Begin jaren tachtig kwamen we naast hen te wonen, onze Braziliaanse buren. Ik werd docent religiestudies aan de theologische faculteit van de Lutherse kerk van Brazilië waar onze nieuwe buurman ook les gaf. Werk en vrije tijd beleefden we vijf jaar lang als gezinnen samen.
Vorige week schreef ik over Pinksteren als het feest van het talenwonder, van de verbinding. Onze vroegere buren waren dit Pinksterweekend bij ons op bezoek. Met elkaar beleefden we het Pinksterfeest in warme verbondenheid.
Vooraf vroegen we ons wel af of ons Portugees nog voldoende zou zijn. We spreken het zelden nog. Als ik in de zomer vrijwilliger-gids ben in de Utrechtse Janskerk en er komen Brazilianen of Portugezen binnen, dan grijp ik mijn kans. Onze oudste zoon is soms voor zijn werk in Portugal. Maar verder… En toch, vanaf het moment dat we onze gasten verwelkomden, ging ons gesprek gewoon door waar het gebleven was. Talenwonder.
Verbinding is er, ondanks cultuurverschillen – of dankzij. Toen we als nieuwkomers ons in de Braziliaanse samenleving moesten leren bewegen, wezen onze buren ons de weg. Zij lieten ons kennis maken met Braziliaanse muziek. Wat in de politiek gebeurde, voorzagen zij van uitleg en achtergrondinformatie. Van hen leerden we de kneepjes van de Zuid-Braziliaanse barbecue, churrasco geheten. Al spelend met hun kinderen vervolmaakten onze jongens hun kennis van de taal, net zoals wij dat dankzij hun ouders deden. En in navolging van de buren werden wij, tot verbazing van ons thuisfront, fans van een regionale voetbalclub, actief in de nationale competitie.
Van onze kant hadden wij onze eigen Nederlandse inbreng. Zo vierden we met de buren het voor hen onbekende Sinterklaasfeest. Verder was in onze bagage een poffertjespan meegekomen. Als er een aanleiding was, regelden we een poffertjesfeest. Nu ze zoveel jaar later op bezoek zijn, gaan we met elkaar daarom naar een poffertjesrestaurant. Helaas is de kwaliteit niet te vergelijken met wat wij er zelf van zouden bakken, maar het idee alleen al zorgt voor enthousiasme.
Het waren niet alleen gedeelde herinneringen die ons gesprek aanstuurden. Wat met ons allen aan lief en leed gebeurd is in die veertig jaar kwam ook langs. En natuurlijk de huidige gepolariseerde politieke situatie in Brazilië en in ons land.
Wij maakten destijds het slot van de dictatuur mee, maar nog steeds is de vraag wat in Brazilië de rol van het leger is. De inmiddels veroordeelde president Bolsonaro was legerofficier. We bespreken de politieke rol van de kerken die zich naar Pinksteren noemen. Zij hielpen Bolsonaro verkiezen, ongeveer zoals in de VS hun geloofsgenoten massaal op Trump stemden. De Braziliaanse Lutherse kerk ontkomt niet aan polarisering. Predikanten die buurman en ik bij hun opleiding meemaakten in een tijd waarin de bevrijdingstheologie aansloeg, moeten nu op hun woorden passen.
Zijn we met onze gasten nog naar de kerk geweest? Nee, maar het hele bezoek was een eredienst in de geest van Pinksteren. Op onze wandeling door het centrum van Amsterdam kwamen we langs de Lutherse kerk aan het Spui. De deur stond na de dienst nog open en door even binnen te lopen bevestigden we ook die gemeenschappelijke kant van onze nabuurschap.
Ineke, mijn vrouw, vatte het weekend zo samen: ‘Het meest bijzondere is dat we dezelfde waarden delen, ook nog na 40 jaar’. Al met al beleefden we een Zalig Pinksteren.
Geef een reactie