• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Columns » Een samenleving die de verbinding verliest

Een samenleving die de verbinding verliest

17 november 2026 door Rob van Boven en Luuk Mur Reageer

Rijd na schooltijd eens langs een bushalte. Jongeren staan naast elkaar, wachtend op dezelfde bus. Velen kijken naar hun telefoon. Via hun scherm zijn ze met anderen verbonden, terwijl degene die naast hen staat nauwelijks wordt opgemerkt.

Het blijft niet bij die bushalte. Wie tegenwoordig een instelling belt, krijgt vaak eerst een computer aan de lijn. Een vriendelijke kunstmatige stem leidt je langs keuzemenu’s en soms bereik je uiteindelijk een mens.

Alles moet efficiënter. Maar worden we ook werkelijk gezien? En wat gebeurt er met een samenleving waarin menselijke ontmoeting steeds minder vanzelfsprekend wordt?

We beginnen in verbondenheid

Een mens wordt niet geboren als een zelfstandig individu. Vanaf het begin ontwikkelen we ons in verbondenheid met anderen. Door nabijheid, aanraking en de ervaring dat iemand er voor ons is, ontstaat vertrouwen.

In ons model van het Interne Gezin noemen we het oorspronkelijke, nieuwsgierige en op verbinding gerichte deel van de mens het Authentieke Kind. Het wil ontdekken, spelen, liefhebben en zich verbinden.

Om in de wereld te kunnen functioneren, ontwikkelen we een Strateeg. Die helpt ons nadenken, problemen oplossen en onze verlangens verwezenlijken. Hij beschermt ons wanneer dat nodig is, maar blijft verbonden met het Authentieke Kind.

Wanneer een kind zich echter overweldigd, machteloos of alleen voelt, kan bescherming steeds belangrijker worden. De Strateeg gaat zich vooral richten op het voorkomen van nieuwe pijn. De Overlever neemt de regie over.

De werkelijkheid van de Overlever

De Overlever probeert te voorkomen dat we opnieuw diep gekwetst worden. Hij leert ons op onze hoede te zijn, situaties te controleren en bevestiging te zoeken.

Hij is een krachtige prediker van zijn eigen geloof. Hij vertelt ons hoe de wereld in elkaar zit, wie we kunnen vertrouwen en wat we moeten doen om veilig te blijven.

Vaak merken we nauwelijks dat hij de leiding heeft genomen. We denken zelfstandig te oordelen, terwijl oude beschermingspatronen onze waarneming en beslissingen beïnvloeden.

Bescherming is noodzakelijk. Maar wanneer bescherming het leidende principe van ons leven wordt, raakt ons vermogen tot verbondenheid op de achtergrond. Het verdwijnt niet, maar krijgt steeds minder ruimte.

Een samenleving van Overlevers

Wat zich binnen een mens afspeelt, kan ook zichtbaar worden in de manier waarop we onze samenleving organiseren.

We proberen onzekerheid te beheersen met regels, protocollen en controlesystemen. Organisaties worden beoordeeld op meetbare resultaten. Bestuurders moeten risico’s beperken en professionals steeds meer verantwoording afleggen.

Daar zijn vaak goede redenen voor. Maar wanneer controle en risicobeheersing de overhand krijgen, kan het oorspronkelijke doel uit beeld raken: mensen ondersteunen.

Bovendien beïnvloedt de samenleving hoe wij ons voelen en gedragen. Een omgeving waarin wantrouwen en controle overheersen, kan onze beschermingsreacties versterken.

Wie zich onveilig voelt, zoekt meer controle, wordt wantrouwender of trekt zich terug. Daardoor wordt het moeilijker om werkelijk open te staan voor anderen.

Wantrouwen roept wantrouwen op. Afstand schept nieuwe afstand.

De samenleving kan de Overlever versterken, terwijl de Overlever op zijn beurt bijdraagt aan een samenleving waarin verbondenheid steeds minder ruimte krijgt.

Zo ontstaat een zichzelf versterkend proces.

Vervolgens proberen we met professionele hulpverlening problemen te herstellen die mede ontstaan doordat verbondenheid in het gewone samenleven onvoldoende ruimte krijgt.

De gemeenschap opnieuw ontdekken

Gelukkig kan het ook anders.

Op een ontmoetingsplek in Groningen komen wekelijks mensen bij elkaar om te wandelen, te bewegen, te voetballen of koffie te drinken. Daar proberen we iets te ontwikkelen wat in onze samenleving steeds minder vanzelfsprekend lijkt: naar elkaar omzien.

Dat begint eenvoudig. Iemand opmerken die er niet is. Belangstelling tonen. Een deelnemer helpen vervoer te vinden. Iemand met geheugenproblemen ondersteunen om deel te blijven nemen aan een vertrouwde activiteit.

We noemen deze benadering Community Support.

We willen van bezoekers geen hulpverleners maken, maar een gemeenschap ontwikkelen waarin mensen iets voor elkaar betekenen. Ook wie ondersteuning nodig heeft, blijft iemand die iets te geven heeft.

Dat gaat niet vanzelf. Ook op een ontmoetingsplek ontstaan irritaties en meningsverschillen. Ook daar kunnen beschermingspatronen de kop opsteken.

Daarom verdient de kwaliteit van onze onderlinge contacten aandacht. Luisteren we werkelijk naar elkaar? Zijn we nieuwsgierig naar iemand die anders denkt? Kunnen we verschillen verdragen zonder ons onmiddellijk te verdedigen?

