  • 13 mei 2025
    Verdiepingsbijeenkomst Hand in hand met de Boeddha
  • 13 mei 2025
    Dinsdagavond op even weken samen mediteren in Almere Buiten
  • 13 mei 2025
    Oude boeddhistische inzichten voor geslaagde moderne relaties
  • 13 mei 2025
    Oude boeddhistische inzichten voor geslaagde moderne relaties
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    Weet jij wat een anker is? Test jezelf!

    Hans van Dam - 2 mei 2025

    Deel 3 van een 5-delig dwaalgesprek over de mystieke roos.

    ‘Het leven zelf is zazen’

    Wim Schrever - 28 april 2025

    De grote tragedie hier in het Westen is dat we onze eigen spirituele traditie zo snel hebben opgegeven en met het badwater -de religie- ook het kind -de spiritualiteit- hebben weggegooid. Terwijl een mens fundamenteel nood heeft aan spiritualiteit, aan zingeving.

    Geschiedenis als wapen deel 1

    Kees Moerbeek - 20 april 2025

    President Vladimir Poetin zei in 2014: ‘Onze collectieve herinnering bepaalt onze cultuur, onze geschiedenis en onze tegenwoordige tijd. En onze toekomst zal worden gevormd aan de hand van onze historische ervaring.’ Hij is het zelf die actief deze herinnering en ervaringen vorm geeft en propageert. Ivo van de Wijdeven schrijft dat in de Sovjettijd er nog werd gegrapt dat het land een zekere toekomst had, maar een onvoorspelbaar verleden. Onder Poetin is Ruslands geschiedenis als in beton gegoten. Er is maar één historische waarheid en deze is verankerd in de grondwet en de Nationale Veiligheidsstrategie.

    Jaloerse goden te slim af – de geschiedenis de baas…?

    gastauteur - 13 april 2025

    Hongersnood in een hermetisch afgesloten kuststrook die onwillekeurig aan de vernietigingskampen van weleer doet denken, besmet met meer dan een zweem van genocide… Regeert Adolf Hitler over zijn graf heen? Want bestaat Israël niet bij diens gratie? Zou zonder die bittere nazi-erfenis Palestina als land van drie monotheïstische religies niet nog gewoon zo heten? Is de grond er niet vervloekt, juist door godsdiensten die, gevoed vanuit één fictieve bron, vervolgens als protestbeweging steeds in chronologische volgorde aan haar voorgangster ontspruiten, waarmee de kiem voor een eeuwigdurende vete om de absolute waarheid is gelegd? En claimt niet elk van deze broeder- of zusterstromingen dat stuk met hun aller bloed doordrenkte aarde, aanvankelijk voor Abrahams JHWH, vervolgens voor Jezus’ Vader en ten slotte voor Allah – drie godheden die, in verbitterde onderlinge jaloezie verwikkeld, strijden niet alleen om religieuze hegemonie, maar ook om de profane en politieke macht?

    Wat is quiëtisme?

    Hans van Dam - 27 maart 2025

    Over het stillen van de wil.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • De dood van de paus
    • Seks: Joodse posities in Joods Museum Amsterdam
    • Paus Leo XIV – ‘help ook elkaar om bruggen te bouwen – met dialoog, met ontmoeting’
    • Aardbeving van magnitude 3,7 schokt Tibet
    • Vrijdag Zindag – Wat Schoof had willen zeggen

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.