Een gemeenschap ontstaat niet alleen doordat mensen bij elkaar komen, maar door de manier waarop ze met elkaar omgaan.

Wie zich gezien en geaccepteerd voelt, kan ervaren dat voortdurende bescherming niet altijd nodig is. Er ontstaat ruimte voor vertrouwen, nieuwsgierigheid en wederkerigheid.

Zo kan verbondenheid zichzelf versterken, net zoals het verlies ervan zichzelf kan versterken.

Van bescherming naar verbinding

De Overlever hoeft niet bestreden te worden. Hij heeft ooit geleerd dat bescherming noodzakelijk was.

We kunnen leren zijn overtuigingen te herkennen zonder ze onmiddellijk te geloven. Is er nu werkelijk iets onveilig? Of reageren we op ervaringen uit het verleden?

Dat vermogen om bewust stil te staan bij wat er gebeurt, noemen we de Innerlijke Volwassene.

Maar verandering ontstaat niet alleen door inzicht. Ook nieuwe ervaringen met anderen kunnen ons helpen ontdekken dat we niet voortdurend op onze hoede hoeven te zijn.

We hoeven niet eerst te veranderen om ons met anderen te kunnen verbinden. Juist door verbondenheid te ervaren, kunnen we veranderen.

Dat biedt ook perspectief voor de samenleving.

We hoeven regels en professionele ondersteuning niet overbodig te verklaren. Maar we kunnen wel opnieuw ruimte geven aan gemeenschappen waarin mensen elkaar kennen, ondersteunen en iets voor elkaar betekenen.

Veiligheid ontstaat niet alleen doordat we risico’s beheersen, maar ook doordat we ervaren dat we er niet alleen voor staan.

Grote maatschappelijke veranderingen beginnen soms klein. Wanneer iemand merkt dat zijn buurman al een tijdje niet buiten komt. Wanneer een deelnemer wordt gemist op de ontmoetingsplek. Of wanneer we bij de bushalte even opkijken van onze telefoon en de ander werkelijk zien.

Verbondenheid begint waar we elkaar weer opmerken.

 

Categorie: Columns, Geluk, Tweespraak Rob van Boven en Luuk Mur Tags: beschermen, jongeren, ontmoeting, overlever, samenleving, strateeg, verbinding

Lees ook:

  1. Jongeren zoeken houvast – en lopen in dezelfde val
  2. Als een ontmoeting geen examen meer hoeft te zijn – 11
  3. Waarom leven we zo vaak vanuit de overlever?
  4. Je staat niet alleen in het veld

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Lees Interacties

Geef een reactie Reactie annuleren

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Primaire Sidebar

Door:

Rob van Boven en Luuk Mur

Rob van Boven (1951) is psycholoog en psychotherapeut met belangstelling voor het boeddhisme. Luuk Mur ( 1952) is psycholoog en lid van de Dzogchen Community Nederland. Beide mannen gaan over boeddhistisch gerelateerde zaken in gesprek in Tweespraak. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 2 september 2026
    Zenzitten in Leiden
  • 3 oktober 2026
    Workshops Kum Nye yoga - Leven ademt
  • 6 oktober 2026
    Basiscursus Zenmeditatie 6 okt.t/m 17 nov. Zen Spirit Rosmalen.
  • 6 oktober 2026
    Basiscursus Zenmeditatie leren mediteren
  • 6 oktober 2026
    Basiscursus Zenmeditatie Rosmalen/'s- Hertogenbosch
  • 6 oktober 2026
    De Hartsoetra: Wijsheid voorbij vorm en leegte
  • 26 oktober 2026
    Zen and the Art of Saving the Planet - winterse oefengroep
  • 26 oktober 2026
    Zen Spirit Basiscursus Zenmeditatie 28 oktober-2 december in Arnhem
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 32 – Raspaarden rennen al bij de schaduw van de zweep

    Hans van Dam - 15 november 2026

    Een monnik vroeg: ‘Bent u een boeddhist?’ Boeddha antwoordde: ‘Dat hebben anderen verzonnen, het boeddhisme is van na mijn tijd.’

    Ksaf – De kunst van het geluk 1

    Ksaf Vandeputte - 22 juli 2026

    Nieuw, positief gedrag inoefenen vraagt om volgehouden overtuiging. Om te beletten dat onze  overtuiging slinkt, kunnen we een gevoel van hoogdringendheid opwekken, als besef van onze eindigheid. De uitdaging wordt dan dat we elk moment benutten om te doen wat goed is voor onszelf en voor anderen.

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (29)

    gastauteur - 17 mei 2026

    Arjan Mulder: 'Het boeddhisme is voor mij een persoonlijke tocht. Ik weet dat dit niet wordt aangeraden, maar ik kan niet zo veel met bijeenkomsten. De meditatie-ochtenden en weekend-retraites die ik heb bezocht, leverden mij vooral 'ongeloof op – over starre interpretaties en rituelen, met weinig ruimte voor gesprek.'

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Een samenleving die de verbinding verliest
    • Sogenji Desu: MU
    • Waarheid in de schaduw van niet weten
    • Groot vertrouwen, grote twijfel en grote inspanning
    • Henk de Jong – Mahayana boeddhisme Bhutan

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.